Plus

In het Amstelkwartier botst het verleden met het heden

Het Amstelkwartier, dat verrijst op de grond van het vroegere Zuidergasterrein, behoort tot de mooiste stukjes van de stad. Maar de inrichting, waaronder het prijswinnende Villa Mokum, getuigt vooralsnog van weinig visie.

Villa Mokum: een fraai complex met een binnentuin met ligstoelen en banken Beeld Floris Lok

Ongemerkt is een van de grootste woonblokken van Amsterdam uit de grond gestampt, Villa Mokum, met 627 studio's van het Haagse architectenbureau Kampman.

Het complex werd een maand geleden ook al meteen bekroond met de Amsterdamse Nieuwbouwprijs 2016, een ­publieksprijs waar burgers via internet op konden stemmen.

Kampman, dat nou niet direct bekend staat als een flitsend bureau, heeft wel degelijk een fraai driehoekig complex afgeleverd, met een riante binnentuin - waarin helaas de fietsenberging in het zicht is gebleven - met ligstoelen en banken. Maar het is vooral de slimme fragmentering van de gevel die het volume van Villa Mokum ­beheersbaar maakt.

Betonnen panelen met reliëfs van blaadjes onderbreken de baksteen muren, twee poorten scheuren het complex open. Daardoor is Villa Mokum zowel besloten als open. Belangrijker en sympathieker is dat starters hier betrekkelijk goedkoop aan een ­woning konden komen.

Dit is de smaakmaker van de ontwikkeling van het Amstelkwartier nabij metrostation Spaklerweg. Ik loop door straten met fantasieloze ­namen (Amstelbeststraat, Amstelvlietstraat) en zie blokken tot leven komen van collectieve ­opdrachtgevers en klassieke ontwikkelaars.

Wat er tot dusver staat, stelt me niet helemaal gerust. De toren voor het hotel van architect Paul de Ruiter waarin resten beton van Overhoeks zijn verwerkt, lijkt qua exterieur niet het gedroomde baken voor de wijk in wording.

Rauwe stedenbouw
Het Amstelkwartier verrijst op de grond van het vroegere Zuidergasterrein, een van de vier energieleveranciers van de stad in de twintigste eeuw. Het Zuidergasterrein werd in 1906 ­gesticht op de plek waar in de achttiende eeuw katoendrukkerijen waren gevestigd - die vanwege milieuvervuiling buiten de stad werden gehouden.

Veengebied was het, met sloten in de polder en kleine terpen voor bebouwing. De gashouder is gesloopt, de beschermde watertoren en bijgebouwen zullen deel gaan uitmaken van een langwerpig park. Het GEB en later Nuon hebben plaatsgemaakt voor het hoofdkantoor van het waterschap en Waternet, een ontwerp van Herman Hertzberger.

Het verleden botst met het heden. De villa, met de uitspanning Thuis aan de Amstel, heeft plompverloren gezelschap gekregen van een langwerpig blok dat niet zou hebben misstaan op Kattenburg (sorry Kattenburgers).

Rauwe stedenbouw noemen we dat; de villa lijkt bijna te worden weggedrukt door het woningblok. Een onderdoorgang en een bedding met witte keien moeten de confrontatie verzachten, maar je kunt voorspellen dat dit over enige tijd een ideale hangplek gaat worden.

We wandelen door naar de zelfbouwkavels waarvan er nu enkele gevuld zijn met hoge statige panden, 21ste-eeuwse varianten op het grachtenhuis. Daar zit, zoals gebruikelijk, een replica van zo'n huis tussen, compleet met muurankers, maar wel met een garage in de plint, want de Volvo moet natuurlijk krasvrij blijven.

Erachter staan inventieve zelfbouw­woningen die met erkers hun best doen een glimp op te vangen van de Amstel. Breed zijn de meeste niet, het zal trappen klimmen worden, maar dat zijn de bewoners van grachtenpanden meestal wel gewend.

Mintgroene doos
Mooie stukken van de stad kun je slechts één keer weggeven - lelijke trouwens ook - en ja, het Amstelkwartier behoort tot de parels van de stad, omdat de rivier hier een bocht maakt. Vanuit roeivereniging RIC strekt het panorama zich uit naar de torens bij het Amstelstation en de Berlagebrug, aan de overzijde lonkt het Martin Luther King-park.

De stedenbouwkundigen hebben goed begrepen dat de straten dit perspectief moesten benutten en dat de oever vrij moest blijven. 'Scheggen' heet zoiets in stedenbouwkundige terminologie, schuine stroken die ruimte scheppen in grootstedelijk wonen met een hoge dichtheid.

Villa Mokumn in het Amstelkwartier Beeld Laura van der Bijl

De stadsblokken langs die scheggen, voor zover gereed, zijn oké en niet meer dan dat. Een vreemde eend in de bijt is echter een mintgroene gesloten doos van de Montessorischool, ongetwijfeld de sportzaal. Het geeft de wijk een onevenwichtig aanzien, met als kanttekening dat Fase 1 nog niet is afgerond.

Eigenlijk hoop je op een goede aansluiting met de kop van de Weespertrekvaart en natuurlijk de sloop van de Bijlmerbajes. Dan zou er zomaar een interessante schakel tussen Amsterdam-Zuid en Duivendrecht kunnen ontstaan. Maar nogmaals, helemaal gerust zijn we er, gezien de eerste stappen die genomen zijn, niet op. Wordt vervolgd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden