Hunger *****

Regie: Steve McQueen
Met: Michael Fassbender, Liam Cunningham

Hoe ziet doodhongeren eruit? De Engelse kunstenaar Steve McQueen toont het tot in detail in zijn filmdebuut Hunger, dat gaat over de hongerstaking in 1981 van IRA-activist Bobby Sands. In de meedogenloos fysieke film is het menselijk lichaam het slagveld van een politieke strijd.

De recente geschiedenis van Noord-Ierland is voor buitenstaanders nauwelijks te begrijpen. De tegenstellingen op leven en dood tussen maar ook binnen groepen, het bloedige geweld tegen onschuldigen, de enorme haat, de onwil om compromissen te sluiten: het is moeilijk voorstelbaar.

Films die deze meedogenloosheid voelbaar willen maken, moeten extreem zijn. Dat was het geval met Omagh (2004), waarvoor de Britse filmmaker Paul Greengrass het scenario schreef. De schokkende film volgt mensen die een paar uur later bij een IRA-bomaanslag om het leven zullen komen. Greengrass herhaalde het procédé twee jaar geleden in United 93, dat passagiers volgt die op 9/11 in het vliegtuig stappen dat door terroristen zal worden opgeblazen. Ook die film schokte en dat geldt ook voor Hunger, dat zich bijna volledig afspeelt in een gevangenis bij Belfast.

Het is 1981. Opgesloten IRA-terroristen voeren actie om niet als gewone criminelen, maar als politieke gevangenen te worden behandeld. Om hun eis kracht bij te zetten, weigeren ze gevangeniskleding, wassen ze zich niet en smeren ontlasting op de celmuren. De Britse premier Margaret Thatcher geeft geen duimbreed toe: ''Er bestaan geen politieke moorden, politieke bomaanslagen of politiek geweld. Er bestaan alleen maar criminele moorden, criminele bomaanslagen en crimineel geweld.''

De cipiers gedragen zich naar deze opvatting: gevangenen worden met bruut geweld onder een hogedrukspuit gewassen en geknipt. Dat cipiers ook slachtoffers zijn, zien we als één van hen buiten de gevangenis door de IRA wordt geliquideerd. Nadat we door de ogen van twee nieuwe gevangenen naar de ontspoorde gevangenispraktijk hebben gekeken - ze worden langs een haag op hen inhakkende ME'ers gejaagd - richt Hunger zich op de 27-jarige gevangene Bobby Sands. Om Thatcher op de knieën te dwingen, gaan hij en andere gevangenen in hongerstaking. Sands is vastbesloten om zich dood te hongeren. Een ruim zeventien minuten (!) durende ethische en religieuze discussie met een priester (Liam Cunningham) - opgenomen in één take - brengt hem niet op andere gedachten. Sands vindt dat hij zijn leven mag offeren voor de goede zaak, de priester verdedigt het katholieke standpunt dat een mens niet over zijn leven mag beslissen.

In het slotdeel bewijst McQueen zich als een volstrekt compromisloze filmmaker door gedetailleerd Sands aftakeling te laten zien. Acteur Michael Fassbender (van het vechtepos 300), levert een formidabele prestatie. Zijn graatmagere lichaam doet denken aan dat van Christian Bale in The machinist. Het schokkende effect wordt versterkt door open wonden en doorligplekken. Dat Sands zintuigen het begeven, merken we aan het steeds doffer worden van geluiden en waziger worden van de wereld.

Steve McQueen, die in 1999 de Turner Prize won en een reeks korte films heeft gemaakt, maakt met zijn speelfilmdebuut Hunger voelbaar wat hongerstaking doet met een lichaam. De meeste films over hongerstakers gaan over ongebroken geesten en heldendom, maar Hunger legt het accent op het fysieke. De film zoekt het niet in heldendom, maar stelt vragen. Waarom zet iemand zijn lichaam als wapen in? Waarom offert iemand zijn leven? De vraag is actueler dan ooit.

Mokerslag Hunger, dat de prijs voor beste debuutfilm in Cannes won, is indringend, aangrijpend en urgent. Meer kan van een film niet worden verlangd. (JOS VAN DER BURG)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden