Plus

Joop Hamersma (1949-2018) was dakloos, maar nooit zwerver

Joop Hamersma sliep nog liever buiten, dan in een instelling. Hamersma overleed op 68-jarige leeftijd als gevolg van complicaties na een operatie.

Joop Hamersma. Beeld Straatkrant Z!

Joop Hamersma was jarenlang dakloos, maar hij liet zich door instellingen niet van het kastje naar de muur sturen. In 1998 begon hij, met collega's van zijn straatkrant, Belangen Amsterdam Dak- en Thuislozen (BADT).

"Hij vond zwerver een vreselijk woord," vertelt Jeroen de Rooij, coördinator van straatkrant Z!. "Die benaming romantiseerde het daklozen­bestaan, vond hij, terwijl een dakloze juist altijd moest werken om te overleven op straat. 'Zwervers bestaan niet meer,' zei hij dan."

Hamersma verscheen graag voor de klas om zijn straatkennis te delen. Als hij nachtrust nodig had 'regelde' hij een slaapplek en gratis maaltijd op het politiebureau. Ook wist hij precies waar hij koffie kon scoren.

Niet hulpeloos
Hij vertelde scholieren over de tekort­komingen in het zorgsysteem, wat hij ook jaren heeft aangekaart als voorzitter van BADT. "Hij ging dan om de tafel met het Leger des Heils en HVO-­Querido. Heel goed was dat," zegt De Rooij.

Hij stimuleerde daklozen om vooral zelf verandering te brengen in hun ­situatie. Zo organiseerde hij brainstormlunches, waar daklozen problemen konden aandragen die boven het individuele uitstegen. Hij was ervan overtuigd dat daklozen niet hulpeloos waren. "Hij sliep nog liever buiten, dan in een instelling. Hij kon slecht tegen betutteling," zegt De Rooij.

"Daarnaast was hij gesteld op zijn vrijheid. 'Leuk dat jullie mij willen helpen,' zei hij dan, 'maar jullie hebben niks te maken met hoe ik leef en wat ik doe.'" In 2007 heeft hij uiteindelijk toch een huis toegewezen gekregen in Oost.

Kritisch
Hamersma bleef bij de straatkrant vrijwilliger in de distributie. Hoofdredacteur Hans van Dalfsen kent hem sinds 1996. "Joop was heel erg aanwezig en kritisch. Hij dook overal bovenop. Als we iets deden, dachten we altijd: gaat dit langs Joop komen?"

De Rooij: "Ook als voorzitter van de verkopersraad van stichting Z was hij heel kritisch naar het bestuur toe. Daarna gingen we wel weer met z'n allen een biertje drinken."

Hamersma zweeg altijd over hoe hij zelf dakloos werd, en ook over zijn jeugd. Dat deed niet ter zake. Hij vond het belangrijk dat daklozen hun leven weer op de rails kunnen krijgen. Hij was zich sterk bewust van zijn rechten. "Op die harde, koude, stalen banken ga ik toch niet liggen. Jij?," zei hij ooit tegen een verslaggever van deze krant.

Na het overlijden van Joop 'Swiebertje' Doderer, zei hij: 'Hè hè, nu bestaat de zwerver echt niet meer.'

Ook Joop Hamersma is nu uit het straatbeeld verdwenen. Hij overleed op 68-jarige leeftijd in stadsziekenhuis OLVG Oost als gevolg van complicaties na een operatie. De uitvaart is 14 februari op begraafplaats Sint Barbara.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden