Column

Je kunt niet leven met de gedachte dat je hem te vroeg laat gaan

Albert de Lange (57), bijna dertig jaar redacteur bij Het Parool, heeft niet lang meer te leven. Hij bericht de komende tijd, ongewis hoe lang, over zijn aangekondigde dood.

Albert de Lange.Beeld Jan van Breda

Hij wist in bed met zijn nog werkende linkerarm mijn moeder aan te stoten. Zij las 'Doe iets!' in zijn ogen. Spreken kon mijn oude vader (82) niet meer, doordat hij door een zwaar herseninfarct was getroffen. Een uur later - de ambulance reed steeds door rood, zegt m'n moeder - waren ze in St Jansdal in Harderwijk, hij aan de slangen, zij in haar pyjama onder de overjas.

In de loop van die zaterdag, een week geleden nu, verzamelden de vier kinderen en hun partners zich rond het bed op de stroke unit. Oudere mensen, de kunstgebitgeneratie zal ik maar zeggen, zien er direct heel breekbaar uit met een sonde in de neus, verzonken in een kussen, zwaar ademend.

De levenslustige man die onze vader is, geliefd, vitaal en actief, biljarter, golfer, de gezelligste borrelaar en een ouwe flirt, was ineens broos en sterfelijk. Rechts verlamd, geen spraak, vermoedelijk geen taalbegrip, zijn blikveld een blur.

We zaten erbij, keken ernaar, zoenden en streelden hem - hij was onbereikbaar.

Zondag kwam er longontsteking bij, dat schijnt haast onvermijdelijk te zijn, en was hij erg koortsig. Er werden zakjes antibiotica boven zijn hoofd gehangen en we brachten bedroefde momenten door op zijn kamer en in de bezoekersruimte. Daar spraken we de volgende dag met neurologe Sonja, die anderhalf uur de tijd nam om mijn moeder en haar kinderen in buitengewoon heldere termen te schetsen wat er allemaal denkbaar is tussen herstel en einde.

Er zijn mensen die na zo'n attaque fluitend het ziekenhuis uitwandelen, maar op volledig herstel kunnen wij niet rekenen. We bleken, enigszins tot mijn verrassing, als gezin nu al de keuzemogelijkheid te krijgen: doorgaan of stoppen met antibiotica.

Doorgaan: je wint tijd en geeft enige verbetering een kansje.
Stoppen: de longontsteking neemt het over, de patiënt glijdt met morfine in een paar dagen weg.

Maar je wilt en kunt niet, en mijn moeder zeker niet, leven met de gedachte dat je hem mogelijk te vroeg hebt laten gaan. Ook al weten we (de dood is in mijn familie een gespreksthema geworden) dat mijn vader in deze toestand niet verder wil.

De neurologe - ze is prima - doet niet aan valse hoop noch hopeloosheid. Maar ik vermoed dat ze, hoewel hij een taaie is, geen grote verwachtingen heeft en het nu vooral als haar taak ziet de naasten de tijd te geven voor acceptatie en afwegingen.

We willen hem vanzelfsprekend niet kwijt, maar tegen welke prijs wil hij door?

Woensdag hebben we hem even bereikt. Mijn moeder, mijn vrouw en mijn zwager hebben gezien hoe hij op mijn verzoek tot vijf keer toe zijn arm verlegde, hij begreep ons. Ik meende in zijn gezichtsuitdrukking een zweem van vreugde te zien, maar zelfbedrog ligt op de loer, je ziet wat je wilt zien.

Dat hij geen enkele ergernis aan de dag legt, blijft verontrustend - hij zou normaal gesproken gefrustreerd zijn en bozig over zijn gebrek aan uitingsmogelijkheden. Maar misschien is hij daar te moe voor, hij valt steeds weg.

Gistermiddag draaide hij, daartoe gemaand, zijn hoofd in de richting van mijn broer. De neurologe echter zei gisteravond dat ze geen betrouwbare aanwijzingen ziet dat hij begrijpt wat we zeggen. Ze ziet wel kleine stapjes, een minimale vooruitgang, maar we gaan richting een T-splitsing waarvan we niet weten wanneer we die bereiken. Laat staan welke afslag te kiezen.

Hij was het er niet mee eens dat ik eerder zou gaan. Maar hier ben ík het niet mee eens.


a.delange@parool.nl

Wil je reageren op deze column? Dat kan! Scroll (een beetje) naar beneden om een reactie te plaatsen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden