Plus Filmrecensie

Iemand zin in een potje oervoetbal?

In Early Man van Nick Park, de godfather van de klei-animatie, begint de voetbalsport met een meteorietinslag. En met veel Britse humor.

Early Man is in al zijn kneuterigheid weliswaar charmant, maar vertelt ook een teleurstellend clichématig verhaal. Beeld Early Man

Niemand die het Nick Park kwalijk zou nemen als hij de rest van zijn carrière louter nieuwe avonturen voor Wallace & Gromit bedenkt. Gelukkig is de godfather van de klei-animatie zuinig op zijn grootste helden.

Park zal waarschijnlijk nog minstens één korte film over het olijke duo maken, maar een tweede speelfilm lijkt uitgesloten. Hoe goed The Curse of the Were-Rabbit (2005) ook werd ontvangen, hij won onder meer een Oscar voor beste animatiefilm, zelf was Park matig tevreden. De sprong van 30 naar 90 minuten was groot voor de uitvinder en zijn hond - té groot naar de smaak van hun geestelijk vader.

Voor zijn eerste regie sinds A Matter of Loaf and Death (2008) verzon Park dan ook een heel nieuw universum met nieuwe personages. De geestige openingsscène toont dinosaurussen en holbewoners die met elkaar op de vuist gaan in een prehistorisch landschap. De tekst 'Manchester' verschijnt in beeld. 'Rond lunchtijd.'

Clichématig

Een meteoriet maakt een einde aan de dino's en slaat ­tegelijk een enorme krater. Als de holbewoners poolshoogte gaan nemen is er van de meteoriet nog slechts een ronde, gloeiende kern over. Ze proberen het ding aan te raken, schrikken van de hitte en schoppen hem weg. Een nieuwe sport is geboren: voetbal.

Heerlijke grap natuurlijk; en dat is ook waar Early Man het van moet hebben. Qua stop-motiontechniek en vertelkunst zijn Park en animatiestudio Aardman het afgelopen decennium voorbijgestreefd door Laika, dat met ­ambitieuze producties als Coraline en Kubo and the Two Strings een nieuwe standaard heeft gezet.

Zelf scoorde Aardman best nog wat hitjes, maar zowel artistiek als ­financieel kwam het nooit meer in de buurt van The Curse of the Were-Rabbit of Chicken Run (2000).

Parks nieuwe film zal geen ommekeer betekenen. Early Man is in al zijn kneuterigheid weliswaar charmant, maar vertelt ook een teleurstellend clichématig verhaal. Eeuwen na de uitvinding van het voetbal is de krater uitgegroeid tot een prachtige vallei.

Al hebben ze grote moeite om zelfs maar een konijntje te vangen, voor holbewoner Dug (Eddie Redmayne) en zijn niet al te snuggere dorpsgenoten is het leven goed. Tot de arrogante Lord Nooth (Tom Hiddleston) en zijn opgevoerde mammoet de boel koloniseren (je zou in deze film best een kritiek op de vroegere Britse expansiedrift kunnen zien) en de holbewoners wegjagen. De steentijd is voorbij, lang leve de bronstijd!

Ambitieuze antiheld
Dug is een typisch Parkpersonage: een optimistische en ambitieuze antiheld, die in omstandigheden terechtkomt waar hij schijnbaar geen enkele invloed op heeft. Toch is hij de enige van zijn soort die zich niet neerlegt bij hun verbanning en Lord Nooth achtervolgt naar zijn stad.

Daar ziet hij dat de inwoners een vreemde sport spelen. Met een bal. Plots snapt hij de grottekeningen in zijn oude dorp. Zijn voorouders speelden voetbal! Dug daagt Lord Nooth uit voor een wedstrijdje: als de holbewoners winnen, krijgen ze de vallei terug. Als ze verliezen, zullen ze tot hun dood in de mijnen zwoegen voor Nooth.

Early Man

Regie Nick Park
Stemmen Eddie Redmayne, Tom Hiddleston, Maisie Williams
Te zien in Arena, Cinema Amstelveen, Eye, FC Hyena, Filmhallen, Het Ketelhuis, Kriterion, De Munt, Tuschinski

De verdere plot laat zich uittekenen. Dugs vrienden zijn aanvankelijk niet blij met de gesloten weddenschap, ze hebben immers nog nooit een bal van dichtbij gezien, maar happen uiteindelijk toch toe.

In een serie muzikale montages trainen ze voor de grote wedstrijd onder leiding van Goona (Maisie Williams), die in de mannenwereld van Lord Nooth nooit mee mocht spelen en nu zint op wraak.

Vooral in die derde akte mist Early man pit, snelheid en een eigen gezicht. Dan wordt het een sportfilm met een voorspelbare spanningsboog. Gelukkig blijft Park een kei in slapstick en typisch Britse, terloopse humor. Op de achtergrond is continu van alles gaande en juist kleine, onbelangrijke personages groeien uit tot de grootste lachkanonnen.

Fantastisch is de koeriersduif die boodschappen van de koningin overbrengt aan Lord Nooth aangaande de weddenschap die hij met de holbewoners heeft gesloten. De duif neemt het karakter van de koningin over en scheldt die arme Lord de huid vol over het mogelijke aanstaande verlies van de vallei. Vervolgens verandert hij weer in een normale vogel en vliegt hij het raam uit.

Die scène is onder meer zo leuk omdat het een verwijzing is naar hedendaagse communicatiemogelijkheden als Facetime, zonder dat het wordt uitgesproken. Andere makers hadden die parallel expliciet gemaakt, Park laat het duiden van zijn grappen over aan de kijker. Daarin blijft hij zich gelukkig wél onderscheiden.

Zes meter hoog skelet

In zijn boek A Century of Model Animation beschrijft Ray Harryhausen de geschiedenis van stop-motion. De eerste voorzichtige pogingen dateren uit de jaren rond 1890, maar vooral klassiekers als King Kong en Harryhausens eigen werk in onder meer Jason and the argonauts maakten de techniek razend populair.

Voor Peter Jackson en Steven Spielberg was het werk van Harryhausen hét voorbeeld van de manier waarop je praktische effecten in een speelfilm integreert.

De ontwikkeling van computeranimatie heeft het belang van stop-­motion geleidelijk kleiner gemaakt. Toch blijven bedrijven als Aardman en Laika, hoewel ook zij gebruikmaken van de computer, investeren in ­modellen. Het zes meter hoge skelet in Laika's Kubo and the Two Strings is zelfs de grootste stop-motionpop die ooit werd gebouwd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden