Plus

Jan Bommerhuis: toen toonbeeld van zakelijkheid, nu sterke verschijning

Het barst van de anonieme gebouwen uit de jaren zestig; begrijpelijk dat vele daarvan zijn afgebroken of onherkenbaar getransformeerd. Zo niet het voormalige Jan Bommerhuis aan de Wibautstraat.

Toen het Bommerhuis in 1961 werd ingewijd was het het eerste forse gebouw in dit deel van de Wibautstraat. Beeld Jean-Pierre Jans

De naam Jan Bommerhuis doet niet onmiddellijk het hart sneller kloppen. Waar? Hoe? En ook bij de nadere aanduiding Wibautstraat gaat er niet direct een bel rinkelen. Zo anoniem kan architectuur soms zijn.

Sterker, de stad staat vol met gezichtloze gebouwen uit de jaren zestig, gebouwen die het bewaren niet echt waard zijn. Dit Bommerhuis, genoemd naar een wethouder uit de twintigste eeuw, valt dan ook volgens de Dienst Monumenten tot de orde 3.

Dat betekent: je mag ermee doen wat je wil, mits de veranderingen passen in het bestemmingsplan.

En zo is Floor, zoals het nu heet, verrijkt met een opbouw van drie woonlagen, en aan de andere kant met balkons langs een gaanderij. 162 appartementen hebben de plaats ingenomen van wat vroeger een pand van de Hogeschool van Amsterdam was en daarvoor kantoren van de Dienst Volkshuisvesting. Dat alleen al lucht op: er is nou eens niet een hotel toegevoegd aan het areaal.

Toen Floor nog Jan Bommerhuis heette, was het een toonbeeld van de nieuwe zakelijkheid. Versiering ontbrak, de geleding is sterk horizontaal - de raamstroken zwenken de hoek om aan de kant van de Oosterparkstraat.

Architect van dit blok was F. de Keukeleire, die vooral bekend is geworden van het schitterende kantoor van Goedkoop Sleepdiensten aan de Westerdoksdijk. Hij ontwierp ook het Rembrandtplein­theater dat roemloos is verdwenen - er zit nu discotheek Escape in.

Toen het Bommerhuis in 1961 werd ingewijd was het het eerste forse gebouw van dit deel van de Wibautstraat en herbergde het een Alfa Romeogarage. De luifel en de stevige V-vormige kolommen voor de huidige Albert Heijn herinneren nog aan de oprit voor de auto's die binnen konden worden geparkeerd.

Op het dak prijkte reclame voor Certina- en Prismahorloges. Er trekt een hele waaier aan jeugdsentiment aan je voorbij bij het zien van die oude beelden. Je zou dat aan het gebouw van de afgelopen decennia niet aflezen, want zo opzienbarend was het niet.

Het maakte domweg deel uit van de vervelende stadssnelweg die de naoorlogse Wibautstraat was. Was. Want het is ongelofelijk hoe de verkeersader door gemeentelijk ingrijpen tot een soort avenue is omgetoverd en zo een mekka voor hipsters is geworden.

Gewaagde opbouw
Dat komt voor een deel op het conto van de ontwikkelaar Boelens de Gruyter, die de waarde van de gebouwen heeft onderkend. Eerder al werd de drukkerij van Trouw opgetuigd met een gewaagde opbouw met cortenstaal en nu is het Bommerhuis onder handen genomen. Het architectenbureau Penta uit Harlingen is verantwoordelijk voor beide transformaties.

Floor heeft er een band bovenop gekregen, met appartementen die achter een frame van gecoat staal schuilgaan. Oorspronkelijk sprong hier een lichte etage in die makkelijk kon worden vervangen. Ter afscheiding van de nieuwe woonlagen en het bestaande blok eronder is een reep uitgespaard.

Floor, de voornaam van wethouder Wibaut, is daardoor een sterke verschijning geworden in de Wibautstraat, die nu het spel met de grote jongens aan weerszijden beter kan meespelen.

De huurappartementen zijn voor een deel ingericht volgens het Friends-concept: twee bewoners hebben ieder een eigen slaapkamer en delen de woonkamer. Zo blijft het wonen betaalbaar.

Maar ja, de voorwaarde is wel dat je het met elkaar moet kunnen vinden. Omdat de appartementen over de hele breedte lopen - van gevel naar gevel - maken ze een riante indruk.

Frans balkon
Door aan de achterkant een galerij met balkons toe te voegen, is er extra ruimte geschapen. Er is een ingenieus zwenkraam aangebracht in de appartementen aan de straatkant, waardoor de bewoners over de volle breedte beschikken over een Frans balkon.

Buitenruimte is verplicht in het bouwbesluit en dit is ongetwijfeld beter dan een schlemielig balkon. Hoe zeer de Wibautstraat ook is opgeknapt, het lawaai en het fijnstof zijn er voorlopig niet uitgebannen: het is dus de vraag of een bewoner dat raam openvouwt.

De voormalige rijksbouwmeester Mels Crouwel heeft ooit voorgesteld een of twee extra woonlagen toe te voegen aan de bestaande woningen, bijvoorbeeld in de Rivierenbuurt, om de stad te verdichten en het groen zo veel mogelijk te sparen.

In Zuid lijkt dat moeilijk in de praktijk te brengen door de parkeerdruk en het gebrek aan liften. Maar hier in de Wibautstraat is het zogeheten 'optoppen' het ei van Columbus.

Veel valt er toch niet te verpesten aan de meeste gebouwen, terwijl de maat en schaal van de stadssnelweg zich lenen voor zo'n extra volume. Het Bommerhuis zijn we vergeten nu Floor zijn plek heeft ingenomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden