Recensie

Japins 'Vaslav' boeiend, maar wel veel te braaf (***)

Arthur Japins nieuwe toneelstuk 'Vaslav' - gebaseerd op zijn gelijknamige bestseller - is mooi en boeiend, maar had best wat spannender gemogen.

Beeld Leo van Velzen

'U gaat mij groot maken? Ik weet niet beter of ik ben al groot.' Soeverein reageert Vaslav Nijinski op de avances - zakelijk, artistiek én seksueel - van Sergej Diaghilev. De grootste danser aller tijden en de producent die hem uiteindelijk niet alleen groot maakte, maar een icoon; het geile middelpunt van het revolutionaire ballet 'Le Sacre du printemps' uit 1913.

In 2010 schreef Arthur Japin de roman 'Vaslav', gebaseerd op de moeizame relatie van Nijinski met Diaghilev. Gisteren ging de door Japin zelf geschreven toneelversie in première in DeLaMar. De roman belicht de danser vanuit drie perspectieven: die van zijn vrouw, zijn bediende, en van Diaghilev. Bij de toneelversie ligt de nadruk stevig op de laatste, want die wordt gespeeld door Jeroen Krabbé, voor het eerst sinds tien jaar weer op de planken.

Comeback
Het verhaal speelt zich af op één fatale dag, de laatste keer dat Nijinski in het openbaar optrad. Hij heeft zich teruggetrokken in Sankt Moritz, ontslagen bij Diaghilevs gezelschap Ballets Russes waarmee hij zijn grootste triom­fen vierde en steeds meer ten prooi vallend aan de schizofrenie die de laatste helft van zijn leven zou bepalen. Vooral zijn vrouw wil graag dat hij een comeback maakt, maar halverwege het optreden valt hij stil. 'Nu is het kleine paardje moe,' zijn zijn laatste woorden.

Het decor (van Lez Brotherson) is een klinisch witte ruimte. Delen van de wand zoeven omhoog om nieuwe ruimtes aan te geven, met een bad of een kleine tribune. Yan Tax (kostuums) bedacht onberispelijke rokkostuums voor de heren en gepast uitzinnige jurken voor de dames.

Silhouet
Maarten Heijmans (bekend van de titelrol van tv-serie 'Ramses') heeft het juiste charisma voor Nijinski. Mooi is het te zien hoe hij langzaam wegzakt in waanzin. Musicalster Noortje Herlaar speelt zijn vrouw, die bij Japin een soort Yoko Ono wordt: de vrouw die het artistieke genie verpest. Haar moeder, uitstekend gespeeld door Beppie Melissen in steeds nieuwe geestig over the top jurken, is de bitse en hardvochtige comic relief. Er wordt niet gedanst, maar op sommige momenten wordt het silhouet van een danser geprojecteerd. Het blijft echter een vrij ongemakkelijke illustratie - geen moment heb je het idee dat we hier een man zien die de zwaartekracht trotseert.

Krabbé trekt de meeste aandacht. Met een snorretje en een witte haarlok schept hij een rijk toneelpersonage: showman en geniale artistieke makelaar, als homoseksueel dolverliefd op Nijinski, maar zakelijk hard en wraakzuchtig; een dandy met gevoel voor schandaal.

Flashbacks
De dialogen tussen Krabbé en Heijmans, vaak verteld via flashbacks uit hun verleden, zijn het best. Ze spreken over liefde en kunst, maar blijven dubbelzinnig en tegenstrijdig. En is Nijinski nou homo of liet hij zich de liefde van Diaghilev aanleunen omdat hij daar baat bij had. De voorstelling laat het in het midden; gelukkig maar.

'Vaslav' is in regie van Gijs de Lange een mooie, ambachtelijke voorstelling, goed gespeeld en boeiend tot het eind. Maar toch knaagt er iets. Diaghilev en Nijinski waren - samen met onder veel anderen Stravinski, Rodin en Debussy - een eeuw geleden de aanstichters van een radicale esthetische opstand. De paar maten van Le Sacre du printemps die in de voorstelling klinken, bevatten al zoveel geweld dat je schrikt.

Dat honderd jaar later de hoofdpersonen van die artistieke revolutie onderwerp zijn van zo'n brave en gladgestreken toneelavond, stelt toch teleur.

Wat: Vaslav
Van: Arthur Japin Regie, Gijs de Lange
Door: DeLaMar producties
Gezien: 16/3, DeLaMar
Nog te zien t/m 30/4, aldaar

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden