Plus

In sommige buurten geldt: veel misdaad en toch een veilig gevoel

Of iemand zich veilig voelt of niet, hangt maar ten dele samen met de criminaliteit in de buurt. Ook opleiding en politieke voorkeur spelen een rol, blijkt uit onderzoek in Amsterdam.

In Osdorp voelen mensen zich volgens het onderzoek vaak onveiliger dan het er daadwerkelijk is Beeld Dingena Mol
In Osdorp voelen mensen zich volgens het onderzoek vaak onveiliger dan het er daadwerkelijk isBeeld Dingena Mol

In de jaren zeventig was het een gevleugeld ­gezegde in sociaaldemocratische kring: wie de criminaliteit wil aanpakken, moet zijn abonnement op De Telegraaf opzeggen. Dat was natuurlijk sterk overdreven, maar ook weer niet helemaal onwaar, blijkt uit een net verschenen onderzoeksrapport naar de beleving van de veiligheid in Amsterdam.

Want onveiligheid zit ook tussen de oren, concludeert criminoloog Marlou Teerlink. De onderzoeker keek op verzoek van de gemeente naar de relatie tussen de objectieve veiligheidscijfers en de subjectieve veiligheidscijfers: de harde cijfers over criminaliteit in de stad en de mate waarin bewoners zich veilig of onveilig voelen.

Beleving
Dat leverde verrassende resultaten op. Zo zijn er buurten in de stad waar de bewoners zich onveiliger voelen dan op basis van de criminaliteitscijfers mag worden verwacht, maar er zijn ook buurten waar de bewoners zich juist veiliger voelen dan zij in werkelijkheid zijn. En dan zijn er ook nog buurten waar de bewoners een beleving van hun veiligheid hebben die ongeveer overeenstemt met de cijfers.

Teerlink selecteerde van elke categorie vijftien buurten en ging op zoek naar de bijzondere kenmerken ervan. Zo ontdekte zij dat de plekken waar bewoners zich onveiliger voelen dan noodzakelijk veelal de rustige buurten aan de buitenkant van de stad zijn. De wijken waar de bewoners zich veiliger voelen dan de cijfers rechtvaardigen, liggen hoofdzakelijk in de drukke binnenstad.

Grote impact
Opmerkelijk, want de criminaliteitscijfers liggen in het centrum veel hoger dan in de buitenwijken. "In de buitenwijken worden wel meer inbraken gepleegd," geeft Teerlink als mogelijke verklaring.

"Dat is bij uitstek een misdrijf dat een grote impact heeft op slachtoffers. In de binnenstad zijn veel meer zakkenrollerij, fietsendiefstallen en overlast van dronken mensen. Ook heel vervelend, maar minder ingrijpend voor het veiligheidsgevoel."

Maar er zijn meer opvallende verschillen. In de buurten waar mensen zich overdreven onveilig voelen, wonen meer bewoners met een lage opleiding, meer mensen met een politieke voorkeur voor anti-establishmentpartijen als de PVV en SP en meer mensen die ontevreden zijn over de leefbaarheid van hun wijk. Zij zijn tevreden over de gemeente, maar van het optreden van de politie hebben zij geen hoge pet op.

Sociaal-economische status
In de buurten waar de bewoners zich overdreven veilig voelen, is het andersom: meer bewoners hebben een hoge opleiding, een politieke voorkeur voor de gevestigde partijen en een groter vertrouwen in de effectiviteit van de politie.

"Burgers voelen zich waarschijnlijker veiliger in een buurt met een hogere sociaal-economische status," zegt Teerlink. "Zelfs al vertellen de criminaliteitscijfers een ander verhaal."

Aanwezigheid migranten
Een ander verschil tussen de twee groepen buurten is de aanwezigheid van migranten. In de buurten met een relatief groot veiligheids­gevoel wonen minder migranten en komen minder etnische spanningen voor.

Teerlink is behoedzaam met conclusies, maar wijst ook op het verband tussen sociaal contact en veiligheidsgevoelens: mogelijk zorgen culturele verschillen voor onderlinge afstand.

Het veiligheidsgevoel in de binnenstad profiteert ook van de drukte, vermoedt de onderzoeker. "Het blijkt bijvoorbeeld dat buurten met meer hotels of culturele voorzieningen als veiliger worden ervaren dan op basis van de statistieken mag worden verwacht. In het algemeen kun je stellen dat reuring in de buurt zorgt voor een veiliger gevoel bij bewoners."

Cameratoezicht

Dat is een interessante kanttekening bij het debat over de drukte in de binnenstad, maar ook gemeente en politie zullen zich misschien nog eens achter de oren krabben bij het lezen van het onderzoek.

Teerlink concludeert bijvoorbeeld dat het populaire wapen van het cameratoezicht vrijwel geen invloed heeft op de beleving van de veiligheid in buurten. "Het maakt in elk geval niet dat burgers zich merkbaar veiliger of onveiliger voelen."

Andersom zou de sluiting van veertien politiebureaus in de stad als gevolg van de reorganisatie bij het Amsterdamse korps weleens een negatief effect kunnen hebben op de veiligheids- beleving.

Teerlink: "Ik heb daar geen onderzoek naar gedaan, maar in zijn algemeenheid is de zichtbaarheid van de politie een factor die van invloed is op het veiligheidsgevoel. Als de sluiting van bureaus leidt tot verminderde zichtbaarheid, is dat niet goed."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden