Plus

Jeugdzorgpilot houdt kwetsbare jongeren als Pedro op de rails

Voorkomen dat 18-jarigen na hun 'ontslag' uit jeugdzorg weer in de problemen komen is het doel van pilot 16-27. Amsterdammer 'Pedro' vertelt hoe hij een huis, werk en een opleiding vond. Nu nog een sociaal leven.

Om dakloosheid te voorkomen moet de basis in orde zijn: een inkomen, een klein netwerk en een woning Beeld Getty Images

De jongeman zit op de bank in zijn huiskamer en neemt een trekje van een elektrische sigaret. Die bank, vertelt hij, deed vroeger dienst als bed. Maar elke avond de kamer verbouwen, werd hem te veel. Hij heeft, inventief, zijn eigen slaapkamer gecreëerd door een hoek af te bakenen met een kast, wat verhuisdozen en een douchegordijn.

Hij woont nu twee jaar in de Spaarndammerbuurt. Op de kast staan twee koffers en op de schoorsteen prijken twee portretten: een foto van zijn grootouders en eentje van zijn overgrootmoeder. "Mijn oma was er, als mijn moeder er niet was," zegt Pedro, die niet met zijn echte naam in de krant wil.

Moeite met opvoeden
Hij heeft een heftige geschiedenis. Wonen bij zijn moeder was geen pretje. "Ze heeft me altijd verwaarloosd," zegt hij. "Ik had altijd het idee dat ze een hekel aan me had. Ik lijk namelijk op mijn vader."

Pedro's ouders waren al vroeg gescheiden. Met zijn moeder kon hij niet leven. "Op de computer zag ik dat ze had gezocht naar de zin: 'Hoe laat ik mijn kind uit huis plaatsen.' Twee dagen later woonde ik bij mijn vader."

Hij was toen 12 jaar en zat op een school voor zeer moeilijk opvoedbare kinderen. "Mijn vader zei: Je bent niet moeilijk opvoedbaar, je moeder heeft moeite met opvoeden."

Maar ook bij zijn vader ging het niet goed. Er waren nog meer kinderen in huis, vader kon het niet aan. "Hij werd agressief. Ik zag er bont en blauw uit en had een gebroken tand."

Uit nood keerde hij even terug bij zijn moeder. Uit woede en frustratie sloeg hij daar een gat in de deur. "Ik werd toen uit huis geplaatst, vanwege agressie, zeiden ze, niet vanwege verwaarlozing."

Woning als houvast
Op zijn vijftiende kwam hij terecht in een Gelderse instelling voor jeugdzorg. Die vangt jongeren op die vanwege complexe (gedrags)problemen niet meer thuis kunnen wonen. Eerst in een besloten groep, daarna, twee jaar lang, in een open setting waarbij hij zonder toestemming het terrein mocht verlaten.

Deze jeugdzorg eindigt bij de achttiende verjaardag. Pedro kwam al eerder terug naar Amsterdam bij Spirit. Dat meldde hem aan bij de pilot 16-27, een gezamenlijk project met HVO-Querido waar inmiddels 25 jongeren zijn opgevangen.

De eigen woning geeft Pedro houvast. "Al wist ik vanaf het begin dat ik niet dakloos zou worden. Een inkomen hebben is altijd belangrijk voor me geweest."

Op ROC Amsterdam volgde hij een koksopleiding en hij ging aan de slag in diverse restaurants. "Het werken in de horeca beviel me niet. Je moet alles pikken, onderdanig zijn. Er is veel geschreeuw. Je mag niks tegen je chef zeggen. Het leek wel het leger."

Eenzaam
Binnenkort begint hij als teamleider bij een supermarkt. Ook staat een opleiding management voor de deur.

Elke week komt zijn vaste begeleider Heleen hem helpen met zijn 'financiële stress', zoals Pedro het noemt. Hij moet nog bijna 2000 euro betalen voor de tandarts, schoolgeld en schoolboeken. "Maar het belangrijkste is dat ik mijn hart kan luchten bij haar," zegt hij.

Hoewel hij zijn leven aardig op de rails lijkt te hebben, voelt hij zich soms eenzaam. "Ik heb geen sociaal leven. Ik heb een paar vrienden uit de horeca maar die zie ik bijna nooit. Ik ben geen uitgaanstype. Ik ga naar het park, lees een thriller of zit achter de PlayStation."

Als rapportcijfer geeft hij zijn leven een zesje. "Dat is niet hoog, maar het is wel een voldoende. Ik heb een dak boven mijn hoofd."

Driegangenmenu
Hij heeft zich onlangs ingeschreven voor psychologische hulp. "Ik heb het stempel adhd, add, pdd-nos en asperger gekregen. Ik wil van dat stempel af en weten wat er echt aan de hand is. Ik wil mezelf zijn."

Zijn overgrootmoeder maakt dit niet meer mee; zij is gestorven. Zijn oma en opa zijn bij hem thuis geweest, waar hij een heerlijk driegangenmenu voor hen heeft gekookt. Hij denkt nu vooral aan zijn oma en krijgt tranen in zijn ogen. "Ik heb zoveel steun aan mijn oma gehad. Ik mis mijn moeder niet, maar ik mis het wel om een moeder te hebben."

15.000

Opvang van een jongere in pilot 16-27 kost 15.000 euro per jongere per jaar. Dat is minder dan de helft van de kosten opvang in beschermd wonen.

Op orde brengen

De pilot 16-27 van welzijnsorganisatie HVO-Querido en jeugdinstelling Spirit is bedoeld om dakloosheid onder jongeren te voorkomen. Kwetsbare jongeren krijgen er na beëindiging van de gewone jeugdzorg de mogelijkheid om hulp te behouden. Een huis en intensieve begeleiding van een vaste hulpverlener moet deze jongeren tussen de 16 en 27 jaar op de rails houden.

Het project is een reactie op de noodkreet van de Amsterdamse Rekenkamer over de gebreken in de opvang van het groeiend aantal daklozen. De stad moet niet investeren in opvangplekken maar juist in het voorkomen van dakloosheid onder jongeren, aldus de Rekenkamer in het rapport 'Wachten op opvang'.

In Amsterdam raken jaarlijks meer dan tweehonderd jongeren dakloos, van wie 80 procent een verleden heeft in de jeugdzorg. De instellingen zagen veel jongeren na hun achttiende, als ze niet meer onder Jeugdzorg vallen, terechtkomen in het zwerfcircuit.

"Ze gaan van project naar project en moeten steeds opnieuw hun verhaal vertellen aan een andere hulpverlener. Ze worden na een tijdje hulpverleningsmoe. Wij raken ze kwijt en zien ze enkele jaren later oppoppen in het daklozencircuit," zegt Brechje Kuipers, programmaleider 16-27 van Spirit.

Deze jongeren zijn dan gestopt met school, hebben van 'bank naar bank gehopt', veel schulden opgebouwd en zijn hun sociale netwerk kwijtgeraakt. "Ze hebben jaren verspild," beschrijft Marc Onnen van HVO-Querido de groep. "Wij kennen hun geschiedenis. We laten ze niet meer los totdat ze hun leven op orde hebben."

De jongeren mogen pas weer op eigen benen staan als ze een woning en inkomen hebben, naar school of werk gaan, hun gezondheid in orde is en er een volwassene is op wie ze kunnen terugvallen. Dat hoeft geen familie te zijn. "Bijvoorbeeld een buurvrouw of moeder van een vriendje," aldus Kuipers.

In de pilot 16-27 zijn inmiddels 25 jongeren opgevangen. De meesten hebben een lang verleden in de hulpverlening achter de rug. Ze zijn verwaarloosd en hebben trauma's opgelopen. "Ze kunnen pas een toekomst opbouwen als ze een woning hebben en rust in hun leven," aldus Kuipers.

Opvang in de pilot 16-27 kost 15.000 euro per jaar per jongere. Een jongere in een project beschermd wonen kost 36.000 euro. De instellingen zijn in gesprek met de gemeente over het vervolg en de financiering. Ze maken een plan voor herverdeling van de gelden die bestemd zijn voor maatschappelijke opvang en jeugd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden