Column

Ik begrijp dat de giftigste appels soms het mooist glimmen

James Worthy Beeld Agata Nowicka
James WorthyBeeld Agata Nowicka

Het is zaterdagochtend en ik kijk in Tuschinski naar de documentaire Jolene van Elza Jo van Reenen.

Jolene is een jonge moeder van twee, een barvrouw in een stripclub, een bevlogen Ajacied en psychologiestudent. Van Reenen bracht drie jaar door met de vrouw naar wie jonge wervelwinden kijken als ze willen zien hoe ze echt moeten wervelen.

Ze is een storm die nooit gaat liggen. Is voor niemand bang. En Jolene mag dan misschien gebroken zijn, ze danst wonderschoon in de scherven.

"Voor de rest gaat het wel prima," zegt ze, terwijl ze naast een vernielde auto staat. Dan somt Jolene op wat de ex nog meer kapot heeft gemaakt. Hij heeft alles kapotgemaakt. Of in elk geval een poging gedaan. Haar handen bevinden zich in de zakken van haar trainingspak.

Ze loopt een rondje om de auto. Ze is niet boos, ze is niet bang en ze dompelt zichzelf niet onder in zelfmedelijden, nee, Jolene glimlacht en concludeert tenslotte dat haar ex haar niet meer zo aardig lijkt te vinden.

Op relationeel gebied zou je Jolene ietwat destructief kunnen noemen, maar het ijzersterke aan deze documentaire is dat je na de eerste scène al zo veel van Jolene houdt, dat je niet veroordeelt, maar begrijpt.

Ik begrijp dat ze op klootzakken valt. Ik begrijp dat de giftigste appels soms het mooist glimmen. Ik begrijp dat ze het hardst valt voor mannen die er van genieten haar te laten struikelen.

Jolene struikelt namelijk al haar hele leven. En ze draagt haar schaafwonden als gouden medailles. Er was ooit wel een stiefvader die het struikelen kon laten stoppen, maar toen ook hij verdween, heeft ze geprobeerd van struikelen een olympische sport te maken.

In de documentaire bezoekt Jolene haar stiefvader, die in het buitenland woont. Ze vraagt of ze in zijn auto mag roken en niet veel later gooit ze twee munten in de opvangbak van het tolhuisje.

Bij de stiefvader is ze rustig. Bij hem stopt haar drang om te willen wankelen. Voor jaren is de storm haar thuis geweest, maar nu is hij het weer.

De volgende dag zie je ze in de keuken staan. Ze pakken wat boodschappentassen uit. De mooiste scène die ik in tijden heb gezien, begint als ze de levende kreeft uit de boodschappentas halen. Jolene wil de kreeft sparen, maar de vader is van mening dat genade niet eetbaar is. Hij heeft er zin in.

De kreeft lijkt ook wel een beetje op Jolene. Het is een vrouwtje. En tussen de zwempoten onder haar achterlijf zitten een aantal bevruchte eitjes. Ook beschikt de kreeft net als Jolene over een pantser. Ze wil het beestje redden. Ze ziet zichzelf.

Ze ziet zichzelf in die pan met kokend water. Omringd door bubbels die maar blijven barsten. De beklemmende hitte. Haar leven is altijd kokend geweest, nooit gewoon lauw. Jolene drijft in de pan en wacht op een vaderfiguur die haar uit het water haalt, die haar afdroogt en de scherven uit haar voeten trekt.

De documentaire Jolene is op 23 april te zien op NPO2. Om 21.00. Zet het alvast in uw agenda. In koeienletters. JOLENE. De Amsterdamse vrouw die al haar hele leven lang de hoop in puinhoop stopt.

De in Amsterdam geboren en getogen schrijver James Worthy (1980) probeert in zijn columns iets van het leven te begrijpen. Lees al zijn columns hier terug.

james@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden