Plus

Joods Historisch Museum stelt vragen over vooroordelen

Het Joods Historisch Museum probeert mensen bewust te maken van aannames op basis van uiterlijk. 'Oordelen is geen misdrijf, maar kan vervelende gevolgen hebben.'

Werk van fotograaf en beeldend kunstenaar Ruud van Empel, waaronder Generation #3, heeft een prominente rol in de tentoonstelling Beeld Ruud van Empel

Met wie wil je niet op vakantie? De vraag verschijnt op een scherm onder vijf foto's. Het zijn gezichten van mensen met verschillende huidskleuren en outfits: een getinte dame met een rode tulband, een blonde vrouw, een man met een baard in een Arabisch gewaad.

Als je iemand aanklikt verdwijnt die van het scherm. Dan verschijnt de volgende vraag: met wie wil je niet vast komen te zitten in de lift?

Discussies
De installatie staat bij de ingang van de tentoonstelling Face It! Oordelen Op 't Eerste Gezicht in het Joods Historisch Museum over oordelen en vooroordelen die dinsdag opent. Het moet bezoekers bewust maken van de manier waarop zij zelf mensen inschatten op basis van uiterlijke kenmerken.

Het museum wil met de tentoonstelling bijdragen aan de discussies die momenteel spelen in Nederland. Over vluchtelingen en Zwarte Piet bijvoorbeeld. "Discussies raken steeds meer gepolariseerd," zegt directeur Emile Schrijver. "Als museum willen we het grijs laten zien tussen zwart en wit."

Hipsterbaard
Uiterlijke kenmerken vormen de thema's van de tentoonstelling. Bij het thema baard kun je een quiz doen met plaatjes van baarden: hoort dit pluizige geval bij een hipster, een moslim of een Jood? Bij het thema neus worden vooroordelen over Joodse neuzen behandeld en is een fotoserie te zien over Iraniërs die hun neus laten verbouwen.

Bij het thema hoofdbedekking kun je een filmpje zien over een vrouw die over straat loopt in Manhattan in een strak shirtje (ze wordt telkens aangesproken) en daarna dezelfde route aflegt met een hidjab (ze wordt helemaal met rust gelaten).

"Als je mensen aanspreekt op vooroordelen, zetten ze snel hun hakken in het zand," legt curator Carine Lacour uit. "Ze voelen zich veroordeeld. Oordelen is geen misdrijf, zeggen wij, maar kan wel vervelende gevolgen hebben. We laten zien welke vooroordelen er zijn en hoe ze in de geschiedenis zijn veranderd. En we stellen veel vragen."

Antisemitisme
Een vraag die bijvoorbeeld opkomt als je rondloopt: kun je aan de hand van iemands kleding herkennen wie of wat hij is? Niet altijd, zo blijkt. Er zijn verschillende filmpjes en foto's over misverstanden gebaseerd op uiterlijk.

Hoe schatten wij mensen in? Bezoekers van het Joods Historisch Museum wordt onder meer gevraagd met wie we ze niet op vakantie willen Beeld Kasimir Szekeres

Bijvoorbeeld een videofragment van een orthodoxe jood die bij mormonen komt en denkt dat ze vanwege hun outfit wel Jiddisch zullen verstaan. Of een foto van een hipster met een blauw oog: hij heeft klappen gekregen omdat mensen dachten dat hij bij IS zat.

Hoewel de tentoonstelling voor ongeveer de helft over Joden gaat, is het geen tentoonstelling over antisemitisme, zegt de directeur nadrukkelijk. Een Joods museum is bij uitstek het museum om iets te doen met vooroordelen, vindt hij. "Wij kunnen daar met ons verleden goed over informeren."

Kunstenaar
Maar zijn mensen die naar musea gaan niet vaak mensen die juist erg bewust zijn van vooroordelen? "Dat is zo," zegt Schrijver. "De werkelijke uitdaging zit hem erin om mensen naar het museum te krijgen die normaal niet komen."

Bij het thema baard kun je een quiz doen met plaatjes van baarden: hoort dit pluizige geval bij een hipster, een moslim of een Jood? Beeld Kasimir Szekeres

Daarom probeert het museum ook met alle macht scholieren naar binnen te krijgen. Dit is niet gemakkelijk, want scholen met veel Turkse en Marokkaanse scholieren zijn afhoudend omdat ze denken dat de kinderen niet naar een Joods museum willen.

Die scholen probeert het Joods Historisch Museum al een jaar te bereiken met speciale programma's over vooroordelen. "We gaan naar hen toe en nodigden ze dan hier uit," zegt Schrijver.

Bij het einde van de tentoonstelling hangt een scherm waar de gezichten van het begin weer te zien zijn. Nu staan er percentages bij over hoe de bezoekers geantwoord hebben. Intussen zijn we erachter gekomen dat de man in het gewaad een kunstenaar is. Maar bijna niemand wilde met hem in de lift vast komen te zitten.

Face It! Oordelen Op 't Eerste Gezicht. Joods Historisch Museum, Nieuwe Amstelstraat 1, t/m 17 april 2017.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden