Irakhouding Balkenende schaadt CDA

Balkenende voelt er nog altijd niets voor om openheid van zaken te geven over de Nederlandse steun aan de Amerikaans-Britse inval van Irak. Foto ANP/Valerie Kuypers

DEN HAAG - De constante weigering van premier Jan Peter Balkenende om openheid te geven inzake Irak begint het CDA te schaden. Zelden stond de partij zo laag in een peiling: 28 zetels.

''Met elke weigering neemt het vertrouwen in Balkenende en daarmee in het CDA af,'' stelt SP-Kamerlid Harry van Bommel. ''Balkenende is bezig zijn krediet te verspelen,'' analyseert voormalig PvdA-campagnestreeg Jacques Monasch. ''De premier toont geen leiderschap in een tijd dat kiezers daar juist behoefte aan hebben,'' vindt D66-leider Alexander Pechtold. Het CDA wil niet op de situatie ingaan. ''Wij reageren nooit op peilingen,'' zegt de woordvoerder van fractieleider Pieter van Geel.

Balkenende voelt er nog altijd niets voor om openheid van zaken te geven over de Nederlandse steun aan de Amerikaans-Britse inval van Irak. Het kabinet gaf in 2003 enkel politieke steun aan de oorlog. Diverse partijen vragen zich af of het kabinet toch niet stiekem militaire steun heeft toegezegd dan wel overwogen. Diverse berichten in de media van de afgelopen weken versterken dat vermoeden.

In de Tweede Kamer is vooralsnog geen meerderheid voor een onderzoek, omdat de PvdA in het regeerakkoord heeft toegezegd daar niet op aan te dringen. In de Eerste Kamer lijkt wel een meerderheid te ontstaan, dank zij PvdA en VVD.

CDA-prominenten als oud-premier Ruud Lubbers en de voormalige CDA-ministers Ben Bot en Hans van den Broek van Buitenlandse Zaken vinden dat Balkenende niet zo moeilijk moet doen. De premier verzet zich echter tegen elke vorm van onderzoek. Daardoor staat hij inmiddels vrijwel alleen.

''Dit is een nieuwe situatie voor het CDA,'' zegt Monasch. ''Want tot enkele maanden geleden gold het CDA als de partij van de ervaren bestuurders die voor rust en zekerheid zorgden. Daar is nu geen sprake meer van.''

Die rol is volgens hem overgenomen door de PvdA dankzij Wouter Bos. Onderzoeker Maurice de Hond bevestigt dat: ''Bos is de enige minister die een constant vertrouwen bij de kiezer geniet. Het vertrouwen in Balkenende neemt met de week verder af.''
Volgens Monasch is het CDA altijd in staat geweest uit de buurt te blijven van lastige thema's. ''De coalitiepartners, van welke kleur ook, moeten altijd de kolen uit het vuur halen. Nu echter is het CDA zelf middelpunt van het dominante thema in de politiek geworden. Door Balkenende. Daardoor komt het CDA in een situatie waarin de PvdA tot een aantal maanden geleden zat: als het echt slecht gaat in de peilingen komt er kritiek op de leider. Als je beseft dat er volgend jaar gemeenteraadsverkiezingen zijn, is het niet moeilijk te voorspellen dat het kader van het CDA over een tijdje gaat morren over Balkenende.''

Pechtold wijst erop dat zoiets bij het CDA altijd wat langer duurt dan bij andere partijen. Hij denkt niettemin dat de halsstarrigheid in de Irakaffaire Balkenende zeker parten speelt. ''Hij isoleert zich. Maar het gebrek aan profiel is veel belangrijker. Het CDA is geen ideeën-partij maar een middenpartij voor mensen die bang zijn voor grote schokken in het leven. Balkenende verstopt zich terwijl kiezers juist uitgesproken leiders willen. Is het niet opmerkelijk dat Geert Wilders en ik allebei op veertien zetels winst staan?''

Voor SP'er Van Bommel laadt Balkenende bij kiezers steeds meer de verdenking op zich dat hij iets heeft te verbergen. ''Ik zou zeggen: onderzoek, rapport en dan verder. Er zijn, zoals Lubbers terecht zegt, momenteel belangrijker zaken aan de orde. Ik begrijp Balkenende echt niet, temeer daar vriend en vijand redeneren dat zo'n onderzoek er vroeg of laat toch wel komt.'' (HET PAROOL)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden