Plus

'Job Cohen werd voor gek verklaard, maar thee drinken helpt echt'

Voor de documentaire Mijn Jodenbuurt ging Filemon Wesselink in zijn wijk op zoek naar antisemitisme. Lang hoefde hij niet te zoeken.

Filemon Wesselink bij het Anne Frankmonument op het Merwedeplein in de Rivierenbuurt. Beeld Ernst Coppejans

Onbehaaglijk, dat is het op zijn minst: de Joodse Fred en Monique de Leeuw van zuurwarenhandel De Leeuw op de Vrijheidslaan die een telefoontje krijgen van de wijkagent om uit voorzorg maar geen Israëlische vlag buiten te hangen op feestdagen, Gert-Jan Jimmink die praat over bespuugde en ingegooide ruiten van zijn boekhandel op de Rooseveltlaan en een politiepost die tegenover de synagoge in de Lekstraat wordt geplaatst.

Voor Filemon Wesselink was het plaatsen van die politiepost de directe aanleiding om een documentaire te maken over antisemitisme in de Rivierenbuurt, waar hij nu twaalf jaar woont.

Wrijving
Ruimtelijk, rustig, tikkie gezapig; zo omschreef hij van zijn buurt meestal. "Ik ken de Rivierenbuurt echt als een buurt waar mensen gaan lunchen bij de bakker, kip halen bij de poelier en groente bij de groenteman. Het gaat hier allemaal wel zijn gangetje," zegt hij op een terras tegenover het Anne Frankmonument op het Merwedeplein. "En toen stond daar ineens dat politiehokje. Dat staat er niet voor niks, neem ik aan."

Mijn Jodenbuurt

De BNN-documentaire van Filemon Wesselink wordt woensdag 4 mei uitgezonden om 21.20 uur op NPO 3.

Meteen toen hij met de camera de straat op ging om maar eens wat jongeren te vragen naar de wrijvingen in de buurt vlogen hem de antisemitische teksten om de oren. "Daar schrok ik van. Dat het in sommige buurten in Amsterdam gebeurt, had ik wel verwacht, maar hier, met de geschiedenis dat er veertienduizend Joden uit deze buurt zijn gedeporteerd, dat wist ik gewoon niet. Je struikelt hier letterlijk over de struikelsteentjes."

Dat het moslimjongeren waren die de teksten uitspraken, maakte het alleen maar moeilijker, vindt Wesselink. "Je wilt niet die hele groep over één kam scheren, dat heeft geen enkele zin. Het overgrote deel van de Marokkanen probeert iets van het leven te maken."

Incidenten
Misschien is het groepje dat Wesselink sprak net het clubje puberende jongeren dat niet weet wat ze zeggen, maar wanneer je de incidenten in de wijk op een rijtje zet - zoals de documentaire doet - lijkt het antisemitisme er toe te nemen. Een Joods gezin werd met oud en nieuw bekogeld met vuurwerk, meerdere Joodse jongeren zijn de laatste tijd bespuugd op straat en het Anne Frankmonument werd beklad.

Gert-Jan Jimmink, die behalve boekhandelaar ook historicus is en in die zin al jaren voorlichting over de Tweede Wereldoorlog geeft aan jongeren in de Rivierenbuurt, benadrukt dat de incidenten niet alleen veroorzaakt worden door moslims. Zo werd het Anne Frankbeeld in het plantsoen van het Merwedeplein eens gestolen door een man van Nederlandse afkomst. "Waar dat vandaan kwam, weet ik ook niet."

Politiek antisemitisme
Het antisemitisme dat speelt onder Noord-Afrikaanse jongeren is volgens Jimmink veel meer een politieke variant die te maken heeft met de problemen tussen moslims en Joden in Israël. "Maar ik geloof erin dat antisemitisme politiek te bestrijden is, want politiek kun je uitleggen. Het is voor een groot deel onwetendheid. Daarom is het belangrijk dat jongeren de geschiedenis van hun buurt leren kennen, zodat ze ook verdraagzamer naar elkaar worden. Het gaat om mensen, niet om politiek."

Wesselink beproefde de methode-Cohen om de verschillende culturen in de buurt beter te begrijpen. Hij ging dus theedrinken in de synagoge op de Lekstraat, maar ook in het islamitische gebedshuis in de Jekerstraat. "Job Cohen werd altijd een beetje voor gek verklaard vanwege dat theedrinken. Het was iets links-softerigs. Maar praten helpt echt. Je gaat werkelijk anders ­denken: ik heb zo veel sympathieke Marok­kanen gesproken, terwijl ik normaal gesproken nauwelijks met hen in contact kom."

Niet overdrijven
Toch is de suggestie die in de documentaire wordt gewekt - het antisemitisme in de Rivierenbuurt is aanweziger dan ooit - geen hoopgevende. Wesselink: "Als Joodse ondernemers vertellen dat ze sinds de aanslagen in Parijs en Brussel serieus rekening houden met een aanslag in onze buurt, lijkt me dat geen positieve ontwikkeling."

Overigens denkt Jimmink niet dat het antisemitisme in de buurt toeneemt. "De vraag is daarom: wat bereik je met de documentaire? Ik heb er vriendelijk aan meegewerkt, maar het moet niet zo zijn dat mensen zeggen: zie je wel, het antisemitisme valt niet te bestrijden. Je moet nooit vergeten dat het incidenten betreft. Natuurlijk moet je waakzaam zijn, maar we moeten niet overdrijven. Als het Anne Frankmonument beklad wordt, pak ik een borsteltje en maak ik het schoon. In plaats van de incidenten uit te vergroten moeten we aan de slag met de kinderen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden