Plus

Judith Osborn: 'In iedereen schuilt een Picasso'

Mensen moeten in creatief opzicht meer van elkaar jatten, zegt ondernemer en kunstenares Judith Osborn (50). Dan komt er vanzelf iets nieuws, iets eigens, want het onderwijs schiet daarin te kort. Met een lezing hoopt ze het tij te kunnen keren.

Judith Osborn: 'Bescheidenheid werkt als een handrem.'Beeld Daniel Cohen

"Ik doe alles voor het eerst in het Amstel Hotel," zegt kunstenares, ondernemer en presentatrice Judith Osborn. Ze lacht, terwijl ze in spijkerbroek vol verfspetters tussen haar moodboard en schilderijen drentelt.

In de jaren negentig organiseerde ze er haar eerste modeshow voor de Amsterdam Fashion Week - met T-shirts die later veelvuldig in GTST te zien waren; daarna haar eerste schilderijenexpositie en in 2007 zelfs de crematieborrel van wijlen echtgenoot Robert Osborn.

Osborn kijkt echter liever vooruit. Volgende week is haar favoriete plek het decor voor de kick-off van haar eerste ­lezing Creativiteit Werkt. Voor genodigden, maar daarna is het idee dat ze ermee het land doortrekt.

Osborn: "Creativiteit is het fundament van de toekomst. Ik weet het, dat roepen wel meer mensen, maar niemand doet er wat mee. Kinderen worden opgeleid voor banen die er over tien jaar niet meer zijn, terwijl de economie creatiever is dan ooit."

Haar missie: de maatschappij in beweging krijgen om creativiteit te omarmen in plaats van te ontmoedigen. Als kind krijg je te horen dat je tekeningen prachtig zijn, maar als je ouder wordt, krijg je er ineens een cijfer voor. "Waarom moet een creatieve uiting meteen in termen van goed of slecht worden gegoten? Het is zo veel meer dan dat."

En daarom altijd goed, aldus Osborn. "Creativiteit is verbeeldingskracht. Dingen zien die er nog niet zijn." Precies waar op dit moment behoefte aan is, want met de huidige technologische ontwikkelingen weet niemand hoe de ­wereld er over tien jaar uitziet. Sowieso anders dan nu.

Iets eigens van maken
"Daar hebben we autonome, flexibele denkers voor nodig - met zelfvertrouwen." Maar hoe krijg je die, als juist die kwaliteiten worden tegengehouden door het huidige ­onderwijssysteem intact te laten?

Met geschiedenis, biologie en aardrijkskunde als losse vakken is niemand klaar voor wat straks komen gaat, zegt ze. "Daarom is er zoveel ­behoefte aan creativiteit. En zelfs als die behoefte er niet direct is, creëer je die liefst gewoon zelf."

Die hoeft niet eens helemaal nieuw te zijn. Creativiteit zit 'm soms juist in iets nieuws maken van dingen die er al zijn, aldus Osborn. Zoals vele start-ups tegenwoordig doen. "Felyx is een prachtig voorbeeld. Openbaar vervoer gebaseerd op het provo-wittefietsenplan, maar dan met scooters. Dat plan bestaat al sinds de jaren zestig en scooters zijn er ook allang. Maar die jongens hebben die twee gecombineerd tot iets wat nog niet bestond."

Picasso was net zo: "Die jatte zeker in het begin van zijn carrière van alles van andere kunstenaars. Maar hij wist er telkens iets nieuws, iets eigens van te maken. Precies hierom zouden mensen meer van elkaar moeten jatten."

Ook in minder concrete zaken biedt creativiteit uitkomst: de complexe problemen die ons te wachten staan, zoals ­robots die ons werk overnemen, vragen om een innovatieve blik.

Creativiteit cultiveren
"Tastbare creativiteit gaat over objecten die we dagelijks gebruiken. Maar ook voor de niet-tastbare ­variant - conflictoplossing in het bedrijfsleven bijvoorbeeld - is creativiteit nodig. Dat leer je niet door alleen maar feitjes te leren. De vraag in het onderwijs moet zijn: 'hoe los je een probleem op?'"

Het antwoord: "Door creativiteit te cultiveren." Hoe je dat doet? Simpelweg door je brein te voeden. Met kunst, liefst. "Kunst geeft een nieuw perspectief, geeft ruimte voor emoties, gedachten, een andere kijk op de wereld."

Daarom moeten kinderen terug naar zelf dingen maken - handvaardigheid, schilderen, dansen - maar moeten ze vooral ook kunst bekijken: naar het museum, naar Nemo.

"Het is mooi dat het bestaat, maar het moet worden geïntegreerd in het onderwijs. Niet na schooltijd, zoals nu. Dan is het alleen weggelegd voor mensen die het kunnen betalen."

Dat kan niet de bedoeling zijn: "Als we de toekomstige generatie willen klaarstomen voor wat komen gaat, moet iedereen kunnen meedoen."

Dit soort uitspraken maken haar lezing stiekem meer dan een lezing. Osborn: 'Ik las 'm voor, in mijn woonkamer, aan mijn partner Bert (van der Veer, red), en hij zei: 'Juud, dit is geen lezing, dit is een pleidooi!'"

Een pleidooi aan de hand van haar levensloop, hersenspinsels, successen én mislukkingen. Juist van die laatste kun je veel leren, zegt Osborn.

"Ik heb zo veel verschillende dingen gedaan - modeshows, kunst, ondernemen, tv - maar ik heb mezelf in het verleden te vaak onderschat." Als afgestudeerde van de Kunstacademie in Den Haag stortte ze zich, toen ze twintiger was, op het schilderen, om dat vervolgens maar liefst 25 jaar links te laten liggen - tot voor kort.

'Iets met kunst doen' werd altijd afgedaan als iets leuks, maar niets meer dan dat. Daardoor kreeg Osborn vaak het gevoel dat wat ze deed er niet echt toe deed. "Maar nu schilder ik weer, ik heb volgende maand zelfs een expositie!"

Creativiteit is een identiteit
Of ze er achteraf spijt van heeft dat ze zo lang niet heeft geschilderd? "Ergens wel. Als ik toen wist wat ik nu weet, had ik het zo anders aangepakt. Aan de andere kant: het is juist de reden dat ik ben wie ik nu ben."

Creatiever dan ooit is ze nu, zegt ze, en ontvankelijker voor alle inspirerende prikkels die bij haar binnenkomen. "Ik lees ontzettend veel, vooral biografieën. Mensen inspireren me het meeste - van grote denkers als Elon Musk tot mijn eigen vrienden."

En hardlopen, dat helpt haar creatieve geest ook. Van op de bank blijven zitten, loop je vast: "Ik heb altijd honderd nieuwe ideeën als ik ­terugkom van een rondje rennen."

Bovendien weet ze nu beter wat ze wil en vooral wat ze niet wil: zich conformeren aan de gevestigde orde. "Creativiteit is niet iets losstaand, het is een identiteit. Ik ben daarin minder bescheiden geworden. Bescheidenheid werkt als een handrem."

Moodboard
Haar tv-programma voor RTL Z vorig jaar, Iedereen een kunstenaar - waarin ze schilderijen maakte met onder anderen Hugo Borst en Marianne Thieme - was het duwtje in de rug om zichzelf als spreker op de kaart te zetten.

"Ik schilderde met mensen die van zichzelf dachten dat ze dat niet konden. Maar ze konden het wél. Dat heeft me aan het denken gezet. In iedereen schuilt een Picasso."

Dat idee kon ze ook breder trekken: als het in de schilderkunst kan, waarom dan niet in andere disciplines? Zo werd Creativiteit Werkt geboren. En hoewel ze haar ­bescheidenheid tegenwoordig misschien iets meer kan loslaten, wandelt ze toch nog zenuwachtig heen en weer voor het moodboard dat ze heeft gemaakt voor haar lezing/pleidooi.

"Ik wilde er een powerpoint van maken, maar een vriend van me zei: zet die kartonnen borden ­gewoon neer. Dat ben jij!'"

De knoop is doorgehakt. Het worden in het Amstel Hotel hardboard borden met opgespelde foto's, tekstjes, tekeningen en schilderijtjes. En hoewel ze volledig achter haar verhaal staat, vindt ze het toch erg spannend.

Want het is weer iets anders; lezingen gaf ze nooit eerder. "De boodschap is zo belangrijk. Sommige dingen móéten gewoon, maar dit is het engste wat ik ooit heb gedaan."

Judith Osborn: Creativiteit Werkt. Première 29 mei, Amstel Hotel. judithosborn.com

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden