'Joep' voorlopig vrij

DEN HAAG - Als zakenman Joep van den Nieuwenhuyzen een borgsom van tien miljoen euro betaalt, mag hij zijn strafzaak in vrijheid afwachten.Een borgsom komt zelden voor in Nederland, en de hoogte ervan is volgens hoogleraar strafrecht Ybo Buruma zelfs uniek te noemen.

Van den Nieuwenhuyzen, die verdacht wordt van grootschalige faillissementsfraude, werd eind oktober in Zwitserland gearresteerd. In november werd de zakenman uitgeleverd aan Nederland. Sindsdien zit hij in voorarrest. Het gerechtshof in Den Haag heeft nu, tegen de zin van het Openbaar Ministerie, bepaald dat Van den Nieuwenhuyzen in ruil voor tien miljoen euro - in contanten of in de vorm van een bankgarantie - zijn cel mag verlaten. Omdat de zakenman het geld nog niet bij elkaar heeft, zit hij nog vast. Het OM kan niet in beroep gaan tegen de borgtocht.

Omdat het verzoek tot vrijlating achter gesloten deuren is behandeld, is ook de uitspraak van het hof niet van uitleg of motivatie voorzien. Opleggen van borgtocht is volgens een woordvoerster van het hof 'niet helemaal onbekend, maar geen schering en inslag'. Het bedrag spreekt volgens haar wel tot de verbeelding. ''Daar moet een prikkel van uitgaan: de verdachte moet in Nederland blijven.'' Daarom zijn in de uitspraak een aantal voorwaarden vastgesteld. Zo moet Van den Nieuwenhuyzen zijn paspoort inleveren.

Van den Nieuwenhuyzen wordt ervan verdacht dat hij met zijn bedrijven Lamoenchi BV, SS Rotterdam BV, SP Aerospace en Vehicles Systems BV, vlak voordat ze failliet gingen, geld naar zijn andere vennootschappen heeft doorgesluisd.

De witteboordencriminaliteit waar Van den Nieuwenhuyzen van verdacht wordt, kan het besluit verklaren om borgtocht toe te staan. Het onderzoek bij financieel-economische delicten kan heel lang duren. Bovendien wordt aan het eind van de rechtsgang zelden gevangenisstraf opgelegd; meestal krijgen witteboordencriminelen een hoge boete met eventueel een werkstraf opgelegd. Als de rechtbank wél tot gevangenisstraf besluit, overstijgt dat vrijwel nooit de zes maanden.

''Justitie redeneert wellicht dat de voorlopige hechtenis veel te lang gaat duren ten opzichte van de eventuele uiteindelijke gevangenisstraf,'' aldus prof. Buruma. Strafrechthoogleraar Theo de Roos signaleert een nieuwe trend. ''Als een verdachte van witteboordencriminaliteit goed in de slappe was zit, wordt vaker om borgtocht gevraagd. Het lijkt op veramerikanisering. In de VS kan vrijwel iedereen op borgtocht vrijkomen.'' Een borgsom met veel nullen speelt volgens hem vooral een psychologische rol.

Justitie heeft bij de arrestatie van Van den Nieuwenhuyzen beslag gelegd op zijn vermogen. Buruma sluit niet uit dat Van den Nieuwenhuyzen dat mag gebruiken voor het betalen van de borgsom. ''De beslaglegging moet voorkomen dat Van den Nieuwenhuyzen zijn geld wegsluist. Als een deel gebruikt wordt als borgtocht, weet justitie precies waar dat geld is.''

Buruma heeft er in het verleden voor gepleit om vaker borgtocht toe te passen, om het relatief vaak voorkomen van voorlopige hechtenis in Nederland terug te brengen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden