PlusInterview

Ic-chef Gommers: ‘Behandel Nederlanders niet als een kind’

Het aantal corona-patiënten op de intensive cares daalt snel. En dus kan Diederik Gommers, de landelijke ic-chef, vooruit kijken. ‘Je moet Nederlanders ook weer wat ruimte geven.’

Diederik Gommers leidde als voorzitter van de landelijke vereniging voor ic-artsen ‘operatie corona’ op de ic's. Beeld BSR Agency
Diederik Gommers leidde als voorzitter van de landelijke vereniging voor ic-artsen ‘operatie corona’ op de ic's.Beeld BSR Agency

‘Het ziekenhuis van de toekomst zet mensen op nummer één.’ Het van Philips geleende motto prijkt in hoofdletters bovenaan het memobord op het kantoor van Diederik Gommers, intensivist bij het Erasmus-ziekenhuis in Rotterdam en voorzitter van de landelijke vereniging van ic-artsen.

Verder staat de wand vooral vol percentages en bedaantallen die nodig zijn in de zwarte fase, het gevreesde moment van acuut ic-tekort, het punt dat pijnlijke keuzes over leven en dood gemaakt moeten worden. Weken geleden was dat crisisscenario reëel, nu is het weer prettig ver van ons bed. “Maar ik durf me niet rijk te rekenen,” zegt Gommers achter zijn bureau op de vierde verdieping van het ziekenhuis.

Even verderop praat zijn bestuursvoorzitter de pers bij: donderdag liggen er opnieuw tientallen coronapatiënten minder op de ic’s dan woensdag. “Dat is gewoon goed nieuws,” zegt Gommers, ontspannen en opgelucht. Hij droeg de afgelopen weken vaker een pak dan zijn doktersjas, de intensivist moest wekelijks naar Den Haag voor crisisoverleg met ministers en Kamerleden over de hausse aan coronapatiënten. De paniek was soms in zijn ogen te lezen.

Hoe staat het er nu voor?

“We willen heel graag de niet-coronazorg opstarten. Daar zijn we mee bezig. Hier in het Erasmus draaien we weer operaties: zo’n 15 operatiekamers zijn nu in gebruik. Een groot deel is bedoeld voor spoed en semi-spoed, ik geloof dat we 24 ok’s hebben in totaal. Je wil heel graag tegen alle niet-ic-collega’s zeggen: ga terug naar je operatiekamer.”

Wie had dat weken geleden gedacht? Eind maart steeg het aantal coronapatiënten zo hard dat gesproken werd over ‘de kritische grens’, het moment dat nog strenger gekozen moet worden wie nog zorg krijgt. Nu versoepelt het kabinet een deel van de lockdownmaatregelen, basisscholen gaan open.

Koning Willem-Alexander bezoekt het Erasmus MC, waar Diederik Gommers als intensivist werkt.  Beeld ANP
Koning Willem-Alexander bezoekt het Erasmus MC, waar Diederik Gommers als intensivist werkt.Beeld ANP

Wat vindt u daarvan?

“We dalen best snel. Dan denk ik: ja jongens, je moet Nederlanders ook weer wat ruimte geven. Ik ben een positief ingesteld mens, laat het gefaseerd los, kijk goed wat er gebeurt. En we weten nu ook hoe we moeten reageren. Dus als het weer oploopt, weten collega’s wat ze moeten doen, hoe we kunnen uitbreiden. Al heb ik het liever niet nodig.” 

Uw collega, bestuursvoorzitter Ernst Kuipers, zei zelfs dat meer versoepelingen eerder mogelijk zijn. 

“We hadden het er net nog even over. Kijk: het gaat om de timing. Wij gaan er niet over wat wanneer weer mag. Het enige dat we weten is: er zitten drie weken tussen een actie en de mogelijke gevolgen in ziekenhuizen. Als scholen dus 11 mei opengaan, zie je daar pas eind mei de  effecten van, àls het al leidt tot extra ziekenhuisopnames. Dan heeft een nieuw versoepelingsbesluit op 20 mei dus niet zoveel zin. Je weet op dat moment namelijk nog niet echt wat het voor het virus betekend heeft dat de scholen open gingen. Een versoepeling had wel nu gekund, een van deze dagen. Zodat je over drie weken ziet wat er gebeurt, en het schoolbesluit bijvoorbeeld nog kunt heroverwegen.”

Tekst gaat verder onder de kaart met aantal ziekenhuisopnames per gemeente.

Maar de regering zegt: we wachten nog even. Begrijpt u die voorzichtigheid? 

“Ja, één van de voorwaarden voor het loslaten van de maatregelen is dat de verspreidingssnelheid van het virus langere tijd lager moet zijn, de reproductiefactor moet echt onder de één liggen. En we zitten net onder die één.”

Er is nogal wat van stal gehaald. Noodcentra in evenementenhallen, duizenden beademingsapparaten worden ingevlogen.

“Maar het was ook echt spannend, hè. We hebben vooraf onderschat. Ikzelf werd wakker na een telefoontje van een bevriende arts uit Italië. Ergens begin maart. Hij zei: Diederik, het is niet normaal wat hier gebeurt, denk niet dat het je niet overkomt, ga uitbreiden, bereid je voor.”

Daarna ging het snel. Welke lessen heeft u zelf geleerd?

“Dat we een polderland zijn. We houden niet van centrale aansturing, willen geen directieve leiding. Ik zei een keer: we hebben een militaristische coördinatie nodig. In het begin zijn wij als ic-vereniging gewoon de patiënten gaan vervoeren. Ik was op bezoek geweest in het Bernhoven-ziekenhuis in Uden. Daar werden ze compleet overlopen. Dat greep me erg aan. We hebben als ic-club een telefoonnummer ingesteld en zijn toen het vervoer gaan starten voor overplaatsingen vanuit Brabant. Later kwam het landelijke coördinatiepunt patiëntenspreiding, toevallig ook hier vanuit het Erasmus. Maar onze bestuursvoorzitter doet dat nu bijvoorbeeld voor het hele land, terwijl hij ook de regionale acute zorg leidt. We zijn er gewoon niet aan gewend.”

Gommers praat de Tweede Kamer bij over de ontwikkelingen rond het coronavirus. Beeld ANP
Gommers praat de Tweede Kamer bij over de ontwikkelingen rond het coronavirus.Beeld ANP

En toch is het gelukt die zwarte fase te voorkomen.

“Ja, al rekenen we ons niet rijk. Ik denk echt dat we dit in de zomer zien dalen, en dat we het in de winter mogelijk weer zien stijgen. Moet je eens voorstellen dat je behalve corona ook nog een pittige griep erbij krijgt, die hadden we nu niet eens. Je hoopt natuurlijk dat we niet meer zo’n piek gaan zien. Maar zelfs de Marion Koopmansen van deze wereld, en ik spreek Marion geregeld, ze zit hierboven, die weten het ook nog niet. Zo onzeker is het gewoon. Daar moet je eerlijk over zijn.”

Online oogsten uw teksten veel waardering. U bent bepaald niet diplomatiek. U zei dat 2400 bedden eigenlijk het ic-maximum is, dat u ook niet wist of de ziekenhuizen het wel zouden redden.

“Ook lastige onderwerpen maak je bespreekbaar, ja. Is dat omdat ik arts ben? Ik weet het niet. Ik vind: behandel de Nederlander niet als kind, mensen kunnen heel goed tegen slecht nieuws. De clou is wel: je moet je menselijkheid tonen.”

Hebben we standaard wel genoeg ic-capaciteit? Jaloers wordt naar Duitsland gekeken, waar ze 28.000 ic-plekken hebben. In België hebben ze er 1900, wij zo’n 1150.

“Ik zeg: we hebben niet te weinig ic-plekken. Bedenk even dat normaal 70 procent van onze bedden bezet zijn, dat we normaal gesproken zo’n driehonderd lege bedden hebben. Slechts een paar keer eerder in de geschiedenis werd het spannend, moesten er operaties afgezegd worden, was er te weinig personeel. Met de Mexicaanse griep bijvoorbeeld.”

Je wil toch niet nog een keer zulke stress hebben?

“Als je de ic-capaciteit verdubbelt in Nederland betekent dat dus wel dat je vaak 1300 tot 1400 lege bedden hebt.”

En een flexibel model? Dat je personeel en ruimtes geschikt maakt om snel uit te breiden?

“Tuurlijk, we zullen alles evalueren, dat kan er dan uit komen. Besef wel dat het ongelooflijk veel geld kost, en ic-zorg is een vak, hè.”

null Beeld BSR Agency
Beeld BSR Agency
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden