Plus

Is het einde van de parkeergarages in de Bijlmer nu echt nabij?

Al vijftig jaar vormen de parkeergarages in de Bijlmer financieel een blok aan het been. Gaan de betonnen kolossen tegen de vlakte of krijgen ze toch nog een nieuwe kans?

Bij de planning van de Bijlmer was men uitgegaan van een behoefte van 1,3 parkeerplaats per huishouden Beeld Cor Mulder /Collectie Spaarnestad
Bij de planning van de Bijlmer was men uitgegaan van een behoefte van 1,3 parkeerplaats per huishoudenBeeld Cor Mulder /Collectie Spaarnestad

Kwekerijen van medicinale wiet. Dat lijkt Paul Bos nou een uitstekende bestemming voor de oude betonnen parkeergarages in de Bijlmer.

"De gebouwen zijn er bijzonder geschikt voor. En de sector heeft een goed verdienmodel, dus het zal geen moeite kosten investeerders te vinden. Het stadsdeel zal blij zijn met een concrete invulling van de ambities om van Zuidoost een centrum van de stadslandbouw te maken."

Een schallende lach die de oudere en actieve bewoners van de Bijlmer mogelijk nog zullen kennen. Paul Bos, nu 68, was in de jaren tachtig projectleider namens de gemeente in de Bijlmer en in die hoedanigheid een bruisende bron van creatieve ideeën.

"Ik heb in die tijd min of meer voor de grap gezegd dat we maar beter champignons konden gaan kweken in de lege garages. Dat werd me niet in dank afgenomen."

Teveel capaciteit
Ook in de jaren tachtig worstelde het bestuur met de vraag: wat moeten we toch met die betonnen kolossen? De grote parkeergarages die de honingraatflats in de oorspronkelijke Bijlmermeer flankeerden, waren vanaf de bouw verlieslijdend geweest. Bos: "Er gingen toen ook al stemmen op voor sloop. Maar ze stonden er nog maar net en ze hadden veel geld gekost. Dus probeerden we nog maar eens wat."

De garages gingen van meet af aan gebukt onder twee problemen: de overcapaciteit en de weigering van gebruikers om voor een parkeerplek te betalen. "Bij de planning van de Bijlmer was men uitgegaan van een behoefte van 1,3 parkeerplaats per huishouden. Dat werd net de helft," zegt Bos.

"En de gebruikers saboteerden er lustig op los. De Zaanse houtindustrie draaide op nieuwe slagbomen voor de Bijlmer."

Weinig animo
Met de toename van de verloedering van de woonwijk werden ook de garages ronduit onaangename plekken. Het was altijd maar afwachten voor de gebruikers of zij 's ochtends hun auto met of zonder banden aantroffen.

"Vanwege de verliezen was er weinig animo om nog eens stevig in onderhoud en veiligheid te investeren," zegt Bos. "Dat was natuurlijk het verhaal van de hele Bijlmer in die jaren."

Met het verstrijken van de jaren kregen veel parkeergarages geheel of gedeeltelijk een alternatieve invulling. Er kwam kleine bedrijvigheid in de gebouwen, en ook vonden veel Afrikaanse kerkgenootschappen er een onderkomen. In veel garages kwamen afgesloten delen waar bewoners tegen betaling hun auto konden stallen. Daar was vraag naar, maar de inkomsten wogen niet op tegen de kosten.

Sloop en herontwikkeling
Drie jaar geleden vond het gemeentebestuur het tijd voor een grote opruiming. Met het uitgangspunt dat alle verlieslijdende garages in Zuidoost dienden te worden gesloopt, werden zeven garages in de E-buurt en de D-buurt overgedragen.

Een daarvan, Develstein, vond alsnog een nieuwe bestemming met de World of Food. Een culinair succes, maar bouwtechnisch en financieel zijn ook daar zorgen.

De andere garages gingen inmiddels tegen de vlakte, en de komende jaren komen er daar nog meer bij. Deze zomer voerde de gemeente gesprekken met bewoners van de H-buurt en de G-buurt om hen voor te bereiden op sloop en herontwikkeling van een zestal parkeergarages.

Voor deze werkzaamheden zijn in de begroting enkele miljoenen euro's opgenomen: ook sloop is een kostbare aangelegenheid.

Nog steeds ijveren mensen voor behoud van de parkeergarages. Zoals de vijf partijen die een plan maakten voor een nieuwe invulling van de garage Kempering. Zuidoost was bereid de garage af te staan voor een periode van maximaal tien jaar, maar dat bleek voor de financiering een veel te korte periode. Het stadsdeelbestuur stelde deze week opgelucht vast dat er geen levensvatbaar plan was ingediend.

Wat daarbij meespeelt: de gemeente betaalt sloop, maar de risico's van herontwikkeling komen voor rekening van het stadsdeel. Dat lijkt de overlevingskansen van de overgebleven garages niet te vergroten.

Jammer, vindt Paul Bos. "Sloop vind ik de minst creatieve oplossing. Ja, je hebt er geen omkijken meer naar, dat is waar. Maar kijk wat er met de flat Kleiburg is gebeurd. Ook bijna gesloopt, nu een groot succes."

Geen erfgoedbeleid

Kolossaal zijn de oude parkeergarages in de Bijlmer zeker, maar zijn ze ook monumentaal? Lastige vraag, vindt Norman Vervat van de erfgoedvereniging Heemschut.

"Architectonisch zijn de gebouwen niet erg spannend. Tegelijkertijd zijn ze wel onlosmakelijk verbonden het stedenbouwkundig plan van de oorspronkelijke Bijlmermeer. En dat maakt ze toch bijzonder. Er zou in elk geval goed moeten worden nagedacht over het behoud van in elk geval enkele exemplaren."

Discussie over geld
Dat laatste is geen vanzelfsprekendheid in Zuidoost, stelt Vervat. "Er is feitelijk geen erfgoedbeleid in het stadsdeel. Ook in de discussie over behoud of sloop van de parkeer­garages gaat het eigenlijk alleen over geld.

De bescherming van erfgoed speelt in het denken geen enkele rol. Het zou verstandig zijn om bijvoorbeeld het Bureau Monumenten en Archeologie van de gemeente eens een rondje te laten maken en een advies te laten schrijven."

Vervat noemt de parkeergarages van de flats Gouden Leeuw en Groenhoven waardevol. "Het ensemble van Joop van Stigt heeft niet voor niets een plek gekregen in de top honderd van naoorlogs erfgoed in de stad. Toch wordt er nu gewoon gesproken over sloop van een of beide parkeergarages. Dat lijken me bij uitstek gebouwen die met een goed plan moeten kunnen worden gered van de sloop."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden