Plus

In flat Kruitberg wordt de Bijlmerramp permanent herdacht

In oktober 1993, een jaar na de Bijlmerramp, werd in de flat Kruitberg een herdenkings­ruimte ingericht met foto's, knipsels en gedichten. Een kwart eeuw later is de ­ruimte nog steeds intact.

In de herdenkings-­­­­ruimte hangen krantenknipsels over de Bijlmerramp en portretten van de slachtoffers Beeld Dingena Mol

Het is een van de best bewaarde geheimen van de Bijlmer, de ruimte die precies 25 jaar geleden, een jaar na de ramp, in de flat Kruitberg werd ingericht als permanente plek om te herdenken.

Alles is er nog net als toen: veel foto's aan de muren, krantenknipsels, gedichten en hier en daar enkele tastbare stukken, zoals de linten van de kransen die indertijd op de rampplek werden neergelegd door vertegenwoordigers van El Al en de gemeente.

De herdenkingsruimte werd indertijd ingericht door opbouwwerker Toon Borst, tegenwoordig onvermoeibare inzamelaar voor het goede doel, kunstenaar Valentine Effiong en huismeester José dos Santos.

Diepe indruk
De drie mannen maakten de ruimte voor de vuilcontainers leeg en schoon, en creëerden een herdenkingsplek voor de buurt. Bij de renovatie van Kruitberg eind jaren negentig bleef de herdenkingsruimte behouden. Er kwam een nieuwe ingang, aan de straatkant.

Het verdriet is niet vers meer, en er gaan maanden voorbij zonder dat iemand de herdenkingsruimte betreedt. De knipsels over de ramp van 4 oktober 1992 zijn met het verstrijken van de tijd vergeeld geraakt.

Maar de beelden van de getroffen flats Klein Kruitberg en Groeneveen daags na de ramp maken na al die jaren nog steeds diepe indruk.

Zo ziet een ramp er dus uit, lijken de foto's te willen zeggen. Zo zag het er hier dus uit in die dagen, nog geen driehonderd meter verderop.

Vergeelde knipsels
De gedichten en teksten die hier en daar tussen de foto's hangen, zijn een bijsluiter bij de beelden. Die leggen uit hoe het was om de ramp mee te maken, hoe het was om mannen, vrouwen en kinderen uit de eigen buurt te verliezen. Zoals het gedicht dat Celestine Raalte schreef.

Powema, in het Sranan: 'In deze donkere dagen komen we naar je toe, Moeder Aarde. Om een aantal van je kinderen aan je terug te geven. Kinderen die op een gruwelijke manier uit ons midden zijn gerukt.'

Van alle 43 slachtoffers hangen portretten in de ruimte. Soms zijn het neutrale pasfoto's, vaak ook vrolijke familiefoto's. Een blikvanger is het portret dat een kunstschilder maakte van vier Ghanese kinderen die bij de ramp het leven lieten.

Drie kinderen afkomstig uit één gezin, de oudste twaalf, de jongste vier jaar. Centraal op het schilderij Christus met een doornenkroon en een bijschrift: my life is only a breath, my happiness has already ended.

Ook prominent aanwezig in de ruimte: Willem Symour alias Pa Sem. De beheerder van café Het Groentje, zoals de collectieve ruimte in de flat Groeneveen was gedoopt, overleefde de ramp, maar zijn lichaam raakte zwaar gehavend door de brand.

Pa Sem overleed in 2008, maar kreeg vorig jaar postuum een brug naar zich vernoemd vlak bij het monument op de rampplek.

De herdenkingsruimte wordt tegenwoordig beheerd door Toon Borst en Henk van de Belt, ook zo'n actieve buurtbewoner. Van de Belt prijst woningcorporatie Rochdale die de ruimte al die jaren beschikbaar stelde, en het voortbestaan nooit ter discussie stelde.

Toch zou het goed zijn, vindt Van de Belt, als er eens wordt nagedacht over een permanente expositieruimte met informatie over de ramp en de afwikkeling ervan.

Henk van de Belt is beheerder van de herdenkingsruimte in de flat Kruitberg en hoopt dat er een permanente ruimte komt voor een expositie over de Blijmerramp Beeld Dingena Mol
Herdenkingsruimte vliegramp Beeld Dingena Mol
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden