Iedereen heeft het in zich om jarenlang te zwijgen

DEN HAAG - Zeventien jaar lang bewaarde Henk F. zorgvuldig zijn gruwelijke geheim. Na de moord op de vijftienjarige Andrea Luten werden in totaal 2100 mensen verhoord en één man zat er zelfs vier maanden onschuldig voor vast, maar F. blikte of bloosde niet. Hij zweeg. Terwijl het er na zijn bekentenis nu toch alle schijn van heeft dat híj degene was die Andrea op die fatale meidag in 1993 door verwurging om het leven heeft gebracht. Hoe kan een moordenaar jarenlang leven met zo'n geheim?

Weglopen voor de waarheid is volkomen normaal menselijk gedrag, betoogt hoogleraar Forensische Psychiatrie Hjalmar van Marle van de Erasmus Universiteit Rotterdam. ''We noemen dat een lacunair geweten, een geweten met gaatjes. Mensen kunnen heel goed voor zich houden wat ze zelf op hun kerfstok hebben, maar tegelijkertijd worden ze wel geweldig boos als de buurman zijn hond voor de deur laat poepen.''

Een flapuit zal het misschien meer moeite kosten dan een introvert type, maar iedereen kan zich erop instellen de lippen stijf op elkaar te houden over een onderwerp. En iedereen dóet dit ook, zegt Van Marle. ''We verbergen allemaal wel iets.''

Een moord is ook niet iets dat je snel in de kroeg aan je vrienden vertelt. ''Daar komt natuurlijk veel schaamte bij kijken. Ook het feit dat je moet bekennen dat het meisje jou niet wilde, roept schaamtegevoelens op.''

Je schaamt je niet alleen naar de buitenwereld toe voor je daden, je schaamt je ook voor jezelf. ''Wat is er dan makkelijker dan de gebeurtenis ver van je emoties af te houden? Zelfs concentratiekampbeulen, die duizenden doden op hun geweten hebben, slagen daar prima in.''

Dat een ander in jouw plaats onschuldig vastzit, zoals ook bij de Puttense moord op Christel Ambrosius gebeurde, zal de dader een zorg zijn. Van Marle: ''Die denkt alleen maar: dat is de schuld van de rechtbank. Die maakt de fout de verkeerde op te pakken.'' Vooral mensen met een antisociale persoonlijkheidsstoornis zoeken stelselmatig de schuld buiten zichzelf.

Een dader met een sterker ontwikkeld schuldgevoel zal wel sneller geneigd zijn zichzelf aan te geven, stelt de hoogleraar. Je zou denken dat een moordenaar per definitie geen schuldgevoelens heeft, omdat hij anders nooit tot zijn daad gekomen zou zijn. Maar die vlieger gaat lang niet altijd op. ''Vaak is een moord toch een impulsieve daad, een ongeplande actie. Het loopt uit de hand en dan treedt er een paniekreactie op. 'Ik zal jou erbij lappen', denkt de dader en hij knijpt de keel van het slachtoffer dicht. Of gebruikt een mes dat hij bij zich heeft.'' (GPD)

Andrea Luten uit Ruinen (Drenthe) werd op 10 mei 1993 gedood. Foto ANP Beeld
Andrea Luten uit Ruinen (Drenthe) werd op 10 mei 1993 gedood. Foto ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden