Plus

'Ik wil begrijpen hoe gezonde hersenen écht werken'

Acht wetenschappers wonnen deze week de Ammodo Science Award. Het leverde ze elk 300.000 euro aan onderzoeksgeld op. Ook academici van Amsterdamse universiteiten vielen in de prijzen.

Neurowetenschapper Birte Forstmann. Beeld Lin Woldendorp

Birte Forstmann (42) vindt het een eer dat ze een van de acht winnaars is van de Ammodo Science Award, de tweejaarlijkse prijs die excellente wetenschappers in Nederland toekomt.

De cognitief neurowetenschapper studeerde in Duitsland en verhuisde na haar promotie in 2005 naar Amsterdam. Daar leidt ze als hoogleraar een onderzoeksgroep aan de UvA. Ze won de prijs met haar onderzoek naar gedrag en hersenen. Daarmee komt haar, naast de eer, ook 300.000 euro toe.

"Wat helemaal geweldig is: ik kan het geld vrij besteden," zegt Forstmann. "Dat schept mogelijkheden."

Forstmann weet één ding zeker: "Ik ga het geld niet louter besteden aan mijn eigen onderzoek. Ik heb nog geen concrete plannen, maar een deel wil ik inzetten om vrouwen te ondersteunen bij hun wetenschappelijke carrière. Deze zijn nog altijd ondervertegenwoordigd."

Een ander deel van het prijzengeld zal Forstmann gebruiken voor haar interdisciplinaire onderzoek dat ze in 2008 opzette.

"Ik probeer te begrijpen hoe mensen hun gedrag kunnen aanpassen op basis van informatie van buitenaf en welke processen in de hersenen hierbij betrokken zijn. Dit doe ik vanuit meerdere onderzoeksdisciplines, zoals de psychologie en wiskunde."

Ook gebruikt de wetenschapper verschillende technieken zoals Magnetic Resonance Imaging (MRI) om de hersenen te bestuderen.

"Samen met mijn onderzoeksteam wil ik begrijpen hoe gezonde hersenen écht werken."

Forstmann focust zich in haar onderzoek met name op de subcortex, het diepste deel van de hersenen.

"Dat is een belangrijk gebied, voor zowel gezonde mensen als mensen die lijden aan Parkinson." Haar doel is uiteindelijk om de hersenen nog beter te begrijpen. "Er is nu slechts 7 procent in kaart gebracht met MRI. Mijn droom is om de hersenen gedetailleerd in beeld te brengen. Zo kunnen we in de toekomst bijdragen aan de behandeling van verschillende hersenziektes."

Conservatief
Bioloog Toby Kiers (42) was in shock toen ze hoorde dat ze de Ammodo Science Award had gewonnen.

"Het is een eer om erkenning te krijgen voor onderzoek en om eerlijk te zijn: die 300.000 euro komt precies op tijd. Ik heb alweer nieuwe vragen die ik graag test: of organismen zonder cognitie slimme economische beslissingen kunnen nemen bijvoorbeeld," zegt Kiers. De wetenschapper verliet twaalf jaar geleden New York om onderzoek te doen in Amsterdam.

De reden: "Nederland accepteert meer, het is hier vrijer en je mag hier meer experimenteren. In het buitenland zijn ze nogal conservatief op onderzoeksgebied: vernieuwende onderzoeksvoorstellen worden zelden gefinancierd." ­Terwijl dat voor Kiers, die werkzaam is aan de Vrije Universiteit, noodzakelijk is.

Haar onderzoek gaat over de samenwerking van planten en schimmels onder de grond.

"Daarbij gebruik ik onder andere inzichten uit de economische wetenschap. Want behalve geld is ook de groei van planten en schimmels afhankelijk van vraag en aanbod. Ik vergelijk het met het economisch systeem: schimmels en wortels hebben elkaar nodig om te kunnen groeien, maar hoe kan het dat organismen zonder cognitie groeien? Wat zijn de voorwaarden voor schimmels en plantenwortels om elkaar verder te helpen en hoe komt een samenwerking dan tot stand?"

Videosysteem
In het lab bootst de Amerikaanse een economisch ruilnetwerk na, maar dan met organismen. Ze is de eerste wetenschapper die dat doet.

"Ik maak ook gebruik van een zelf ontwikkeld videosysteem waarmee ik het proces onder de grond in hoge resolutie kan opnemen en ­terugkijken."

Hoewel de wetenschapper tien jaar geleden al nadacht over haar onderzoeksvraag, is ze nog lang niet klaar. "Ik ga het volledige bedrag gebruiken om nog meer te experimenteren met planten en schimmels. Ik wil de natuur begrijpen en precies weten waarom en hoe het er onder de grond aan toegaat."

Andere winnaars

Acht laureaten kregen de weten­schaps­prijs uitgereikt:

Epidemioloog aan de Radbout Universiteit in Nijmegen Teun Bousema ontving de prijs voor zijn onderzoek naar de verspreiding en bestrijding van malaria.

De prijs kwam Jacco van Rheenen, professor van het Universitair ­Medisch Centrum Utrecht toe vanwege zijn microscopie naar verschillende soorten kankercellen.

Nadine Akkerman, hoofddocent ­Engelse literatuur aan de Universiteit Leiden, ontving de award voor haar onderzoek naar de correspondentie van de zeventiende-eeuwse Elizabeth Stuart.

Hoogleraar Agrarische en Milieu­geschiedenis in Wageningen Ewout Frankema werd geprezen om zijn onderzoek naar de wereldwijde economische kloof tussen arm en rijk.

Stephanie Wehner, hoogleraar aan de Technische Universiteit Delft, viel op met haar studie naar kwantuminternet.

Lenneke Alink, hoogleraar forensische gezinspedagogiek in Leiden, werd verkozen vanwege haar ­onderzoek naar kindermishandelin

Bioloog Toby Kiers. Beeld Lin Woldendorp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden