'Johan Cruijff had een geheime afspraak met de bal'

Johan Cruijff is donderdag op 68-jarige leeftijd overleden. Een kleine twee jaar geleden blikte Het Parool terug op de dag dat Cruijff als voetballer werd geboren.

Johan Cruijff in zijn jongere jaren. Beeld anp

Zaterdag 15 november 2014 was het precies 50 jaar geleden dat Johan Cruijff debuteerde in het betaalde voetbal.

Moeder Nel Cruijff ziet het helemaal niet zitten. Haar Johan, met zijn benen als takken en armen als meetlatjes, zoals een Volkskrant-journalist het magere lijf van 'Jopie' Cruijff raak typeert, tussen al die grote jongens in een harde competitiewedstrijd. Meetrainen met de selectie is prima. Maar hij moet nog volgroeien. Weten ze wel dat haar jongen regelmatig met hoofdpijn thuiskomt? Hij beleeft het voetbal zo intens. Is dit wel goed voor hem?

Trainer Vic Buckingham heeft het wonderkind uit de jeugd hard nodig. Piet Keizer is geblesseerd. Ajax draait slecht. En dus stapt hij vanaf stadion De Meer de Middenweg over, naar de Akkerstraat in Betondorp, om Nel aan de keukentafel gerust te stellen. "Johan ziet het spelletje goed en is voor niemand bang," zegt Buckingham. Schoorvoetend gaat Nel akkoord. Johan mag mee naar GVAV in Groningen, ook al kan hij nog geen corner voor krijgen.

'Hoog bedrag'
"We gingen met de trein," zegt Klaas Nuninga (74). "Onderweg aten we een biefstukje in de restauratiewagon van Wagon-Lits." Hij staat thuis in een kamertje waar hij zijn voetbalverleden koestert. Een enorm plakboek springt in het oog. Daarin heeft Nuninga zijn voetbalcarrière vastgelegd. Zo meldt een telexbericht dat hij 'voor naar verluidt een heel hoog bedrag door Ajax was gekocht'. "Ik was in 1964 de eerste aankoop van Jaap van Praag. Ajax betaalde 250.000 gulden aan GVAV. Men sprak er schande van."

"Voor mij was het ook een bijzondere wedstrijd, want ik keerde terug bij mijn oude club." En Nuninga werd met sympathie ontvangen, lezen we een paar bladzijden verder. Naast het artikel staat onberispelijk geschreven in rode letters: 'Moedeloze periode bij Ajax, 3e van onderen.'

Wat een wonderlijk toeval: op het sportieve dieptepunt in de Ajaxhistorie dient de grootste Nederlandse voetballer ooit zich aan bij de club.

Hoe zou het zijn geweest in de trein? Van Cruijff is bekend dat hij slecht kon stilzitten en de reis naar Groningen duurt toch zeker twee uur. In gedachten zien we hem lopen in het gangpad, iets te groot clubkostuum, druk pratend met zijn teamgenoten. "Dat vele praten helpt tegen mijn nervositeit," zei hij in 1965 tegen VI. Misschien nog even de zoutvaatjes losdraaien in de restauratiewagon? Nuninga: "Hij was er brutaal genoeg voor."

"De kleedkamers zaten onder de hoofdtribune van het Oosterpark-stadion," zegt Piet Fransen (78). "Wij gingen naar rechts, de tegenstander naar links." Fransen was destijds 'de Cruijff van GVAV'. Hij staat samen met toenmalige linksback Dick van Vlierden - "Ik moest de ballen bij Piet inleveren" - op de plek waar ze ooit glorieerden. Het Oosterparkstadion is afgebroken. Fransen wijst op een stukje groen. "Daar lag het veld."

Plaquette
Een deel is al bebouwd. De mensen wonen hier straks in de Piet Fransenlaan, maar zullen ze zich ook realiseren dat dit de grond is waarop Johan Cruijff debuteerde in de eredivisie? Een plaquette kan misschien helpen. Nu ze toch bezig zijn.

Linksaf dus. Daar hangt zijn mooie katoenen Ajaxshirt met rode baan aan een haakje. Gelukkig niet een of ander anoniem uitshirt. Op de rug een zwarte acht. De schoenen met drie strepen glimmen. Het gedoe is nog ver weg. Buiten is het zeven graden, grijs. Het veld is niet in zijn voordeel: kleigrond, zwaar en verre van egaal. De GVAV'ers staan wel even te kijken als die kleine het veld opkomt.

"Een spijker gelijk," zegt Van Vlierden (71). "Ik kende hem, want ik kom uit de Zaanstreek. Daar gonsde het de jaren ervoor al dat je naar de Ajax-jeugd moest gaan kijken, want daar spéélde er nu toch eentje. Maar op het moment zelf besef je niet dat je later tegen je kleinkinderen over deze wedstrijd zal vertellen."

Toch dacht Piet Fransen al: 'Die kleine wordt een hele grote.'

De tribune
"Hij was er zo mee bezig. Jong of oud, hij zette iedereen op zijn plek. Je kon hem ook niet raken. Het was net alsof hij ogen in zijn nek had. En hij wilde ervoor werken hè. Hij verdedigde ook net zo hard mee."

Beelden van de wedstrijd zijn er niet. En ook Nico Scheepmaker, die voor het boek Cruijff Hendrik Johannes, fenomeen Cruijffs bewegingen tot in detail turfde, zat tot zijn (en onze) grote spijt niet op de tribune.

Het is dus interessant om te zien of de kranten al een glimp van de vedette Cruijff ontwaarden. Als rechtsbinnen vormde hij de voorhoede met Swart, Nuninga en Petersen.

Het was een bikkelhard duel, schrijft Nieuwsblad van het Noorden. Precies waar Nel voor vreesde. Piet Fransen was de man van de wedstrijd met twee doelpunten, waarvan één een daverend schot, na een solo langs vier Ajacieden. 'Cruijffiaans' zou men later zeggen.

Maar het slotakkoord was voor de zeventienjarige debutant wiens naam voor zowel Het Parool als de Volkskrant lastig blijkt: Kruyff. Dankzij de eregoal in de slotfase 'hield hij als enige Ajacied prettige herinneringen aan het duel over' (Het Parool). Het valt de Volkskrant op dat hij al aanwijzingen geeft.

Hard schot
Hoe het doelpunt nu precies tot stand kwam, is niet helemaal duidelijk. Het Parool meldt dat keeper Tonny van Leeuwen een hard schot van Nuninga in Cruijffs richting boog. Het Nieuwsblad van het Noorden schrijft dat 'de enige aanvaller van formaat in de Amsterdamse voorlinie, Nuninga, zijn jonge teamgenoot Cruyff (bijna goed) de kans gaf er 3-1 van te maken.' Ook Nuninga kan zich de goal niet meer voor de geest halen. Bijna had Cruijff een tweede goal gemaakt. 'Even later zou hetzelfde zich herhalen maar toen schoot Cruyff hoog over.'

Hoe zal hij hebben gejuicht? Niet, omdat ze achter stonden? Of was daar al die beroemde slinger met de arm? Zo werd de wedstrijd GVAV - Ajax van 15 november 1964 een kantelpunt in het Nederlandse voetbal. Vanaf nu zouden we spreken van de periode voor en na Cruijff. Maar dat wist men toen nog niet.

Thuis, na een lange terugreis,knijpt Nel even in Johans armen. Ze voelt aan zijn benen. Met zijn tweede vader Henk praat Johan over de wedstrijd. Dan staat hij plotseling op. "Ik ga nog even naar buiten." "Wat ga je doen?" vraagt zijn moeder. Maar Johan hoort het niet. Door Betondorp loopt hij naar de Nieuwe Ooster. De hoge hekken van de begraafplaats zitten al dicht. Hij klimt erover. Het is donker, koud. Over het grind vindt hij blindelings de weg naar het graf van zijn vader. Johan hurkt en zegt: "3-1 verloren, pa, maar die goal was van mij!"

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden