Plus

Jonge Syrische filmmakers laten dagelijks leven zien

Het filmprogramma Syrian New Waves in Eye verbindt werk van een jonge generatie Syrische kunstenaars aan grootheden uit het Europese filmverleden, voor een andere blik op het Syrische heden.

Beeld uit de documentaire Houses Without Doors van Avo Kaprealians Beeld -

Als we denken aan Syrië, denken we eigenlijk aan mensen die niet meer in Syrië zijn. Aan de ruim 200.000 dodelijke slachtoffers van de burgeroorlog die het land al sinds 2011 in zijn greep heeft. Of aan de ruim 4 miljoen mensen die de afgelopen jaren zijn gevlucht voor de nog altijd voortwoedende strijd.

Maar er zijn ook mensen die nog wel in Syrië zijn. Gewone mensen die, ­tussen de ondoorgrondelijke warboel van strijdende partijen door proberen hun leven te behouden. Een generatie jonge Syrische filmmakers richt zich juist op dat dagelijks leven. Werk van deze filmmakers is te zien in het programma Syrian New Waves, dat vanaf morgen drie dagen in Eye is.

Oog van de storm
Het zijn persoonlijke documentaires die bedoeld lijken als een tegenwicht tegen de oorlogsbeelden die hun land tegenwoordig voornamelijk produceert. Tegen de afstomping die voortkomt uit de constante blootstelling eraan via nieuwsbeelden en sociale media.

Niet dat die strijd ooit ver weg is: alle films spelen zich vrijwel geheel binnenshuis af, en in de gesprekken die in die huizen plaatsvinden overheerst de angst en het verdriet over wat er in het land gaande is. Maar de makers zetten dat schokkende ­heden in een bredere context, door ze te verbinden aan tragedies uit het verleden en zich door verwijzingen naar de filmgeschiedenis expliciet te richten op dat proces van beeld­vorming.

Neem Avo Kaprealians Houses Without Doors, waarmee het programma morgenavond opent. Kaprealian (1986) en zijn familie wonen in Al Midan, een wijk op de frontlinies in Aleppo waar vooral Armenen leven - nakomelingen van de mensen die in 1915 vluchtten voor de genocide op de Armenen in Turkije.

Gedeeld verleden
Kaprealian verbindt het Syrische heden met dat gedeelde verleden in de wijk, en gebruikt daarbij onder meer met bloed doordrenkte beelden uit de Mexicaanse western El Topo (1970) van Alejandro Jodorowsky. Hoewel het grootste deel van de film zich in het appartement van zijn gezin afspeelt, begeeft Kaprealian zich zo nu en dan toch op straat.

De drie vrouwen in Coma lijken daarentegen helemaal niet meer buiten te komen. Sara Fattahi (1983) filmt haar moeder en grootmoeder in het appartement dat de vrouwen delen, een kalm oog in het centrum van de Syrische storm. In zorgvuldig gekadreerde shots van Fattahi zien we flarden uit hun leven.

Tegenover die rücksichtlose echtheid staat het spel met fictionele elementen dat Ammar al-Beik speelt in zijn Syria trilogy, dat bestaat uit drie korte films. In het eerste deel, The Sun's Incubator uit 2011, verbindt al-Beik de angst en de hoop van de opstand met de geboorte van zijn eerste kind.

Klassiekers
Het tweede deel, La dolce Syria (2014), knipoogt hard naar de Italiaanse grootmeester Federico Fellini. En slotstuk Kaleidoscope (2015) voert de fotojournalist Ammar op, die tijdens een nacht met een jongere geliefde bitter reflecteert op wat er van de hoop en de revolutie uit 2011 is gekomen.

Het programma in Eye trekt dit verwijzen naar het filmverleden verder door en verbindt deze Syrische films aan een viertal klassiekers van de Europese cinema. Ici et Ailleurs (1976), waarin Jean-Luc Godard reflecteert op zijn eigen manipulatie van beelden die hij als linkse activist maakte in Palestina.

No Home Movie (2015), waarin Chantal Akerman claustrofobisch de laatste dagen van haar moeder in haar Brusselse appartement vastlegt. Sergej Parajanovs poëtische Armeense geschiedschrijving in The Colour of Pomegranates (1969). En Io e te (2012) van Bernardo Bertolucci, dat de vervreemding van hedendaags Italië vangt in het verhaal van twee tieners die zich afzonderen in een kelder.

Gelijksoortige vragen
Het zijn films gemaakt door een andere generatie en met andere artistieke kwaliteiten, maar die, in de woorden van curator Donatella Della Ratta, gelijksoortige vragen stellen, 'laverend tussen het vastleggen van de werkelijkheid en het herscheppen van diezelfde werkelijkheid met het oog van de camera'.

Kwalitatief steken de nieuwe Syrische films misschien wat bleekjes af tegen het werk van hun gevestigde voorgangers; hun films zijn chaotisch (soms doelbewust) en de beeldkwaliteit is niet altijd een hoge prioriteit geweest.

Maar de links naar het (film)verleden, die de films zelf nog nadrukkelijker maken, benadrukken wel wat deze Syrische makers ons ook voor willen houden: dat wat er ook in hun land gebeurt er helaas niets nieuws onder de zon is.

Syrian New Waves
Vrijdag 8 tot en met zondag 10 september
Eye

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden