Plus Klapstoel

Jan Driessen: 'Trump redt het nooit tegen Hillary'

Jan Driessen (1960) is communicatiestrateeg. Eerder was hij verslaggever van Brandpunt en Netwerk. Voor wie overtuigend wil leren spreken in het openbaar schreef hij het boek A story to tell?

Jan Driessen Beeld Harmen de Jong

Helmond

"Waar ik ben geboren en een fantastische, onbezorgde jeugd heb gehad. Ik ben vernoemd naar mijn opa, die in Helmond een glas- en verfhandel had. Het was de bedoeling dat ik die als oudste kleinzoon ooit zou overnemen. Groot was opa's teleurstelling toen ik de journalistiek in ging. Ik heb geen echt Brabants accent, nee, moar ge heurt nog wel een klein bietje, toch? Thuis werd erop aangedrongen ABN te spreken. En als radio- en tv-verslaggever kon ik me ook geen accent veroorloven natuurlijk."

Ajax

"Een wereldploeg. En dan letterlijk. De bekendheid van de club is internationaal veel groter dan ze zich bij Ajax zelf realiseren. Als verslaggever voor Brandpunt en Netwerk ben ik overal geweest. En of ik nou in een bergdorpje in Nicaragua, in de binnenlanden van Afrika of op een vervallen sovchoz in Kazachstan was, als ik zei dat ik uit Amsterdam kwam, was het meteen: Aaah, Ajax!"

"Om die reden kocht ik altijd wat Ajaxshirts. Tijdens de oorlog in Joego­slavië stuitten we op een Servisch roadblock. Twee Duitse journalisten zijn daar doodgeschoten. Maar toen die Serviërs onze Ajaxshirts kregen, konden we doorrijden."

"Toen ik directeur communicatie bij Aegon was, waren we vijf jaar de hoofdsponsor van Ajax. We werden vier keer landskampioen. Over return on investment gesproken. Ik ben officieel Ajacied voor het leven. Toen ik de bijbehorende onderscheiding uit handen van Frank de Boer en Edwin van der Sar kreeg, spraken ze de verwachting uit dat ze me niet vaak meer in het stadion zouden zien. Ze hadden niet eerder een sponsor meegemaakt met zo weinig verstand van voetbal."

Mark Rutte

"Ik heb hem als journalist leren kennen, later werd ik zijn campagnestrateeg. Honderd dagen voor de verkiezingen van 2006 vroeg hij me hem te helpen.
Het werden drie heel zware maanden. Meer dan een verkiezingsstrijd was het een overlevingsstrijd. We waren vooral intern aan het vechten; het ging erom de VVD voor splitsing te behoeden. Mark is heel trouw in zijn contacten, ook met de parlementaire pers. Al meer dan tien jaar varen we op Koningsdag door de Amsterdamse grachten."

Bill Clinton

"Ik deed 24 jaar geleden verslag van de voorverkiezingen in New Hamsphire. Als 'cameracrew from Holland' kregen we natuurlijk niet heel veel gedaan en dus volgden we een onbekende senator genaamd Bill Clinton. Hij had nog maar één bus. Maar toen al kreeg ik een glimp van de geweldige communicator die hij later zou worden. Hij wist echt contact te leggen met mensen, was ook oprecht geïnteresseerd in ze."

"Veel later heb ik hem als voorzitter van de bond van adverteerders naar Nederland weten te halen. Ik verwachtte eigenlijk dat hij een heel algemeen verhaal zou houden - die man krijgt zo veel van zulke aanvragen - maar ik was verbijsterd hoe serieus hij alles nam. Voor hij kwam, had ik al twee keer contact met zijn speechschrijver gehad, die echt exact wilde ­weten wie er in de zaal zouden zitten en wat we eruit wilden halen. Hij heeft in Amsterdam toen een heel inspirerende toespraak gehouden. Van sprekers als hij heb je er maar een paar per generatie." ­

"Later vroeg hij me waar hij moest zijn om wat snuisterijen voor Hillary te kopen. Me niet realiserend wat ik daarmee in werking zette, stelde ik de Negen Straatjes voor. Vervolgens vertrok er een colonne van wel zes auto's en ook nog motoren naar the nine streets."

Barack Obama

"Zoals Kennedy de eerste tv-president was, is Obama de eerste socialmedia­president. Hij heeft de mogelijkheden op dat gebied ten volle benut. Obama heb ik nooit ontmoet, wel mensen uit zijn directe omgeving, onder wie speechschrijver Jon Favreau. Wat me uit die contacten vooral duidelijk is geworden, is hoe ontzettend serieus Obama zijn toespraken neemt. Zijn toewijding grenst aan het ongelooflijke: dágen kan hij werken om een tekst helemaal goed te krijgen. Daar kunnen veel topmanagers wat van leren. Als de machtigste man van de wereld er tijd voor kan vrijmaken een speech te vervolmaken, moet hun dat toch ook lukken?"

Donald Trump

"Elke communicatiedeskundige of campagnestrateeg valt van verbijstering van zijn stoel als hij Trump hoort en ziet spreken. Werkelijk elke regel op communicatiegebied lapt hij aan zijn laars. Ik had nooit gedacht dat hij het zo ver zou schoppen, maar tegen Hillary maakt hij straks geen enkele kans natuurlijk."

"Of Amerika moet wel heel ver zijn afgegleden. Trump mobiliseert de onvrede, speelt in op angst. Zijn succes is wel een belangrijk signaal. Blijkbaar zijn er heel veel teleurgestelde mensen. Daar moet niet alleen Amerika maar ook Europa lering uit trekken. Maar kijk eens naar Canada, waar de jonge liberaal Justin Trudeau juist met een boodschap van hoop een absolute meerderheid wist te behalen. Zo kan het ook."

House of Cards

"Verslind ik. Toen ik in de afrondende ­fase van mijn boek was - en ik er dus ­eigenlijk helemaal geen tijd voor had - ging het vierde seizoen online. Zat ik toch weer tot na middernacht te kijken. Gaandeweg de serie verschoof de aandacht van de politiek helaas wat meer naar privézaken, maar ik blijf het geweldig vinden. Frank Underwood, die als president zegt: 'Democracy is so over­rated.' Niet alles is realistisch natuurlijk, maar je hebt als kijker toch het idee dat je een inkijkje in de macht krijgt. Het is bekend dat Obama er ook graag naar kijkt."

Songfestival

"Leuke jongen, Douwe Bob. In zijn puurheid, charme en eerlijkheid vind ik hem een prima visitekaartje voor Nederland. Mooi ook, die tien seconden stilte die hij laat vallen. Hij is een heel uitgesproken figuur, daar hou ik van. Zoals Mark Rutte bij de presentatie van mijn boek zei: 'Vind iets of hou anders je mond'."

Blokker

"Het is heel goed als managers training in communicatie krijgen, maar in het journaalitem over de reorganisatie bij Blokker zag je iemand, hun ceo nog wel, die totaal overtraind was. Hij bleef maar doorgaan over een 'radicale transformatie op alle fronten'. Ik heb op communicatiegebied nooit eerder zoiets slechts gezien. Het was totaal onecht. Hij zei ook eigenlijk helemaal niets. In één minuut werd de hele reorganisatie ongeloofwaardig."

Rechts in beeld

"Dat is een regel in de wereld van de communicatie: de macht, de vooruitgang, bevindt zich rechts in beeld. Van Obama zal bijvoorbeeld nóóit een officiële foto worden vrijgegeven waarop hij niet rechts in beeld staat. Bij een toespraak hoort het spreekgestoelte ook altijd rechts op het podium te staan, alleen bij de PvdA doen ze dat nog weleens verkeerd."

"Doordat wij in het Westen van links naar recht lezen, gaan onze ogen vanzelf die kant op. Bij schaatsen of hardlopen zie je de sporters op tv ook ­altijd van links naar rechts bewegen. Staat een machthebber links op de foto, dan doorbreek je die conditionering. ­Bovendien maakt het een gesloten indruk als hij dan iemand een hand geeft. Ik ken maar één foto waarop Obama dat doet: tegen alle afspraken in ging Wim Pijbes bij het poseren voor De Nachtwacht rechts van de president staan."

Jan Driessen Beeld Harmen de Jong

Recep Tayyip Erdogan

"De vrijheid staat onder druk, ook in Nederland en zelfs in Amsterdam. Ik merk dat mijn man Hugo en ik toch minder vrij op straat lopen. Ik ben het met Rutte eens als hij zegt dat we onze vrijheid vol moeten verdedigen. Het is ons allerhoogste goed. Erdogan heeft daar lak aan. Vrijheid van meningsuiting zegt hem niets; hij wil de pers naar zijn hand zetten."

"In het Europa van vandaag is dat onacceptabel. Maar ik vind wel dat je met je vrijheid van meningsuiting heel zorgvuldig en verantwoord moet omgaan. Je kunt er ook in doorschieten. Ik was in Israël toen Yitzhak Rabin werd vermoord. Ik kan die moord niet los zien van de agressieve toon die in de maanden daarvoor al werd aangeslagen; in demonstraties werden spandoeken meegedragen met de tekst 'Dood aan Rabin'."

"De moord op Pim Fortuyn kan ik ook niet los zien van de demonisering die daaraan voorafging. Je mag in dit land zeggen van een politicus wat je wilt, maar wees je er wel van bewust hoe krachtig woorden kunnen zijn. Ze kunnen doden zelfs."

Kleding

"Het zou niet passend zijn geweest als ik op de foto bij dit interview poseerde in pak met stropdas. Dat hoort niet bij Het Parool, het stuk staat op zaterdag in de krant en het is nog mooi weer ook. Een overhemd met opgestroopte mouwen dus. Topmanagers denken helaas vaak zelden na over zulke dingen. Als je bij een bedrijf komt vertellen dat drastisch moet worden bezuinigd, past het niet heel goed bij die boodschap als je in een grote BMW komt voorrijden en een duur pak draagt."

"Silvio Berlusconi begrijpt heel goed het belang van uiterlijke presentatie. Voor een tv-reportage heb ik hem een keer een halve dag gevolgd. Hij ontving ons in een blauw jasje, trok een trainingspak aan toen we bij AC Milan gingen kijken en droeg later bij een toespraak een prachtig pak. Veel Nederlandse managers en politici hebben altijd hetzelfde, saaie, grijze pak aan. Als je daarin een boodschap van vooruitgang wil verkondigen, sta je meteen met 10-0 achter."

Kees Jansma

"Een icoon van de sportjournalistiek. En iemand die door zijn werk als perschef van het Nederlands elftal beide kanten van de medaille kent."


Jan Driessen: A Story To Tell? Uitgeverij Bertam + De Leeuw, €19,95

Ronald Goedemondt, Paulien Cornelisse, Kees Jansma en Jelle Brandt Cortius zaten de afgelopen tijd ook op de Klapstoel. Lees hier de interviews.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden