Column

Ideologie van haat voedde Noorse dader

Ed van Thijn, oud-burgemeester van Amsterdam en oud-minister van Binnenlandse Zaken, hield gisteravond een rede op de bijeenkomst van de Amsterdamse PvdA ter herdenking van de aanslagen in Oslo:

©ANP

"De slachtpartij op eiland Utøya, waar sinds jaar en dag de jongerenbeweging van de Noorse Arbeiderspartij bijeenkomt, tart elke beschrijving en raakt ons, sociaaldemocraten, in het hart. Onze mensen, onze jongeren (sommigen nog kinderen), onze toekomstige generatie is als ongedierte verdelgd en dat alleen omdat ze dragers zijn van het ideeëngoed van onze beweging. Met een variant op de Talmoed: wie een kind doodt, doodt de mensheid. Dit is een bijeenkomst van rouw, van solidariteit, en van duizend vragen.

Wie is die man? Waar staat hij voor? Waar komt die blinde haat vandaan? Gelukkig tasten we niet in het duister over zijn motieven. In een manifest van 1500 pagina's legt hij omstandig uit wat hem bewogen heeft 68 jonge mensen af te schieten, one by one. In zijn ogen zijn zij de toekomstige leiders van een partij die op het punt staat te zwichten voor de oprukkende islam, die op termijn Europa zal veroveren en onze beschaving vernietigen. Het klinkt als de dolkstootlegende die in de jaren dertig de nationaalsocialisten aan de macht bracht, toen de sociaaldemocraten het ook gedaan hadden...

Het is te simpel om deze massamoordenaar af te doen als een verknipte idioot. Deze Tempelier, zoals hij zichzelf noemt, teruggrijpend op de middeleeuwse kruistochten, heeft negen jaar aan deze misdaad gewerkt, heeft zich zowel ideologisch als logistiek met grote precisie voorbereid. Niet in het wilde weg rondschietend, maar zijn slachtoffers met grote zorg uitkiezend en oog in oog afmakend, een uitleg van 1500 pagina's achterlatend.

Hij voelt geen schuld omdat zijn daad, naar diepe overtuiging, noodzakelijk was. Om erger te voorkomen, maar wat kan er nog erger zijn dan dit bloedbad? Het is te gemakkelijk om hem af te doen als een verknipte idioot, zoals het ook te simpel - en incorrect - is om - één op één - met de vinger naar Wilders te wijzen. Ik geloof oprecht in diens afschuw van geweld.

Maar daarmee is nog niet alles gezegd. De dader ontleent zijn heilig moeten aan de bedorven lucht, de haat, die met regelmaat uit dit soort kringen opstijgt. Zoals het handboek van haat dat Martin Bosma, de ideoloog van Wilders, vorig jaar publiceerde. Het zou te ver voeren om de vele haatzaaiende beschouwingen te citeren, maar de allerergste - waartegen van onze kant amper weerwerk is gekomen - is zijn stelling dat nationaalsocialisten en democratisch socialisten loten van één stam zijn. Hitler is, zo schrijft hij, voorloper van de linkse kerk.

Deze valse retoriek, deze diepe haat tegen alles wat links is, deze ondraaglijke stank past niet in een democratie als de onze.

Ik heb dan ook grote bewondering voor de Noorse premier, Jens Stoltenberg, die zei: 'Op dit bloedbad past maar één antwoord: meer democratie.' Het is wel heel onverdiend dat uitgerekend onze Noorse partijgenoten slachtoffer zijn geworden van deze uitbarsting van haat. In heel Europa zijn in de afgelopen jaren sociaaldemocraten in gebreke gebleven om zich, op grond van hun principes, te weer te stellen tegen de aanvallen van extreem rechts. Uit angst, electorale angst, maar ook uit principeloosheid. We laten ons zielloos uitmaken voor alles wat vies en voos is. We zijn de partij van de massa-immigratie, van het multiculturalisme, verkwanselaars van de vrijheid, enz. Zo niet de Noorse Arbeiderspartij. Overal in Europa is de afkeer van vreemdelingen in opmars. In Frankrijk, Oostenrijk, Finland. In Denemarken heerst het Deense model, inmiddels door ons gekopieerd. Met een anti-islampartij die al gedogende aan de touwtjes trekt.

Zo niet in Noorwegen. Daar is de Partij voor de Vooruitgang tweede partij. Maar anders dan in Denemarken gaf de Arbeiderspartij geen krimp en versterkte ze zelfs haar positie als nummer 1 dankzij Stoltenberg, zo kunnen we deze dagen zien, een sociaaldemocraat met een rechte rug. Zelfrespect in weerbaarheid, dat is hét antwoord op haat. Meer openheid en democratie, zei Stoltenberg na de aanslag. Zo is dat. Een rechte rug en daarmee een voorbeeld voor ons allen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden