Plus

Jesse Klaver: 'Ik begin er nu pas van bij te komen'

Een emotionele achtbaan was 2017 voor Jesse Klaver. De GroenLinksleider won fors tijdens de verkiezingen, verloor tijdens de formatie zijn moeder en eindigde in de oppositie.

Voor de 31-jarige Klaver had 2017 overwinningen en nederlagen in petto Beeld anp

Jesse Klaver ploft neer op een designstoel in De Rode Olifant. Hij is terug in het monumentale Haagse kantoorpand waar het voor hem allemaal begon: hier droeg Bram van Ojik op 12 mei 2015 het partijleiderschap van GroenLinks over aan Klaver.

Uitgerekend als het interview begint, geeft een paar kilometer verderop Emile Roemer ook het stokje over. Die seinde Klaver niet vooraf in. Op zijn iPhone kijkt Klaver naar de leiderschapswissel bij de SP. "Ik voel weer de spanning die ik toen voelde."

Brengt het herinneringen terug? Stond u er toen ook met uw hele fractie?
"Haha, ja. Alle vier."

Onder uw leiding ging GroenLinks op 15 maart van 4 naar 14 zetels - een record voor de partij. De campagne draaide om u. Was dat ongemakkelijk?
"Ik ben de lijsttrekker. En tegelijkertijd was de kern van de campagne de beweging: tienduizenden mensen. We begonnen met misschien wel het kleinste budget en hebben dat door crowdfunding weten te verdubbelen. Ja, ik sta op het podium, mijn kop staat op posters en komt op tv, maar het voelde niet alsof ik het middelpunt was."

Voor de mensen thuis leek het wel een persoonlijkheidscultus.
"Ik merkte het alleen op verkiezingsdag, toen ik wilde flyeren in Amsterdam. Ik moest worden ontzet omdat honderden mensen op me afkwamen voor een selfie. Ik heb geen flyer uitgedeeld."

Op verkiezingsavond hadden alle GroenLinksers in de Melkweg een nóg grotere winst verwacht. Was u ook teleurgesteld?
"Ik had op meer zetels gehoopt. Maar was ik nou wél tevreden geweest met 20 zetels? Ik weet het niet. We wilden de grootste worden. Femke Halsema zei tegen mij: de verkiezingsavond is altijd een kater. Je hebt zo hard gewerkt en dan houdt het op."

Het 'motorblok' van VVD, CDA en D66 kwam bij u uit. Verheugde u zich op meeregeren?
"Ja zéér. Ik ben geen politicus voor de oppositie. Ik keek er ontzettend naar uit. Ging er ook vol vuur in, maar wist dat het heel moeilijk zou worden. Want meeregeren is mooi, maar niet ten koste van alles."

U bent geen politicus voor de oppositie, zegt u. Waarom heeft u deze kans dan laten lopen?
"Het was echt drie tegen één. Migratie was het breekpunt, maar zij wilden miljarden voor het bedrijfsleven en wij wilden miljarden voor onderwijs, politie en zorg. Dan werd gezegd: 'Jesse, dit is de bestuurlijke werkelijkheid waar niet alles kan.' Dat is niet míjn werkelijkheid."

"Ik dacht wel eens: zijn we nu in een parallel universum terechtgekomen? Dan is het niet gek dat de politiek de aansluiting met de mensen kwijtraakt. Zij keken vooral naar het grote geld in de Malietoren, achter je." (Wijst naar buiten) "Daar zit VNO-NCW."

In de formatie werd uw moeder, 51 nog maar, getroffen door een hersenbloeding. U kreeg die dag in de Stadhouderskamer een briefje, wat stond daarop?
"Dat Diederik (zijn woordvoerder en goede vriend, red.) buiten stond met een mededeling die privé was. 'Als het maar niet de kinderen zijn', schoot meteen door mijn hoofd. Ik ben ooit weggeroepen uit de Tweede Kamer omdat mijn zoontje hete thee over zich heen had gekregen. Vreselijk. Dus eigenlijk was het een opluchting toen ik hoorde dat het mijn moeder was. Totdat ik doorkreeg dat het ernstig was..."

Hoe trof u uw moeder aan in het ziekenhuis?
"Ik kwam binnen bij de verkeerde ingang - de hoofdingang, terwijl ik bij de spoedeisende hulp moest zijn. Daar zag ik mijn moeder, aan allemaal toeters en bellen. Ze zou geopereerd worden. Ze was niet bij bewustzijn en is dat eigenlijk nooit meer geweest. Ze heeft later wel nog een paar keer in mijn hand geknepen."

"De laatste keer dat ik echt met haar sprak was de vrijdag ervoor. Ze was op die dag altijd bij mij in Den Haag. We gingen naar de Hornbach omdat de kinderen een speelhuisje met glijbaan wilden. Mijn moeder verwende de kinderen heel erg. Ze kocht toen een lelijk groen kruiwagentje. Ik zei nog geïrriteerd 'mam, waar moet ik dat allemaal laten?!' Maar nu koester ik die kruiwagen."

Waarom kwam u terug om te onderhandelen?
"Ik wilde dat zelf. Vanuit de fractie en de formatie was er ruimte. Maar zoals mijn moeder altijd zei: 'Een mens krijgt nooit een beproeving die hij niet aan kan'. Je bent niet alleen leider op de dagen dat de zon schijnt."

Hoe reageerden uw tafelgenoten?
"Begripvol. Maar de formatie ging gewoon door. Er waren geen fluwelen handschoenen."

Was u erbij toen uw moeder stierf?
"Ik was erbij ja. Het was een heel mooi en ontroerend moment."

Uw moeder was belangrijk voor u. Wat mist u het meest?
"Stomme dingen. Dat ik niet meer boos op haar kan worden omdat ze te veel spullen voor de kinderen koopt. Haar adviezen. En haar peptalks. Ik zat deze week in de auto naar Jinek en op dat soort momenten belde ik altijd mijn moeder. Dan sprak ze me even moed in, dat gaf me vertrouwen. Dat mis ik."

Van wie kreeg u in die periode de meeste steun?
"Mijn familie. Samen heel hard huilen, heel hard lachen, heel veel drinken, heel veel eten. Dat samenzijn is heel belangrijk geweest om het verdriet te dragen."

Kwam de echte klap later?
"In de zomer pas. Ik had sinds ik hier in mei 2015 stond twee jaar lang bijna dag en nacht gewerkt. Dan voel je ineens dat je moe bent en niet meer kunt 'bijslapen'. Ik slaap overal - als ik hier nu moet gaan liggen slapen kan ik dat - maar in het ziekenhuis bijvoorbeeld, bij mijn moeder, slaap je toch niet goed. Fysiek heb ik wel een jasje uitgedaan. Ik begin er nu pas van bij te komen."

Toen VVD, CDA en D66 voor een tweede keer bij u aanklopten, dacht u toen: dit keer gaat het wél lukken?
"Ik wist dat mijn standpunt niet zou veranderen, dus ik dacht oprecht dat Rutte, Buma en Pechtold zouden bewegen. Zij bleken het omgekeerde te denken. Dan lukt het niet."

Na de eerste breuk waren Rutte, Buma en Pechtold nog heel lief voor u. Na de tweede klonken harde woorden in uw richting. Ze ­verweten u onwil én onmacht.
"Ik vond het van een bedenkelijk niveau."

U had in dit kabinet écht iets kunnen doen...
"Ik heb vaak gehoord of het nou wel strategisch verstandig is om wel/niet te regeren. Ik heb die vraag nooit willen beantwoorden. Ik was op mijn 30ste fractievoorzitter en had op mijn 31ste GroenLinks het kabinet in kunnen loodsen. Dan had ik een geslaagde carrière geslaagd, maar was Nederland niet veranderd. Nu lukt iets niet. Zo is het leven."

Nu zit GroenLinks in de oppositie en trekt op met jullie linkse vrienden SP en PvdA. Bevalt die rol?
"Bevalt uit-ste-kend."

Intussen is de PvdA u al voorbijgestreefd in de peilingen en heeft de SP met Lilian Marijnissen de nieuwe jonge frisse leider die u ooit was.
"Ik ben daar gewoon niet zo mee bezig. Het moet geen concurrentiestrijd worden met Lilian Marijnissen of Lodewijk Asscher. Ik hoop alleen dat we het allemaal heel goed gaan doen. Wel leuk dat met Lilian de dertigers Den Haag overnemen."

Zijn de gemeenteraadsverkiezingen pas écht een succes als GroenLinks de grootste weet te worden in Amsterdam?
"We willen de beste uitslag ooit bij de gemeenteraadsverkiezingen. Amsterdam is een hele belangrijke stad - het zou mooi zijn als we daar de grootste worden - maar ook steden als Utrecht en Nijmegen zijn belangrijk. En Rotterdam, dat wordt écht geen rechts feestje hoor."

Is uw doel om het kabinet zo snel mogelijk ten val te brengen?
"Het doel is te strijden voor onze idealen, niet om oppositie te voeren tegen het kabinet. Maar als we het kabinet niet kunnen beïnvloeden, is het beter dat ze niet te lang blijven zitten. Maar het is geen doel op zich."

Hoe gaat u over tien jaar terugkijken?
"Als het jaar waarin ik mijn moeder verloor. We hebben GroenLinks groter gemaakt dan ooit. Daar ben ik heel, heel trots op. Als mijn moeder niet was overleden, was 2017 de geschiedenis in gegaan als jubeljaar - dat is niet wat straks overheerst."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden