'Ik krijg juist meer tijd voor de zeehonden'

Lenie 't Hart stopt als algemeen directeur van de zeehondencrèche in Pieterburen. Toch raken de dieren haar niet kwijt. "Denk aan Albert Heijn, die bleef ook altijd betrokken bij zijn winkels."

Lenie 't Hart

Dat het zo stinkt in de crèche, het floept er zomaar uit. De jongen bij de kassa reageert laconiek: "Zeehonden eten vis. En ze moeten ook wel eens naar de wc." Maar bij Lenie 't Hart schiet de opmerking in het verkeerde keelgat, blijkt achteraf. Een paar dagen na het interview staat er op de website van haar zeehondencrèche een column waarin ze zich beklaagt over de journalist die het gezegd heeft. "Die had ik er direct uit moeten zetten." Lenie 't Hart. Kom je aan de zeehonden, dan kom je aan haar.

Ze draagt een sweater met zeehond, over een pulli met panterpootjes. We praten bij thee en negerzoenen. Aanleiding: de zeehondenmoeder heeft bekendgemaakt dat ze stopt als algemeen directeur van de zeehondencrèche in Pieterburen. Als ze in september zeventig wordt draagt ze het stokje over. De Raad van Toezicht is achter de schermen voorzichtig begonnen met zoeken naar een opvolger. Een jonge Iraanse dierenarts, Mostafa Ferdous, had Lenie moeten opvolgen. Hij werkte op de crèche, maar verongelukte eind januari in Duitsland. "Mijn zoon, zo zag ik hem. Het was mijn filosofie dat hij mij zou opvolgen. Ik kan nog niet geloven dat hij er niet meer is. Ik denk telkens dat hij zo weer binnenkomt."

Hoeveel zeehonden heeft u in veertig jaar zien komen en gaan. En welke zijn u speciaal bijgebleven?


"Duizenden dieren zijn hier geweest. Vele daarvan herinner ik me nog. De eerste natuurlijk. Loeskus. Die heette naar mijn nichtje, Loeska, dat net zo sputterde als deze zeehond.

"Of Dirk Frik. Die was genoemd naar de schipper van de politieboot. We gingen altijd met een boot van de Rijkspolitie te water de zeehonden vrijlaten. Dirk Frik was de enige zeehond die ik niet heb kunnen voeren. Hij deed zijn bek niet open."

Ook Hannes wordt niet gauw vergeten. In 2004 ontsnapte de baby van vier weken uit de dierentuin van Nordhorn in Duitsland. Hij sprong uit zijn badje, kroop onder de hekken door, stak de weg over, belandde in de IJssel. In de buurt van Dalfsen, kreeg een te hulp geroepen team van de zeehondencrèche Hannes te pakken. 't Hart: "Ik had gezegd: We kunnen hem vangen, maar dan houden we hem ook en laten hem vrij."

De dierentuin wilde Hannes terug, het werd een rel. "Toestanden. Toen we hem vingen stonden er Nederlanders bij te roepen: 'Je geeft hem niet terug hoor, want die Duitsers hebben mijn fiets ook nog'. Op het Duitse journaal zeiden ze dat wij die zeehond wilden hebben, omdat we in 1974 het voetbal verloren."

De toenmalige landbouwminister Cees Veerman schreef naar Pieterburen: Lenie mocht Hannes niet vrijlaten. "Hij zat hier toen nog gewoon rustig en groeide mooi. Maar op een nacht is hij ontvoerd. Door wie weten we niet. Ik heb wel gehoord dat hij vervolgens is vrijgelaten."

U zat niet in het complot?

"Nee, nee. We zaten wel in Kopspijkers. Sanne Wallis de Vries speelde mij. Jack Spijkerman vroeg: Kende u de mensen die het gedaan hebben? Toen zei ik: 'Nee, geeneen van drieën'."

Haar inspanningen voor de zieke zeehonden maakten 't Hart beroemd over de hele wereld. Ze zat aan tafel bij koninklijke hoogheden, vergaderde met steenrijke zakenlieden en wist popsterren voor haar karretje te spannen. De muziek van Queen mag ze gratis gebruiken en daarom huppelen zeehondjes in spotjes van de crèche op de tonen van 'It's a beautiful day' en 'Love of my life' weer richting het zeewater.

"Er is niemand die zoveel avonturen beleeft als ik", roept ze uit met het meisjesachtige enthousiasme dat haar kenmerkt. Maar wie informeert of het niet kicken is, die bekendheid, krijgt vinnige repliek: "Ik ben hier niet mee begonnen voor de roem, en ook niet om directeur te worden. Je moet jezelf niet belangrijk vinden. Als je jezelf belangrijk vindt, moet je niet op de zeehondencrèche zijn. De crèche is ook niet van mij. Die is van alle donateurs."

Afgelopen december ging een bedrag van drie miljoen euro aan de neus van 't Hart en consorten voorbij. De crèche zou het geld - deels als gift, deels als lening - krijgen van de Haagse stichting Van Klooster om de accommodatie te verbeteren. Maar de stichting hield de hand op de knip toen bleek dat ze in Pieterburen de bouwtekeningen op 38 punten hadden aangepast. Van Klooster liet weten geen trek te hebben 'een vijfsterrenhotel' voor zeehonden te bekostigen. De zeehondencrèche verloor een kort geding om de drie miljoen toch te bemachtigen. "Zeker zuur", blikt 't Hart terug, maar volgens haar zaten er domweg fouten en onhandigheden in het bouwplan 'Tuithof' dat de stichting had laten tekenen door een installatiebedrijf met die naam in Schoonhoven. De sfeer tussen de crèche en de stichting was op het eind om te snijden, dus het is maar beter dat er geen geld is overgemaakt, vindt 't Hart. En wie mocht denken dat ze in Pieterburen bij de pakken neerzitten heeft het mis. Er wordt nu toch gebouwd. Dankzij een miljoen van de Postcodeloterij kan er een nieuwe zuiveringsinstallatie komen en een begin worden gemaakt met nieuwe quarantaineruimtes.

Ze is een artikel aan het schrijven. Reden: de kritiek die biologen van tijd tot tijd leveren op haar werk. Met het terugzetten van dieren zouden er ziektes in de gezonde populatie worden gebracht. En door de opvang zouden genetisch zwakke beesten blijven leven, en het systeem van natuurlijke selectie doorkruist worden.

De opvatting is een 'ideologie', meent Lenie, een dwaling van natuurbeschermers, waar ze haar schouders liefst over ophaalt. "Natuurbeschermers gaan niet voor dieren, maar ze nemen de plek in van God. Zij zeggen namelijk dat als er ergens een dier ligt dat er slecht aan toe is, dat dat dier dan altijd dood moet omdat het een slecht dna zou hebben. Maar daar is geen enkel bewijs voor."

Tegenover natuurbeschermers staan, stelt ze, dierenbeschermers als zij. Die opvang als morele plicht zien. "De dieren zijn slachtoffer van ons mensen. Ze worden ziek van chemische stoffen in de zee, of raken verstrikt in netten."

In Pieterburen wordt zuiver wetenschappelijk onderzoek gedaan, aldus Lenie. "Wij hebben als enige ter wereld bewezen dat de vervuiling van invloed is op het immuunsysteem van de zeehond." Acht wetenschappers schreven via de crèche al een proefschrift. Onder hen Lenies zoon Pieter, die als jurist de geschiedenis van de zeehondenjacht onderzocht naast zijn baan als verkeersvlieger. Lenies schoondochter Nynke Osinga, biologe, gaat ook op zeehonden promoveren.

Is het niks voor u, een proefschrift schrijven?

"Ben je gek. Ik ben niks. Ik heb niet gestudeerd. Hoeft ook niet. Ik heb al die mensen de kans gegeven."

Haar opvolger moet hart hebben voor wetenschappelijk onderzoek. En verder: "Het moet een ervaren manager zijn die van dieren houdt en die kan lobbyen in Den Haag en Brussel."

En die kan opschieten met 't Hart, dat natuurlijk ook. Want, zegt de zeehondenmoeder tegen iedereen die het horen wil, de zeehonden raken haar niet kwijt. Ze heeft grote plannen. "Straks heb ik geen zorgen meer over de dagelijkse gang van zaken. Dan ben ik vrijer om dingen voor de zeehonden te kunnen doen die misschien nog wel veel belangrijker zijn dan het management.

"Ik kan op dit moment niet eens altijd mee om zeehonden vrij te laten. Ik zie mijn vrijwilligers in het veld niet genoeg. Daarnaast heb ik mijn buitenlandprojecten. Wij zijn de beste in de wereld qua opvang en onderzoek van zeezoogdieren. Dat betekent dat de hele wereld vraagt om onze ondersteuning. Daar kan ik me straks meer op toeleggen."

Maar wat als de nieuwe directeur zegt: Lenie, ga jij in de cadeaushop maar zeehondenkousen verkopen...

"Ik ben nooit te min geweest om iets te doen. Ik weet alleen niet hoe de kassa werkt." Dan, beledigd: "Zo werkt het natuurlijk niet. Dat is geen vergelijking. Denk liever aan Albert Heijn, die bleef tot het laatst van zijn leven betrokken bij zijn winkels."

Lenie 't Hart wordt op 16 september 1941 geboren in Farmsum, bij Delfzijl, als Leentje Godlieb, jongste in een gezin met vijf jongens. Ze trouwt met het hoofd van de school in Pieterburen - Joop 't Hart - en krijgt een zoon, Pieter (nu 44).

Pieter is vier, en Lenie is net van plan maatschappelijk werk te gaan doen, als gemeentesecretaris René Wenzel van Uithuizen haar vraagt hem te helpen zieke zeehonden op te vangen. Beter dan maatschappelijk werk, vindt Lenie, want zeehonden opvangen kan in haar achtertuin. Veertig jaar later staan er vijftig mensen op de loonlijst van de zeehondencrèche.

Lenie 't Hart scheidde van haar eerste man, maar hield zijn naam. Zij is nu getrouwd met cineast Karst van der Meulen.

Dieren zijn de baas


Veel kinderen stellen haar de vraag of een zeehond lekker zacht is. Dat bevestigt Lenie 't Hart, maar ze zegt erbij dat het dier zich liever niet laat aaien. De eigenzinnige zeehond is daar niet van gediend. Hij geeft ook beslist geen liefde terug. Niets in de geest van pootjes, of kopjes. Dat autonome maakt de dieren juist zo leuk, vindt Lenie. "De zeehond is slim. Hij is even in onze handen en accepteert dan onze hulp. Maar als hij zich weer redden kan, is het: wegwezen! Dan is hij volledig onafhankelijk van de mens. Dat is ook mijn filosofie. Een dier dat onafhankelijk is, mag je nooit afhankelijk maken." Haar dieren thuis profiteren mee van de filosofie: "Ik heb een hond, vier katten, drie koeien, vier schapen en kippen. De dieren zijn mij allemaal de baas. Ze doen precies wat ze willen."

Het begon in achtertuin

Lenie 't Hart wordt op 16 september 1941 geboren in Farmsum, bij Delfzijl, als Leentje Godlieb, jongste in een gezin met vijf jongens. Ze trouwt met het hoofd van de school in Pieterburen - Joop 't Hart - en krijgt een zoon, Pieter (nu 44).
Pieter is vier, en Lenie is net van plan maatschappelijk werk te gaan doen, als gemeentesecretaris René Wenzel van Uithuizen haar vraagt hem te helpen zieke zeehonden op te vangen. Beter dan maatschappelijk werk, vindt Lenie, want zeehonden opvangen kan in haar achtertuin. Veertig jaar later staan er vijftig mensen op de loonlijst van de zeehondencrèche.
Lenie 't Hart scheidde van haar eerste man, maar hield zijn naam. Zij is nu getrouwd met cineast Karst van der Meulen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden