Plus

Ionica Smeets strijdt tegen fabels over zwangerschap en opvoeding

Wetenschappelijke inzichten bereiken vaak niet ongeschonden het grote publiek, zeker als het over zwangerschap en opvoeding gaat. Ionica Smeets, hoogleraar wetenschapscommunicatie én moeder, wil daar graag een einde aan maken. 'Het is bizar hoeveel er misgaat terwijl de bedoelingen goed zijn.'

Ionica Smeets: 'Ik ben erg sceptisch en zoek dingen meestal eerst goed uit'Beeld Bob Bronshoff

Ionica Smeets - moeder van twee jonge kinderen - snapt wel hoe jonge ouders denken. Na een feestje vol zoetigheid is het stuiterende kroost met geen mogelijkheid naar bed te krijgen. Conclusie: wat men zegt is waar, suiker maakt druk, dus volgende keer vieren we de verjaardag met een stengeltje bleekselderij in plaats van een lolly.

Alle ouders willen het beste voor hun kind en vooral als ze dan ook nog niet al te ervaren zijn, grijpen ze elk strohalmpje dat binnen handbereik is. Wetenschap lijkt daarbij een betrouwbaar hulpmiddel, hoewel de resultaten die de onderzoekers - als het goed is - zorgvuldig vergaard hebben, niet altijd in alle benodigde nuances worden doorgegeven door de media.

Daar wil Smeets graag te hulp schieten, met haar eigen inlevingsvermogen als ouder en opvoeder en haar ervaring als wetenschapsjournalist.

Ze verzamelde de fabeltjes over zwangerschap en opvoeding die ze zelf tegenkwam en ontkrachtte die met het wapen van de wetenschap in columns voor het tijdschrift Kek Mama. Eind 2016 verscheen haar boek Zoete Kinderen Eten Geen Suiker, een bundeling van die columns.

In uw boek weerlegt u fabels over zwangerschap en opvoeding. Zijn er fabeltjes die u zelf lang heeft geloofd?
"Ik ben erg sceptisch en zoek dat soort dingen meestal eerst goed uit. Maar sommige verhalen, zoals dat kinderen druk worden van suiker, had ik wel zo vaak gehoord dat ik het bijna begon te geloven. Bovendien klopt het met je waarnemingen. Als je kinderen ziet die veel suiker hebben gegeten, zijn ze vaak ook heel druk."

"Maar als je er goed over nadenkt, kom je erachter dat het ook een andere oorzaak kan hebben. Kinderen eten bijvoorbeeld vaak veel suiker bij feestjes en andere speciale gelegenheden. Dat soort gebeurtenissen zijn vaak spannend voor kinderen, waardoor ze uit zichzelf al drukker zijn. Dat hoeft dus niet door de suiker te komen. Dat fabeltje zou ik dus klakkeloos hebben geloofd als ik het niet had uitgezocht."

Wat verbaasde u het meest tijdens het schrijven van de columns?
"Dat er zo veel onderzoek is gedaan naar zwangerschap en opvoeding. Een vrouw vertelde me een keer dat kinderen steeds later zindelijk worden doordat de moderne luiers zo lekker zitten. Nou bleek dat daar in Japan onderzoek naar was gedaan, met behulp van tweelingen. Daarvan kreeg de een katoenen luiers en de ander moderne weggooiluiers."

"Omdat de kinderen in hetzelfde gezin opgroeiden, begonnen ze tegelijkertijd met zindelijkheidstraining. Er bleek geen verschil te zitten in het moment waarop de kinderen zonder luier konden. Kinderen met moderne luiers vonden die dus niet zo lekker zitten dat ze pas later zindelijk werden."

"De verklaring van de onderzoekers voor de relatief late zindelijkheid was dat moderne luiers vooral makkelijker zijn voor de ouders. Ze hoeven ze niet uit te spoelen en te wassen en daarom beginnen ze later met zindelijkheidstraining."

Waar kwam het idee vandaan om opvoedfabeltjes te ontkrachten?
"Mijn eerste kennismaking met fabels was aan het begin van mijn eerste zwangerschap. Na tien weken zagen we het hartje kloppen op de echo. De arts zei dat we het nu met een gerust hart aan mensen konden vertellen. Dus ik vertelde enthousiast aan een collega dat ik in verwachting was."

"Toen zei ze dat ik dat nog helemaal niet mocht vertellen. Ik moest wachten tot drie maanden. Ik dacht toen: waarom? Wat is dat voor rare regel? Wanneer en aan wie je vertelt dat je zwanger bent, mag je natuurlijk zelf weten."

Waarom vindt u het belangrijk dat die fabels ontkracht worden?
"Het krijgen van een kind is voor veel mensen een heel onzekere toestand. Dat gold voor ons ook. Toen ze ons na de bevalling naar huis stuurden met ons eerste kind dacht ik: dit kan niet! Wat moeten we in godsnaam doen?"

"Het begon al toen we de in auto stapten. We kregen de Maxi-Cosi er niet in. Ik zat apathisch voor me uit te staren als gevolg van de bevalling terwijl mijn vriend met dat ding aan het klooien was. Een verpleegster moest ons erbij helpen. Zo word je met van alles geconfronteerd waar je niet goed op voorbereid bent."

Draagt u met dit boek niet ook bij aan de on­zekerheid van ouders?
"Dat hoop ik niet, ik doe ook niet alsof er één juiste manier van opvoeden is. Het belangrijkste wat ik ermee wil bereiken, is dat ouders minder onzeker worden en ontdekken dat al die fabeltjes die ze horen niet betekenen dat zij iets verkeerd doen."

Ionica Smeets

Delft, 8 oktober 1979
2005:
master technische wiskunde, TU Delft (cum laude)
2010: promotie Universiteit Leiden
2011: postdoc publiek begrip van wetenschap, Universiteit Leiden
2013: Eureka, tv-programma over wiskunde voor de KRO
2014: publicatie Het exacte verhaal - Wetenschapscommunicatie voor bèta's
2015: hoogleraar wetenschapscommunicatie aan de Universiteit Leiden
2016: publicatie Zoete Kinderen Eten Geen Suiker

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden