Recensie

In 'The imitation game' krijgt Alan Turing alsnog de eer die hem toekomt (****)

Met zijn enigmakrakende rekenmachine zou Turing van grote invloed zijn geweest op het verkorten van de Tweede Wereldoorlog. In 'The imitation game' krijgt de Britse wiskundige Alan Turing alsnog krediet en komt hij beter uit de verf dan als tragisch vervolgde homoseksueel.

Benedict Cumberbatch als wiskundige Alan Turing.Beeld Black bear pictures

In de Brits-Nederlandse coproductie Enigma (2001) gaf regisseur Michael Apted een omstreden draai aan de historische pogingen van de Britse geheime dienst de machinaal versleutelde communicatie van de nazi's te kraken.

Producent Mick Jagger, een verzamelaar, leende zijn eigen Enigmamachine aan Apted uit om de authenticiteit te verhogen, maar de aan Robert Harris' gelijknamige roman ontleende plot verzweeg de sleutelrol van de Britse wiskundige Alan Turing bij de kraak.

In 'The imitation game' krijgt Turing alsnog het krediet voor de doorbraak, die de Tweede Wereldoorlog naar schatting twee jaar bekortte, en ondernemen regisseur Morten Tyldum (Headhunters) en scenarioschrijver Graham Moore een poging diens geschonden blazoen te zuiveren. Turing werd in 1952 voor homoseksuele handelingen veroordeeld, en stierf twee jaar later op 41-jarige leeftijd door een blauwzuurvergiftiging. Vorig jaar werd hem per koninklijk decreet gratie verleend.

Sociaal onhandig genie
Tyldum en Moore slagen er goed in Turings genialiteit inzichtelijk te maken. De film huldigt de opvatting dat de Brit één van de grondleggers van de computer was en presenteert de constructie van diens Enigmakrakende rekenmachine als een zwaarbevochten overwinning op de bureaucraten, de legerleiding en sceptische collega's. Turings persoonlijkheid en ongeduldige karakter vormen het grootste struikelblok: als overtuigd genie beschouwt hij het toelichten van gecompliceerde vraagstukken aan derden als tijdverspilling.

Het maakt de rol bij uitstek geschikt voor Benedict Cumberbatch, die als Sherlock Holmes bij de BBC, Khan in 'Star Trek into darkness' en Julian Assange in 'The fifth estate' vergelijkbare personages speelde. De acteur krijgt alle ruimte om 'The imitation game' eigenhandig naar een hoger plan te tillen en maakt Turing tot een bolleboos die naar huidige maatstaven als autistisch bestempeld zou worden.

Het doet denken aan Mark Zuckerberg in 'The social network', ook doordat Tyldum veel humor ontleent aan de botsingen tussen het sociaal onhandige genie en de buitenwacht.

Vervolgde homoseksueel
De enerverende Enigmakraak vormt de hoofdmoot van de film, waardoor Turing als wetenschapper aanmerkelijk beter uit de verf komt dan als tragisch vervolgde homoseksueel. Een sociaal of seksueel leven lijkt hij niet te hebben, en zijn voortijdige dood wordt rommelig afgeraffeld.

De kuise aanpak ondermijnt het in dialogen nadrukkelijk uitgesproken pleidooi voor acceptatie van andersdenkenden en buitenbeentjes, en maakt 'The imitation gam'e tot een frustrerend brave biografische film. Cumberbatch maakt het bezwaar overkomelijk, en na de miskleun van Michael Apted is het mooi dat Turing alsnog de eer krijgt die hem toekomt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden