recensie

In Er Ist Wieder Da blijkt clowntje Hitler nog altijd te scoren (****)

In Er Ist Wieder Da wandelt Hitler door het Berlijn van de 21ste eeuw. Met veel humor wordt de angel uit het bizarre verhaal gehaald maar de centrale vraag blijft: zou Hitler vandaag de dag net zo succesvol kunnen worden als toen?

In Er ist wieder da, het gelijknamige, zeer succesvolle boek waarop David Wnendt zijn film baseerde, keek de lezer door Hitlers ogen naar de 21ste eeuw.Beeld Er ist wieder da

Wat stof, wat rook en poef, daar is hij weer: Adolf Hitler. Hij ontwaakt in het hedendaagse Berlijn en loopt verward door de multiculturele ruïnes van zijn Derde Rijk. Wat is er sinds 1945 toch gebeurd? Bij de Brandenburger Tor wordt hij begroet als Mickey Mouse in Disneyland. Praatje, fotootje, Hitlergroetje. De Führer vindt tijdelijk onderdak in een krantenkiosk. Als de eigenaar hem waarschuwt niets te stelen, reageert hij gepikeerd: 'Zie ik eruit als een misdadiger?'

De kioskhouder denkt uiteraard, net als iedereen, dat het een imitator betreft. Een verdomd goeie, dat wel. Televisieproducent Fabian Sawatzki ziet direct mogelijkheden om zijn vastgelopen carrière te redden. En Clowntje Hitler blijkt inderdaad een enorme hit. Na een spraakmakende documentaire mag hij al snel overal aanschuiven. Zijn als ironie opgevatte haat is net appelmoes: elk programma wordt er smakelijker van.

Argeloze mensen
In Er Ist Wieder Da, het gelijknamige, zeer succesvolle boek waarop David Wnendt zijn film baseerde, keek de lezer door Hitlers ogen naar de 21ste eeuw. Deze verfilming doet het subtiel anders: hij laat een 21ste eeuw zien waarin Hitler rondloopt. Voor de studio-opnames begonnen, reisde Wnendt samen met Oliver Masucci door Duitsland om argeloze mensen met de dictator te confronteren.

Hoewel je nooit zeker weet of en hoeveel er is gemanipuleerd, levert dat schitterende scènes op. Een enkeling spreekt zijn afkeur uit, maar de meeste geïnterviewden lachen schaapachtig en gaan graag met Masucci in conclaaf. Zo praat hij met een hondenfokster die weinig moet hebben van buitenlanders. Hitler snapt dat. Immers, als je een Duitse herder kruist met een teckel gaat er toch iets verloren? De raszuivere herder krijg je toch niet meer terug? De vrouw knikt instemmend.

Fictie en realiteit
Een slimme zet van Wnendt om fictie en realiteit door elkaar te laten lopen, want de maatschappijkritiek komt daardoor beter naar voren dan in het boek. Ook Wnendt gebruikt aanvankelijk veel humor om de angel uit het bizarre verhaal te halen (Hitler brengt zijn nazi-outfit bijvoorbeeld naar een stomerij die 'Blitz Reinigung' heet), maar hij stopt hem vervolgens dubbel zo diep terug. Centrale vraag: zou Hitler vandaag de dag net zo succesvol kunnen worden als toen?

Het antwoord: zonder twijfel. Charisma en stevige oneliners zijn in het huidige (sociale) medialandschap immers belangrijker dan ooit. Superlatieven, zeker als ze met flair worden gebracht, maken vaak blind voor morele implicaties.

In de laatste akte gaat Wnendt op de Charlie Kaufmantoer door het boek en de film onderdeel te maken van het verhaal. Wij, de kijkers, maar zéker ook de makers, zijn nog altijd geobsedeerd door Hitler. Door krachtig leiderschap dat simpele oplossingen belooft. Als Fabian de waarheid ontdekt en Hitler wil vermoorden, blijkt dat onmogelijk. Logisch. Aan het begin van de film staat natuurlijk geen mens op, maar een ideologie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden