PlusPS

'Ik stopte steeds met ademen als ik in het diepe zwom'

Er zijn volwassenen die niet kunnen zwemmen, omdat ze bang zijn voor water. Hoe overwinnen zij die angst? Sommige mensen maken een andere keuze: ze geven hun zwemambitie op. 'Ik kan prima zonder.'

Rohini Sawle uit India: 'Over anderhalf jaar heb ik mijn A-diploma'Beeld Dingena Mol

Rohini Sawle (27) uit India laat zich staand in het water achterovervallen. In opperste concentratie drijft ze op haar rug en staat weer op. Keer op keer herhaalt ze de oefening - als een tuimelaar. Soms kantelt haar hoofd zo ver naar achteren dat ze water in haar neus krijgt. Met samengeknepen ogen heft ze haar hoofd weer op.

Toen Sawle met haar man meekwam naar Nederland, kon ze niet zwemmen. Ze ging de zee in tot haar enkels. En bij Duinrell mocht ze niet naar binnen, omdat ze geen zwemdiploma had. Sawle besloot te leren zwemmen. Nu volgt ze op zaterdagmiddag zwemles bij zwemschool Aquakidzz in het Sloterparkbad.

Voor het eerst een hele baan
Zwemleraar Patrick staat halverwege het bad. Een cursist stopt en stelt vragen - de wenkbrauwen gefronst. Patrick legt rustig uit en doet een paar zwembewegingen voor. Het merendeel van de 25 cursisten die hij zaterdagmiddag lesgeeft, komt van buiten Nederland; uit Afrika, Iran en India. Een aantal is van Nederlandse komaf. Voor allen geldt: ze zijn bang voor water.

Jenny Breinburg (66) heeft vandaag voor het eerst een hele baan gezwommen. Ze kreeg op haar negende zwemles in haar geboorteland Suriname, tot haar zwemspullen werden gestolen. "Mijn vader had geen geld om nieuwe te kopen. Zwemles hield toen op."

In Nederland heeft Breinburg vanaf haar twintigste zeven keer lessen gevolgd, maar steeds stopte ze voor ze haar diploma had gehaald. "Een keer omdat ik in het water werd geduwd en ik ben een paar keer gezonken tijdens zwemles toen ik zag hoe diep het was. Ik verstijfde van angst."

Haar watervrees was zo groot dat ze naar de huisarts ging. Die adviseerde haar een andere hobby te kiezen. Breinburg meldde zich echter weer aan voor zwemles. "Ik vind dat ieder mens moet kunnen zwemmen."

Klaar voor de vervolgcursus
De meeste andere zwembaden in Amsterdam bieden ook zwemlessen aan voor volwassenen. Het Marnix heeft zelfs een wachtlijst. Ook hier krijgen vooral mensen met een niet-Nederlandse achtergrond les, die bijvoorbeeld nooit aan schoolzwemmen hebben gedaan of die niet in de buurt van water woonden, waardoor zwemmen er niet van kwam. Eenmaal in het water slaat dan de watervrees toe.

Eric Kuiper van Het Marnix: "Hoe langer je angst hebt ­gehad voor water, hoe langer het duurt die te overwinnen. Volwassenen hebben nou eenmaal langer de tijd gehad om bang te zijn dan kinderen. Zodra de angst overwonnen is, hebben de meesten de slag vrij snel te pakken."

Vivek Chandrashekaran (40) uit India is dol op zwemmen. Hij kan het sinds drie maanden een beetje. "Ik heb in het Sloterparkbad een cursus gevolgd van twee maanden - acht tot tien lessen. Hier heb ik geleerd mijn angst te overwinnen."

Paniek
"Ik raakte in paniek als ik op mijn rug lag, uit angst dat ik water in mijn neus kreeg - iets wat niet gebeurt als ik op mijn buik lig. Nu kan ik drijven op mijn rug en buik én ademhalen. Maar ik wil beter leren zwemmen en ook kunnen borstcrawlen, en daarom ga ik een vervolgcursus doen."

Hoe overwin je watervrees? Patrick: "Ik zeg de cursisten dat ze een knop in hun hoofd moeten omzetten. Zij moeten hun grenzen aangeven en bepalen wanneer ze weer een stap zetten." De eerste stap is drijven. "Ik test of ze kunnen blijven drijven en opstaan. Dat klinkt eenvoudig, maar niet iedereen kan dat zomaar. Zodra het lukt, gaan we over op liggend trappelen met de benen."

De meeste mensen overwinnen hun watervrees, ook doordat ze andere cursisten in het halfdiepe water zien springen en drijven. "Dat is toch een soort groepsdruk. Maar ik heb ook mensen meegemaakt die na twee jaar zijn afgehaakt, omdat het echt niet lukte."

Schaamte bij de aanmelding
Vincent Weggemans (45) zat op een school waar zwemmen op het lesrooster stond, maar zwemmen kan hij niet. "Ik was al geen grote watervriend. Als vierjarige jongen ben ik ook nog in de rivier de Linge gevallen doordat er een stuk van de oever afbrak. Toen zat de schrik er goed in."

Tijdens schoolzwemmen weigerde hij met zijn hoofd onder water te gaan, maar zolang het water tot zijn middel reikt en hij met zijn voeten de bodem voelt, gaat het goed. "Dan kan ik ook gerust met mijn kinderen in het zwembad spelen." Weggemans zit er niet mee dat hij niet kan zwemmen. "Ik maak er meestal een grapje van. Het zijn vooral andere mensen die zich niet kunnen voorstellen dat ik niet kan zwemmen. Maar ik kan prima zonder."

De reden dat veel volwassenen zich opgeven voor zwemles, is dat hun kinderen kunnen zwemmen en ze dat met elkaar willen doen. Vaak schamen ze zich een beetje als ze zich aanmelden, zegt Patrick. "Ze vragen: 'Wat zullen de kinderen in het zwembad wel niet van ons denken?' Maar die kinderen vinden het juist leuk dat volwassenen ook zwemles hebben."

Kindergejuich
"Ze vragen waar de cursisten vandaan komen. De gêne gaat vaak over als volwassenen naar een zwemles komen kijken en zien dat anderen hun schaamte ook opzij hebben gezet. Het zwembad is vrij ruim en er staan geen drommen mensen toe te kijken, dat helpt ook."

In het zwembad dat grenst aan het bad waar de volwassenen les krijgen, is kindergejuich te horen. Er is net afgezwommen voor het A-diploma. Trots houden de geslaagde kinderen hun diploma's in de lucht voor ouders, opa's en oma's op de tribune. Er wordt hard geklapt.

Sawle oefent onverstoorbaar verder. Het heeft vier lessen geduurd voordat ze zich comfortabel voelde in het ­water. "Ik stopte steeds met ademen als ik in het diepe zwom." Maar over anderhalf jaar heeft ook zij haar A-diploma, zegt ze na haar les. Dan gaat ze naar Duinrell.

Patrick wil als ambtenaar bij de gemeente Amsterdam niet aangesproken worden op zijn werk als zwemleraar. Daarom is zijn achternaam niet vermeld.

Schoolzwemmen

Vóór de jaren zestig leerden kinderen zwemmen van hun ouders, broers, zussen of vrienden. Als er geld was, stuurden ouders hun kinderen naar zwemles. Schoolzwemmen was pas in de jaren zeventig verplicht. ­Gemeenten betaalden de lessen. Die verplichting is sinds 1985 opgeheven.

Volgens het Mulier Instituut financiert nu dertig procent van de gemeenten schoolzwemmen. Dit was in de jaren negentig nog negentig procent. De afname zet door als gevolg van bezuinigingen. De verantwoordelijkheid voor de zwemvaardigheid van kinderen ligt nu bij de ouders.

Als zij zwemles te duur vinden, kunnen ze een beroep doen op subsidie van de gemeente of het Jeugdsportfonds. Scholen kunnen er ook voor kiezen zwemles aan te bieden, al dan niet met gemeentesubsidie.

Vorig jaar pleitte de Reddingsbrigade Nederland voor de herinvoering van schoolzwemmen, omdat het aantal jonge drenkelingen was gestegen. In 2015 verdronken elf mensen doordat hun zwemvaardigheid beneden peil was. Volgens de Nationale Raad Zwemdiploma's is onbekend of het aantal volwassenen dat niet kan zwemmen is gegroeid door het afschaffen van schoolzwemmen .

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden