Jazz: Jazz icons - Nina Simone e.a. (dvd) *****

Het jaar 2006 is een mooi jaar voor jazzliefhebbers. Toen verscheen de eerste tiendelige dvd-reeks Jazz icons met fantastische registraties van jazzconcerten uit de jaren vijftig, zestig en zeventig.

Voordien waren er nauwelijks tv-beelden beschikbaar van de Amerikaanse jazz uit die tijd. De Amerikaanse tv-kanalen waren, toen al, afhankelijk van adverteerders. Daarom mochten zelfs grootheden als Louis Armstrong en Ella Fitzgerald hoogstens een nummertje tussen twee reclames door doen.

David Peck en Philip Galloway, van het Amerikaanse bedrijf Reelin' in the years productions, kwamen op het idee om de film- en tv-archieven van de Europeanen door te spitten. In Europa waren de tv-kanalen in de dertig jaar na de oorlog bijna allemaal in handen van de overheid. Daar was veel meer geld en zendtijd beschikbaar voor jazzmuziek. Ze vonden banden vol opnames van onschatbare waarde.

Nederlanders, Belgen, Zwitsers en vooral Scandinaviërs waren net zo in de ban van de Amerikaanse jazz, als de Japanners nu in de ban zijn van Europese muziek. Vandaar dat voor Oscar Peterson, Lionel Hampton, Bill Evans, Sonny Rollins, John Coltrane, Count Basie, Dizzy Gillespie of Thelonious Monk - noem ze maar op - de beste concertzalen werden gereserveerd en regelmatig een filmploeg op pad werd gestuurd.

Icons is nu aan zijn derde serie toe. Elke serie behandelt per deel één of meer concerten van een artiest en gaat vergezeld van een boekje met uitgebreide informatie, voorwoorden van de erfgenamen, toelichtingen van kenners en prachtige foto's.

Deel drie van Jazz icons bevat zeven dvd's met in de hoofdrol Sonny Rollins, Lionel Hampton, Bill Evans, Nina Simone, Oscar Peterson, Cannonball Adderley en Rahsaan Roland Kirk. De zwart-wit filmbeelden zijn altijd met zoveel rust geschoten, dat het bijna is of je bij de concerten aanwezig bent. En daardoor leer je de muziek van deze jazziconen beter begrijpen.

Nina Simone verwierf tussen 1963 en 1970 grote bekendheid met protestliederen, zoals het woedende antiracistische Mississippi Goddam. Eigengereid en wars van elke vorm van behaagzucht als ze was, speelde ze de liederen in latere jaren vrijwel nooit meer.

Daarom is het zo bijzonder dat Peck en Galloway een uitvoering uit 1965 van Mississippi Goddam op Jazz icons hebben opgenomen. Helemaal bijzonder is dat het hier het een concert in het Mickery Theater in Loenersloot betreft. Destijds is het concert door de Vara uitgezonden op tv, waarna de filmbanden decennia nergens meer te vinden waren.

Overigens was er destijds een fotograaf van Het Parool aanwezig bij die tv-opnamen. De foto bij dit artikel diepten we op uit de archieven. De fotograaf heeft een uitgebreid onderschrift op de achterzijde geschreven. 'Zo zat zij te repeteren voor de tv-opname,' schrijft hij of zij, dat is niet bekend. 'Alleen zo kon zij worden gefotografeerd met een telelens zelfs, want o wee als iemand te dichtbij zou komen! Nina Simone, formidabel artieste kan ook formidabel boos worden, met dingen smijten en uit haar (zeer geïnspireerde) concentratie raken. In Mickery-Theatre Club trad zij op, met haar eigen begeleiders, een gitarist, een bassist en een drummer. Zij zong en speelde gospelachtige muziek, telkens anders, telkens actueel, telkens hypermuzikaal. (...)'

Nederland komt verder niet voor op Jazz icons, deel drie. Alleen op de dvd die is gewijd aan het fenomeen Rahsaan Roland Kirk. In 1963 verscheen hij hier op tv, waarbij hij het publiek andermaal verbijsterde met zijn spel op drie saxofoons tegelijk.

Kirk beweerde dat hij dromen als geloof had. Veel van zijn ideeën kwamen tot hem in de nacht. Hij droomde eens dat hij op drie saxofoons tegelijk speelde en sindsdien werd dat zijn handelsmerk. Behangen met toeters, fluit, sirenes, klarinet, had hij een groter klankspectrum tot zijn beschikking dan welke blazer ook. Kirk blies tijdens concerten de longen uit zijn lijf en kon dankzij circulaire ademhaling eindeloze notenreeksen produceren.

Anders dan bij Lionel Hampton, was het Kirk meer om de muziek dan om de show te doen. Hampton, zo gaan de verhalen altijd weer, zette de boel graag op stelten. Hier in Nederland kwam de politie er zelfs eens aan te pas. Quincy Jones omschrijft de vibrafonist, drummer en bandleider in het voorwoord van de dvd: 'Hamp was de koning der entertainers. Hij was een circusbaron in het centrum van de ring met om hem heen leeuwen die door brandende hoepels sprongen en acrobaten, die op wilde paarden balanceerden. De show van Hamp was de geweldigste ter wereld en de Europeanen hielden er meer dan wie ook van.' De filmbeelden onderschrijven de woorden van Jones.

Heel anders waren de optredens van pianist Bill Evans. Al zijn concentratie gaat op in zijn sensuele, empathische spel. Je kunt soms bijna een speld horen vallen.

De beelden van de virtuoze Oscar Peterson zijn zo intiem geschoten, dat je bijna de neiging krijgt het zweet van zijn voorhoofd te vegen. (MAARTJE DEN BREEJEN)
(Naxos)

jazzicons.com

null Beeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden