'Ik zeg eerlijk dat het mij moeite kostte mij de zienswijze van Mandela eigen te maken'

Natuurlijk was ik ook een fan van Nelson Mandela. Maar er is een tijd geweest dat ik kritiek op hem had.

Dat was toen ik hoorde dat Mandela, van wie altijd wordt gezegd dat hij in de geest van Mahatma Gandhi en Martin Luther King handelde, zich nogal had verdiept in oorlogvoering en daartoe de Duitse oorlogsstrateeg Carl von Clausewitz vaak had gelezen.

Historicus Jonathan Hyslop zegt bijvoorbeeld dat Mandela 'zich nooit een pacifist heeft betoond ' en zijn hele leven heeft gevonden dat 'zich omstandigheden kunnen voordoen die geweld politiek rechtvaardigen'.
Ik was vroeger radicaalpacifistisch, zoals ik in alles radicaal was. (Ik vraag me soms af of radicalisme niet een karaktertrek is.)

Mijn waardering voor Mandela kwam dus later. Dat moet, volgens de boeken, eind jaren tachtig zijn geweest. Er waren toen geheime besprekingen tussen het ANC en de Zuid-Afrikaanse minister van Justitie, Kobie Coetsee.

Men wilde Mandela en de andere gevangen ANC-leden vrijlaten als het ANC geweld zou afzweren en met de communisten zou breken. Mandela weigerde dat te doen en introduceerde de wederkerigheid. Hij zei dat het ANC alleen met geweld zou stoppen als de regering dat ook deed.

Ik had in die tijd vrienden en vriendinnen voor wie het ANC en de strijd in Zuid-Afrika zeer belangrijk waren, en dus werd daar vaak over gediscussieerd. Ik zeg eerlijk dat het mij moeite kostte mij de zienswijze van Mandela eigen te maken.

Die discussies die we in die jaren voerden, waren niet mals. Als iemand geweld sanctioneerde en communist was, zag ik hem op één lijn met Stalin en als ik dat zei, kreeg mijn toenmalige vriendin een woedeaanval. We spraken dan over een fascistische staat waartegen geweld toegestaan moest zijn en Zuid-Afrika was destijds een fascistische staat. (In die tijd werd ook druk door vrouwen geëmancipeerd en als ik dan tegen mijn vriendin zei dat haar lust voor geweld het gevolg was van haar zogenaamde emancipatiewoede, waren de rapen helemaal gaar.)

Mandela is een groot mens, op wie ik nog niet ben uitgestudeerd.
Ik schaamde me dat ik ooit ook maar enige kritische gedachte over hem had gehad toen ik hem in 2005 een persconferentie hoorde geven over zijn zoon, die enkele uren daarvoor aan aids was overleden, en hij openheid over die ziekte bepleitte.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden