Plus

Jesse Klaver: 'Nieuwe crisis schuld van de VVD'

De VVD heeft de publieke sector kapot-gemaakt, stelt Jesse Klaver. In een pamflet dat zondag verschijnt, komt hij met het antwoord van GroenLinks. 'Mark Rutte is ongezond voor de democratie.'

GroenLinksleider Jesse Klaver: 'Er is bikkel- en bikkelhard bezuinigd. Alle lucht die er nog in zat, is er wel uit' Beeld ANP

Een jaar trok GroenLinksleider Jesse Klaver van kantine naar kantine om te luisteren naar gewone mensen. Zondag presenteert hij de lessen die hij trok uit die tour; de partij bouwt er de Amsterdamse poptempel Afas Live voor om tot kantine. Zijn 'heel stevige' conclusie, stelt Klaver, is dat jaren VVD-politiek de publieke sector in diepe crisis hebben gestort.

"Politici denken dat de zorg en het onderwijs goed zijn. Althans: onze kinderen krijgen onderwijs, onze mensen worden verzorgd en we horen bij de landen in de wereld waar het heel goed mee gaat. Maar dat is niet dankzij de politiek, maar ondanks de politiek."

"Dat blijft goed gaan, omdat de mensen daar al jaren over hun grenzen gaan. Ze maken te veel uren, hebben te veel werkdruk, te veel administratie, te weinig collega's en te weinig salaris. Nu dreigt de pan over te koken."

Hoge werkdruk en administratieve lasten zijn toch al langer bekend. Had u daar de kantinetour voor nodig?
"Wel om erachter te komen hoe diep de crisis is. Dan ga je plotseling de puntjes met elkaar verbinden. Iemand zei tijdens een van de kantinesessies: jouw verhaal is mijn verhaal. Het is niet exclusief voor de politie dat agenten een hoge werkdruk ervaren. Dat is ook bij het onderwijs, bij de zorg, bij de vuilnisophalers. Dat is nieuw: er is een crisis in de hele publieke sector. Dan moeten we ook de alarmbel luiden."

U hield een ode op tv voor hen. Daar kwam veel kritiek op. Mensen zeiden: van een ode kan ik mijn hypotheek niet betalen. En u werd beschuldigd van plagiaat.
"De inspiratie voor de ode kwam uit wat ik hoorde tijdens de kantinetour. Die van Vincent Bijlo kende ik niet, maar ik snap dat mensen het op elkaar vinden lijken. Mensen mogen ervan vinden wat ze willen, maar ik wilde het zo doen."

"Ik heb gemerkt dat mensen een gebrek aan waardering voelen. De premier van Nederland loopt harder voor één bedrijf dan voor mensen die in de publieke sector werken. Mensen die hier stonden te demonstreren voor extra geld in de jeugdzorg, wordt gezegd dat er geen cent extra bij komt. Terwijl een week eerder 600 miljoen extra werd uitgetrokken om de dividendbelasting wél af te schaffen."

"Mensen voelen zich in de steek gelaten. Ze merken dat gebrek aan waardering in hun salaris, bij leidinggevenden, bij de samenleving en bij de politiek. Daarom wilde ik, nadat ik een jaar lang naar hun verhalen heb geluisterd en voor de eerste keer terug ging praten, een ode aan hen brengen."

Waarom wijt u de crisis aan de VVD?
"Een crisis heeft altijd vele vaders en moeders, maar de VVD heeft er een belangrijke rol in gespeeld. De VVD ziet de publieke sector als een kostenpost, waar je op moet bezuinigen. Dat hebben ze in de crisis tot kunst verheven."

"Er is bikkel- en bikkelhard bezuinigd. Alle lucht die er nog in zat, is er wel uit. Mark Rutte heeft ervoor gezorgd dat de crisis voor multinationals is opgelost, maar heeft een crisis voor de publieke sector veroorzaakt."

Vindt u niet dat Rutte Nederland goed uit de economische crisis heeft geleid?
"Rutte is er de koning in geworden zich te laten leiden door bedrijven. Al die jaren Rutte is ongezond geweest voor de democratie. Bedrijven als Unilever en Shell kunnen afdwingen dat de dividendbelasting wordt geschrapt. Er kunnen duizenden mensen hoog of laag springen, maar Rutte houdt voet bij stuk. Dat schaadt het vertrouwen in de politiek."

14

De fractie van GroenLinks bezet 14 zetels in de Tweede Kamer. Voor zijn plannen zoekt Klaver steun elders in de samenleving

"Vóór de verkiezingen komt Rutte met allerlei beloftes en zegt hij hoe belangrijk politieagenten zijn, na de verkiezingen doet hij allerlei dingen die niet in het VVD-verkiezingsprogramma staan. Zoals de hogere btw of afschaffing van de dividendbelasting. Dat schaadt het vertrouwen in de democratie."

Maar de VVD is de grootste partij in de Tweede Kamer en in de peilingen staan de liberalen ook nog fier aan top. De kiezer heeft toch altijd ­gelijk?
"Daarom worden de Provinciale Statenverkiezingen cruciaal. Dan gaat het ook over de Eerste Kamer. Daardoor kan Rutte zijn meerderheid in de Eerste Kamer verliezen en kunnen heel veel kabinetsplannen niet meer op steun rekenen. Dan kunnen we hem dwingen plannen van tafel te halen of aan te passen. Om eerlijk te zijn: persoonlijk mag ik de man heel graag. Maar hij moet wél premier zijn voor alle Nederlanders."

U had het beleid al kunnen bijsturen. Uw partij had in dit kabinet kunnen zitten.
"Wij - en ik persoonlijk - hebben 'nee' gezegd tegen Rutte. Dat zouden andere partijen ook eens moeten doen. Rutte kan maar door­denderen. Eén man duwt de afschaffing van de dividendbelasting door en de rest staat erbij en kijkt ernaar. In de verkiezingscampagne werd verandering beloofd, maar dit kabinet is 'meer van hetzelfde'. Dat was voor ons echt onvoldoende. Wij willen verandering afdwingen."

Hoe dan?
"Dit probleem is in dertig jaar ontstaan, dat poets je niet weg met een tienpuntenplan. Dat kost tijd. De sector wil zelf ook niet dat er dingen over hen worden uitgestort. Je moet de oplossingen met hen bedenken. Maar ik heb heel veel kritiek op de keuzes die dit kabinet maakt."

"We leven in een tijd van overvloed. Dat geld wordt gestoken in belastingverlagingen voor grote bedrijven en het afschaffen van de dividendbelasting. Terwijl je dat ook kunt steken in beter onderwijs, uitstekende zorg, beter openbaar vervoer en politieagenten die niet gestrest over straat moeten."

Dan heeft u een paar miljard, maar dat kun je niet 16 keer uitgeven.
"Ik wil realistisch zijn: het wordt een lange strijd. Ik wil op geen enkele wijze beweren dat ik de crisis meteen kan oplossen. We moeten daar de komende tien jaar uit klimmen. Al hadden we het geld, dan nog gaat het niet in één keer."

"Er zijn niet meteen zo veel verpleegkundigen en leraren beschikbaar. Maar je kunt voor 2019 al een belangrijke stap zetten door extra geld te investeren en te snoeien in de markt­werking. Wij maken onze plannen daarvoor op Prinsjesdag bekend."

U zegt net dat de pan dreigt over te koken. Is die tijd er wel?
"Ik denk dat al heel erg zal helpen als de mensen die ik in die kantines sprak, weer het gevoel hebben dat de politiek er voor hen is. Nu denken ze: ik sta er alleen voor. En dat ze alleen interessant zijn in verkiezingstijd. Dat willen wij veranderen door deze crisis te agenderen. Ik kan met 14 zetels geen meerderheid afdwingen."

"Maar ik kan wel proberen een beweging te bouwen die zó groot wordt dat ze ons in Den Haag niet meer kunnen negeren. Dat de andere partijen ook eens gaan denken: het zijn verdorie ook míjn kiezers die hier mee zitten."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.