Plus

In Melkweg Expo tonen asielzoekers hun blik op de wereld

Met een frisdrankblikje als foto­toestel legden jonge mensen die naar Nederland zijn gevlucht hun wereld vast. De expositie Can You See Me in de expositieruimte Melkweg Expo toont het resultaat.

De foto van Mohammed Hassan uit de expositie in Melkweg Expo Beeld Mohammed Hassan

Josje Priester (30) merkte dat ze in haar werk als visueel antropoloog bezig was met verhalen over mensen, terwijl ze liever verhalen wilde maken samen met de hoofdpersonen ervan. Ze stoorde zich aan de manier waarop er door mensen en in de media over vluchtelingen wordt gepraat.

"Als je altijd als vluchteling wordt aangesproken wordt dat label een onderdeel van je identiteit. Een vluchteling ben je niet, je bent iemand die in een situatie terecht is gekomen waardoor je moest vluchten."

Om jonge mensen die hun land moesten verlaten een eigen stem te geven, begon ze het project Can You See Me, fotografieworkshops in Nederlandse asielzoekerscentra. Met steun van de Stichting de Vrolijkheid kreeg ze toegang tot de centra in Almere, Luttelgeest en Alkmaar waar ze geïnteresseerden lessen in pinhole-fotografie gaf.

Simpele camera
Pinhole-fotografie of gaatjesfotografie is één van de oudste technieken om foto's te maken. De fotograaf werkt met een simpele camera, een doos met een gat erin en zonder lens: een camera obscura. Priester construeerde ze met haar cursisten van frisdrankblikken waar ze een los bovenstuk voor maakte en waarin ze een gaatje prikte.

Foto's maakten ze door lichtgevoelig fotopapier in de blikken te doen en dit papier voor een bepaalde tijd bloot te stellen aan licht dat door het gaatje naar binnen viel.

Voor Siyavash Reinhani's foto Stranger, een foto van hemzelf zittend voor het Centraal Station in Amsterdam, haalde Reinhani de plakband voor het gaatje van zijn camera's twintig seconden weg. Het resultaat is een duidelijk portret van hem met schimmen van voorbijlopende mensen.

Het ontwikkelen van de negatieven gebeurde in geïmproviseerde donkere kamers. "In Almere gebruikten we een invalidentoilet. Naar de andere twee azc's nam ik de pinholebus mee, een mobiele donkere kamer."

In de expositieruimte in de Melkweg zijn het maakproces en resultaat van de workshops te zien. Het zijn grote zwart-witfoto's met een licht fisheye-effect. Op sommige beelden zijn sporen van het maakproces te zien: vingerafdrukken, het spoor van het pincet en donkere vlekken doordat de foto's te vroeg uit de ontwikkelaar zijn gehaald.

Priester zegt daarover: "Het beeld is gelijk aan het proces."

Karakters
Naast de foto's hangt tekst en uitleg met citaten van de makers als 'Het enige wat ik heb, zijn mijn gedachten' en 'Als ik sport, vergeet ik mijn problemen'. In de foto's herkent Priester de karakters van de makers. "Ze kijken ieder op hun eigen manier naar hun situatie. Je ziet gevoelens van eenzaamheid en onzekerheid over wat er gaat komen," zegt Priester.

Ook de camera's, frisdrankblikjes met deksels van gekleurde tape, zijn te zien. "Het zijn onze meest favoriete camera's. Dit blikje stelde me nooit teleur," zegt participant Mohammed Hassan (22) die met drie verschillende frisdrankblikken fotografeerde.

Life in refugee center van Pape (1992) uit Senegal Beeld Pape

Mohammed Hassan (22) deed mee aan de eerste serie workshops in het azc in Almere en werd later workshopleider in de andere twee azc's. Op een van de foto's die hij maakte, staan zijn twee zussen, zijn broer en een vriendin.

Hassan: "Ik realiseerde me dat ik mijn vrienden die nog in Jemen wonen als familie beschouw. Ze kwamen altijd langs, zelfs als ik niet thuis was. Met deze foto wil ik laten zien dat je ook familie kunt zijn zonder een bloedband te hebben."

Door mee te doen aan het project leerde hij mensen kennen met wie hij nog steeds contact heeft. Via een van hen kwam hij zelfs aan een kamer in Amsterdam. "Hij woont op de vijfde verdieping en ik op de zevende."

Op dit moment is hij niet bezig met pinhole-fotografie, maar hij denkt het in de zomer weer op te pakken. "Als ik de zon zie, reken ik wel altijd uit hoeveel seconden belichtingstijd ik nodig zou hebben."

Can You See Me t/m 12 februari gratis te bezoeken in Melkweg Expo, achter het Melkweg Café.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden