Plus Filmrecensie

In I Dream in Another Language staat de magische werking van Zikril centraal

De speciaal voor I Dream in Another Language verzonnen taal Zikril zorgt voor een magisch-realistische film, mede door de extra kracht uit bovennatuurlijke mogelijkheden.

De taal Zikril werd speciaal voor I Dream in Another Language verzonnen

"Het Zikril is een machtige taal. Hij mag niet uitsterven, maar hij moet ook niet in verkeerde handen vallen." Dat is zo ongeveer het eerste dat linguïst Martin (Fernando ­Álvarez Rebeil) te horen krijgt, wanneer hij in een afgelegen Mexicaans dorpje aankomt om daar het Zikril te bestuderen. Het is een belangrijk thema in het magisch-realistisch getinte I Dream in Another Language van ­Ernesto Contreras: de invloed die onze moedertaal heeft op de grenzen van ons denken en doen.

Martin komt net op tijd aan in het dorpje: er zijn nog slechts drie mensen in leven die Zikril spreken. De oude Jacinta, die Martin de genoemde waarschuwing op het hart drukt, is er één van. Maar zij overlijdt al snel na zijn komst, en dan zijn alleen de oude mannen Isauro ­(José Manuel Poncelis) en Evaristo (Eligio Meléndez) nog over.

Klein probleem: de twee spreken niet met elkaar. Ooit waren ze beste vrienden, maar na een ruzie decennia ­geleden weigert Isauro om nog met Evaristo om te gaan. Kluizenaar Evaristo, die geen andere taal dan Zikril spreekt, praat zelfs met helemaal niemand.

Martin zit met zijn handen in het haar: hoe kun je een taal onderzoeken als hij niet meer wordt gesproken?

Geholpen door Isauro's kleindochter Lluvia (Fátima ­Molina), met wie al snel een voorzichtige romance ontstaat, probeert hij de oude mannen op andere gedachten te brengen. Gaandeweg wordt langzaam duidelijk wat er in het verleden tussen hen is voorgevallen - iets dat nauw verbonden is aan wat er gezegd kan en mag worden.

Bovennatuurlijke mogelijkheden
Hoewel de taal Zikril speciaal voor I Dream in Another Language werd verzonnen, baseerden de broers Ernesto (regie) en Carlos (scenario) Contreras zich op de vele tientallen inheemse taalvarianten die Mexico nog altijd kent, waarvan er meerdere met 'uitsterven' worden bedreigd.

De broers Contreras ontwikkelden hun scenario in de schrijverslabs van het Amerikaanse filmfestival ­Sundance, het Jerusalem Film Lab en het Binger Filmlab in Amsterdam (inmiddels ter ziele). Daarbij dienden de verhalen van hun Zapotecosprekende grootmoeder als leidraad, net als een krantenbericht over twee bejaarde sprekers van het dialect Ayapaneco die op 500 meter ­afstand van elkaar woonden, maar elkaar nooit spraken.

I Dream in Another Language

Regie Ernesto Contreras
Met Fernando Álvarez Rebeil, José Manuel Poncelis, Eligio Meléndez, Fátima Molina
Te zien in Eye, Filmhallen, Rialto

Contreras geeft dat echte verhaal extra kracht door het Zikril bovennatuurlijke mogelijkheden toe te dichten, van een luisterend oor van de natuur tot contact met het rijk van de doden.

De subtiliteit waarmee die worden weergegeven, zonder grootse visuele gebaren en met enkel wat simpele effecten op de geluidsband, is ­tekenend voor de verfijnde vertelling die I Dream in ­Another Language biedt.

Taal van het kapitalisme
De magische werking van het Zikril staat in schril contrast met de andere talen die in de film gesproken worden, de talen die door de kolonisatoren naar Mexico werden gebracht. Elke taal heeft zijn eigen waarde. Het Spaans is de taal van de maatschappij, van religie en tut-tut-tuttende dorpsgenoten.

Ook het Engels duikt op - het is zelfs de eerste taal die we horen in de film, op een cassette met taallessen die Martin onderweg naar het dorp luistert, met zinnetjes als 'I need a job' en 'I want to work'. En Lluvia geeft Engelse les via de lokale radiozender, voor mensen die naar de VS willen trekken om er te werken. Het Engels is, kortom, de taal van de economie, van het kapitalisme.

Contreras benadrukt die laag nergens, maar verweeft hem subtiel in zijn film, die in de eerste plaats drijft op de zich langzaam ontvouwende liefdesdriehoek in het verleden van Evaristo en Isauro. Toepasselijk genoeg draait die er uiteindelijk vooral om hoe sommige dingen in geen ­enkele taal gezegd kunnen worden - of hooguit in ­lichaamstaal.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden