Plus

In groep 7 had Luciano al geen grenzen meer

Hij is pas negentien, maar Amsterdammer Luciano Dijkman pleegt van jongs af aan steeds ernstigere misdrijven. Hij ontsnapt áltijd uit detentie en haalde als 'vuurwapengevaarlijke' crimineel de Nationale Opsporingslijst. Wie is hij en hoe kwam het zo ver?

null Beeld illustratie Sjoukje Bierma
Beeld illustratie Sjoukje Bierma

De Amsterdamse kinderrechter heeft op 7 april 2014 een plan met Luciano Dijkman. In een zoveelste vonnis: 'Om hem niet verder af te laten glijden, is het van belang dat hem nu een laatste maal de kans wordt geboden de juiste hulpverlening te aanvaarden. Verdachte is nog jong en nog leerbaar en in staat te veranderen. Hij is daartoe ook gemotiveerd. Het is van belang dat hij meer zelfstandigheid krijgt en dat hij, met vallen en opstaan, gaat leren hoe hij zich moet gedragen binnen de maatschappij.'

Zes weken later schiet Dijkman in de Jan Evertsenstraat in Amsterdam-West tijdens een overval op een winkelier. Hij is dan zestien.

Het typeert het nog jonge maar bewogen leven van Dijkman (Amsterdam, 1997), die vorige week werd aangehouden na weer een vlucht van bijna vier maanden. Hij heeft de twijfelachtige eer de jongste ooit te zijn op de Nationale Opsporingslijst: een paardenmiddel dat slechts tegen gemiddeld vijftien zware criminelen tegelijkertijd wordt ingezet. Ter illustratie van de categorie: vóór Dijkman was de gewelddadige Amsterdammer Rida Bennajem de benjamin - tot die in 2013 werd geliquideerd, 21 jaar jong.

Weglopen
Dan begint het gedrag dat Dijkman tot zo'n ingewikkeld probleem maakt voor justitie en hulpverleners: hij loopt weg. Uit élke instelling waar hij ooit wordt opgenomen, vlucht hij.

Het patroon is steeds hetzelfde. Aanvankelijk doet hij het helemaal niet slecht. Niet valt uit te sluiten dat hij zich goed gedraagt in afwachting van een kans ertussenuit te glippen. Hij gaat er veelal vandoor tijdens begeleide verloven, die nu juist zo belangrijk zijn in hulpverlening voor jonge veroordeelden, die immers is gericht op terugkeer in de maatschappij. Zo maakt hij nooit ook maar enig hulpverleningstraject af.

Vrijwel altijd gaat hij terug naar zijn moeder, met wie hij een problematische relatie heeft. Hij kan niet zonder, maar ook niet met haar.

In zijn vroege tienerjaren pleegt Dijkman zijn eerste geweld. Op zijn vijftiende krijgt hij straf voor openlijk geweld, bedreiging en een poging tot inbraak. Twee jaar daarna trekt hij, op een lentedag in mei, in een kelderbox een regenpak aan en stapt achter op de scooter bij een vriend.

Hij is weer eens weggelopen uit een instelling. De jongens rijden naar Hotel Remco in Nieuw-West en overvallen twee sigarettenkoeriers. Dijkman richt een pistool op de mannen en laadt het wapen voor hun ogen door. Eén van de koeriers denkt doodsbang aan zijn kind en zijn moeder, die al een kind is verloren.

Gebrekkige ontwikkeling
De jongens maken 3000 euro muntgeld en 300 pakjes sigaretten buit. Ze worden snel gepakt. De kinderrechter geeft Dijkman een laatste kans 'de juiste hulp te aanvaarden'. Psychiaters en psychologen hebben de rechter geadviseerd een zogeheten PIJ-maatregel op te leggen: 'jeugd-tbs', uitsluitend bestemd voor getroebleerde, gewelddadige jonge criminelen.

De onderzoekers stellen 'een gebrekkige ontwikkeling van de geestvermogens' vast met 'emotionele, sociale en cognitieve beperkingen, die volgens een psychiater mogelijk in verband staan met 'foetaal alcohol spectrum stoornis, door alcoholgebruik van moeder in de zwangerschap'. Door 'een gedragsstoornis met heimelijke kenmerken en hechtingsproblematiek' wantrouwt Dijkman derden.

Hij moet tot hulp worden gedwongen, meent de psychiater: "Hij heeft structuur en grenzen nodig, moet verantwoordelijkheid leren nemen, enig inzicht krijgen in wat anderen voelen en denken en handelen daarop leren baseren."

Maar omdat Dijkman al zó vaak is weggelopen uit gesloten instellingen, adviseren de meeste deskundigen de PIJ-maatregel voorwaardelijk op te leggen, zodat hij thuis kan worden behandeld. De kinderrechter gaat erin mee, al houdt die er ernstig rekening mee dat Dijkman opnieuw een geweldsmisdrijf zal begaan.

Dat gebeurt nog geen zes weken later, met bijna fatale gevolgen.

Juwelier
Met zijn enkelband nog om overvalt de dan zestienjarige Dijkman met een vriend een kiosk in West en enkele uren later een juwelier in de Jan Evertsenstraat. Het is de winkel waar vier jaar eerder Fred Hund door overvallers uit de buurt was doodgeschoten. De juwelier die de zaak van de familie Hund heeft overgenomen, krijgt klappen. Als een buurman probeert de overvallers tegen te houden, schiet Dijkman gericht op hem. Ook richt hij zijn vuurwapen op terrasbezoekers, van achter op de vluchtscooter.

Na de overval legt de rechtbank Dijkman alsnog onvoorwaardelijk de PIJ-maatregel op. Het lijkt tien maanden goed te gaan, tot hij oudejaarsdag 2015 ontsnapt aan zijn begeleiders die hem naar een begrafenis van een vriend vergezellen.

Drie weken later zet de politie op Meer en Vaart in Osdorp een auto aan de kant omdat ze Dijkman hebben herkend achter het stuur. Als hij naar zijn zak lijkt te reiken, begint een agent te schieten. Zijn drie passagiers springen uit de auto, maar Dijkman geeft plankgas. Een agent schiet nogmaals op de auto en raakt Dijkman in zijn elleboog. Toch ontkomt die. Dagen later wordt hij gepakt in een woning in Nieuw-West.

Straatslim
Telkens als hij na een vlucht wordt opgepakt, zwijgt Dijkman over hoe hij aan geld en onderdak is gekomen. Zijn IQ wordt geschat op 85, niet erg hoog, maar hij is straatslim en weet hoe de politie werkt. Hij is uitgegroeid tot een forse, gespierde jongeman van 1,80 meter lang, die inmiddels te boek staat als onberekenbaar en vuurwapengevaarlijk. De autoriteiten vrezen dat hij steeds verder verhardt.

Groot zijn dan ook de zorgen als hij op 6 juni dit jaar weer wegloopt tijdens een begeleid uitje dat past in zijn behandelplan. Politie en justitie vrezen dat hij nieuw geweld zal plegen - of dat hij bij een arrestatie zal worden neergeschoten.

Tot eind september blijft hij weg. Een getuige waarschuwt de politie over een groepje dat mogelijk wil inbreken. Agenten zien op straat wat 'nerveuze jongens'. Eén rent weg als ze hem om legitimatie vragen. Het is Dijkman. Hij wordt na een tip die avond gepakt in een kelderbox, wéér in Nieuw-West, waar hij steeds onderduikt.

Volgens justitie heeft hij daags voor zijn arrestatie in elk geval heling gepleegd na een autokraak. Mogelijk volgen meer aanklachten. Hij zal als volwassene worden vervolgd - voor het eerst in zijn leven.

Het vluchten uit een gevangenis of instelling is in Nederland niet strafbaar. Wel begint Dijkmans behandeling binnen zijn 'jeugd-tbs' opnieuw. Omdat het om een jeugdmaatregel gaat, blijft die gericht op resocialisatie en terugkeer in de maatschappij. Hij komt eerst in een streng regime, maar zal uiteindelijk toch weer opnieuw onder begeleiding naar buiten mogen.

Luciano Dijkman laat via zijn advocaat Chrissy Stoobach weten niet te willen reageren.

85

Het IQ van Luciano Dijkman wordt geschat op 85, niet erg hoog, maar toch weet hij na elke vlucht aan geld en onderdak te komen - voornamelijk in Nieuw-West.

Moeder is gekrenkt

Advocaat Wil Hendriks laat namens de moeder van Luciano Dijkman weten dat zij het onjuist vindt om zijn achternaam te noemen, waardoor hij nog meer gebrandmerkt wordt dan hij al is. Het artikel bevat volgens haar onjuistheden. Dijkman: "Zij ontkent dat 'gebrekkige geestvermogens' van haar zoon in verband kunnen staan met wangedrag van haar. Zij heeft absoluut niet gedronken tijdens de zwangerschap. Dat een psychiater dat ten onrechte papegaait is pijnlijk. Zij geeft aan dat het in haar moederhart snijdt, omdat er geen jota van klopt. Zij wil benadrukken dat zij nóóit van haar zoon heeft vernomen dat zij een moeizame relatie hebben."

"Met de zeer beperkte middelen en mogelijkheden die zij als moeder bezat heeft zij optimaal getracht haar zoon op te voeden tot een van de vele 'lieve Amsterdammers' zoals bedoeld door onze vroegere burgemeester."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden