Review

Jazz: Russ Garcia - Fantastica****

De elpee Fantastica van Russ Garcia is al jaren een gewild hebbeding onder vinylverzamelaars. Je hoeft het album uit 1959 maar één keer in handen te hebben gehad om te begrijpen waarom. Fantastica is zo'n plaat die de liefhebber alleen al op grond van de hoes wil hebben. Voorop zien we het heelal in olieverf. De albumtitel, Fantastica, is uitgevoerd in een nogal hysterisch lettertype. In een zakelijker lettertje staat elders op de hoes: music from outer space.

De achterkant van de hoes is - zoals dat gebruikelijk was in de late jaren vijftig, vroege jaren zestig - ook al zo'n feest. In onbeschaamd ronkend Engels en met veel hoofdletters en uitroeptekens wordt de muziek in een lange hoestekst aangeprezen: 'LISTEN to Hi-Fi sounds in stereo you've never heard before - fascinating, exciting sounds from other planets... Enjoy this new ''science-fiction'' music as it takes you far, far from the Earth... A journey into space!'

Maar niet alleen de hoes van Fantastica is mooi, ook de muziek op de plaat is dat, kunnen nu ook zij die de pick-up al lang de deur uit hebben gedaan, vaststellen. Het Nederlandse label Basta, dat een voorliefde heeft voor dit soort historische rariteiten, heeft het album opnieuw uitgebracht. De hoes maakt op cd-formaat minder indruk, maar de retrofuturistische muziek klinkt er niet minder om.

Russ Garcia (1916) was oorspronkelijk trompettist bij dansorkesten. In de vroege jaren veertig kreeg hij als filmcomponist voet aan de grond in Hollywood. Hij schreef de muziek voor tal van speelfilms, maar werkte ook samen met Ella Fitzgerald en Louis Armstrong (hij schreef de arrangementen voor hun album Porgy and Bess). Tussen de bedrijven door nam hij zijn album Fantastica op.

De plaat verscheen in 1959 bijna tegelijkertijd met Exotica, het baanbrekende album van orkestleider Len Baxter dat het startstein vormde voor het gelijknamige genre. Fantastica wordt ook wel tot dat genre gerekend. Er valt veel voor te zeggen. Exotica bracht de luisteraar zelf verzonnen muziek uit meestal al even fictieve, maar altijd verre streken en oorden. Garcia deed in wezen het zelfde, maar hij bracht de leunstoelreiziger naar nog veel verder weg liggende bestemmingen.

De titels van de stukken op de plaat zijn wat dat betreft veelzeggend. Na het inleidende Into space volgen nummers als Monsters of Jupiter, Frozen Neptune, Volcanoes of Mercury en Red sands of Mars. Zoals die stem vroeger bij het originele Star Trek altijd zei: Space - the final frontier!

De associatie met die klassieke tv-serie dringt zich bij het beluisteren van Fantastica doorlopend op. De plaat heeft precies zo'n aanstekelijk naïef vertrouwen in de toekomst. En zoals in Star Trek lekker lullige decors verre planeten moesten verbeelden, wendde Garcia huis-, tuin- en keukenmiddelen aan om zijn music from outer space te creëren.

Tegenwoordig associëren we toekomstmuziek vooral met elektronica. Maar in 1959 was het gebruik van computers in de muziek nog pure sciencefiction en stond de synthesizer nog in de kinderschoenen.

In het boekje bij de cd-versie van Fantastica vertelt Garcia hoe hij tot geluidseffecten op de plaat kwam. Er kwam primitieve elektronica aan te pas, maar ook gebruikte hij een zingende zaag, een houten hamer, een bak met gelatine, houten blokken en een aan zijn snoer rondslingerende microfoon.

In combinatie met de strijkers en blazers van Garcia's orkest leveren al die maffe geluiden een even spannende als vermakelijke geluidstrip op. Hoewel, trip is een in dit verband veel te psychedelische term. De door lsd gevoede spacemuziek van Pink Floyd en consorten zou nog heel wat jaren op zich laten wachten. Fantastica biedt een veel vrolijker kijk op de toekomst.

O ja, met dat keukenmes deed Garcia wat iedereen thuis ook wel eens doet. Houdt het lemmet tegen de tafelrand, geef een zwieper aan het heft en geniet van het vibrerende geluid. (PETER VAN BRUMMELEN)

Russ Garcia - Fantastica (Basta)


www.colemanzone.com

null Beeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden