PlusInterview

'Ik gun iedereen een kind, maar soms denk ik: laat het niet zo ver komen'

Vrouwen die boven de veertig hun eerste kind krijgen, lopen veel meer kans op complicaties rond de bevalling. Ook hun baby's lopen meer risico, blijkt uit onderzoek. Amsterdamse artsen willen dat de zorg daarop wordt aangepast.

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

OLVG-gynaecoloog Mariëlle van Pampus heeft niets tegen oudere moeders. "Dit is Amsterdam hè. Alles moet kunnen, en in die mentaliteit kan ik me van harte vinden."

Veel oudere moeders zijn hoogopgeleide vrouwen met een uitgestelde kinderwens, die na een vruchtbaarheidstraject, en soms ook spontaan, zwanger worden. Van Pampus: "Ik vind het wel heel belangrijk dat de zorg beter wordt afgestemd op de specifieke medische risico's die oudere zwangeren en hun baby's lopen. We moeten ze heel goed monitoren. Je kunt het in verloskundeland maar één keer goed doen."

Het OLVG telt het hoogste percentage oude zwangeren van heel Nederland. Landelijk is 12 procent van de zwangeren in het ziekenhuis 35 jaar en ouder, in het OLVG is dat 24 procent.

Dat betekent nogal wat. Want met de leeftijd nemen ook de risico's toe.

Geboortezorg
Het is geen lijstje om vrolijk van te worden. Een zwangere van veertigplus die voor het eerst moeder wordt, heeft meer kans op zwangerschapsdiabetes, hoge bloeddruk, een ziekenhuisopname en een keizersnede dan een zwangere van 30. De baby loopt meer risico op groeivertraging in de baarmoeder, op vroeg­geboorte of om met een te laag geboortegewicht op de wereld te komen. Baby's van oudere moeders belanden vaker op de intensivecareafdeling, en hebben een groter risico te sterven rondom de bevalling.

Doortje Rademaker Beeld Mats van Soolingen
Doortje RademakerBeeld Mats van Soolingen

In absolute zin zijn de risico's redelijk laag, maar de kansen op deze complicaties groeien naarmate de leeftijd van de zwangere toeneemt. En in Nederland zijn er steeds meer vrouwen die voor het eerst moeder worden na hun veertigste. Daar moet de geboortezorg beter op worden afgestemd, zegt zowel Van Pampus als Doortje Rademaker, haar coassistent, die literatuuronderzoek hebben gedaan naar medische risico's rond bevallingen van oudere zwangeren.

Ze pleiten ervoor dat de Richtlijnen voor verloskunde worden uitgebreid met hoofdstukken waarin de specifieke medische risico's van een zwangere vrouw van 40, 45, 50 en 50+ staan, samen met een protocol welke medische acties moeten worden ondernomen om de risico's voor moeder en kind zo klein mogelijk te maken. Denk hierbij aan het opsporen van zwangerschapsdiabetes, hoge bloeddruk, groeivertraging, eventueel het eerder inleiden als er meerdere risicofactoren aanwezig zijn.

Rademaker: "Leeftijd is voor veel complicaties een risicofactor. Zo heeft een zwangere van 40 jaar en ouder een kans van 10 procent op zwangerschapsvergiftiging, bij een zwangere van 50 jaar en ouder is die kans gestegen naar 35 procent."

Eiceldonatie
De oudste zwangere die Van Pampus begeleidde, was al een eindje in de vijftig, zwanger van haar eerste. Of ze daadwerkelijk spontaan zwanger is geworden of in het buitenland via commerciële eiceldonatie zwanger is geraakt, is Van Pampus nooit te weten gekomen. Dat wilde de vrouw niet vertellen.

Van Pampus: "Of het verantwoord is om deze informatie achter te houden is maar de vraag, want ook eiceldonatie gaat met de nodige risico's gepaard. Als ik weet hoe het zit, heb ik de risico's in mijn achterhoofd. Zo is bij eiceldonatie de kans op zwangerschapsvergiftiging groter dan bij een natuurlijke zwangerschap, want de donoreicel is geen lichaams­eigen materiaal." De vrouw is uiteindelijk met een keizersnede van een gezond kind bevallen.

Mariëllle van Pampus Beeld Mats van Soolingen
Mariëllle van PampusBeeld Mats van Soolingen

Omdat Nederland een vrij strenge leeftijdsgrens hanteert, vergeleken met 'vrijere' landen als Spanje en Italië, en omdat het hier verboden is om aan commerciële eiceldonatie te doen, is er sprake van 'vruchtbaarheidstoerisme' naar landen waar een vrouw van 48 met een kinderwens wél geholpen wordt. Dat gebeurt in privéklinieken waar jonge vrouwen tegen betaling eitjes afstaan aan veelal oudere wensmoeders.

Eenmaal zwanger komen deze vrouwen terug in Nederland om de laatste termijn van hun zwangerschap hier te worden begeleid. Van Pampus: "Liever zijn we er natuurlijk van het begin af aan bij betrokken. Dat lijkt me veel beter dan dat vrouwen gaan shoppen in het buitenland en op hun 45ste met een tweeling of drieling terugkomen, met ook nog de kans op verlies van één of meer foetussen."

Vruchtbaarheidstoeristen
Hun medische voorgeschiedenis, hoe zij zwanger zijn geworden en via wie, is niet meer te achterhalen bij deze 'vruchtbaarheidstoeristen'. Nederlandse gynaecologen moeten maar afgaan op het verhaal van hun patiënt. Deze groep oudere moeders 'ontduikt' eigenlijk het zorgvuldige bouwwerk dat ons fertiliteitsbeleid is, met democratisch bepaalde leeftijdsgrenzen en begeleiding, waarin het belang van moeder én kind wordt afgewogen. Dat geldt overigens voor alle zwangeren, niet alleen voor de oudere.

null Beeld OLVG/Het Parool
Beeld OLVG/Het Parool
null Beeld OLVG/Het Parool
Beeld OLVG/Het Parool

In een uitgebreid gesprek tussen gynaecoloog en vrouw met kinderwens worden risico's, gezondheidstoestand en lifestyle op een rijtje gezet, de preconceptionele zorg.

Van Pampus: "Rookt of blowt zij, heeft ze schulden, een alcoholverslaving, of zijn er onderliggende ziektes die van invloed kunnen zijn op de zwangerschap? Laatst bleek een patiënte in haar auto te slapen - dat zijn zaken die we moeten weten, en waar we proberen te helpen. Wij hebben een plicht tegenover de ongeboren baby, in elk geval voelen we dat zo. Vrouwen moeten met hun ­baby een goede start kunnen maken."

De voorgestelde verhoging voor ivf-behandelingen van 45 tot aan 50 jaar vinden de twee medici op zich verantwoord, mits je vrouwen goed voorlicht.

Van Pampus: "Dat vrouwen op steeds latere leeftijd zwanger worden, is een onomkeerbaar fenomeen. Vijftig is het nieuwe veertig, en dat is geen reclamekreet. Vrouwen die nu vijftig zijn, zijn vaak veel fitter en gezonder dan vrouwen van vijftig jaar geleden en hebben bovendien een hogere levensverwachting. Ik gun iedereen een kind, maar ik denk soms wel: probeer het niet zo ver te laten komen. Er zijn gelukkig heel wat oudere moeders met gezonde baby's, maar je kunt ook op je 44ste eindigen met drie miskramen en zonder baby."

null Beeld OLVG/Het Parool
Beeld OLVG/Het Parool
null Beeld OLVG/Het Parool
Beeld OLVG/Het Parool
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden