Plus

Hulplijn brengt slachtoffers huiselijk geweld in contact met lotgenoten

Slachtoffers van huiselijk geweld schromen vaak om hun verhaal te vertellen. Bij de nieuwe hulplijn Hear my Voice spreken ze een lotgenoot die aan een half woord genoeg heeft.

Beeld ANP

"Mensen weten vaak niet wat ze moeten zeggen als je vertelt wat je hebt meegemaakt," zegt Tessa (28), die om privacyredenen niet met haar echte naam in Het Parool staat. Ze zat drieënhalf jaar in een gewelddadige relatie, maar haar verhaal delen met vrienden of familieleden was soms lastig. "Sommige mensen reageren heel geschrokken, anderen komen meteen met advies."

Ook waren er mensen die het niet serieus namen en ­twijfelden aan haar verhaal, vertelt Tessa.

Echt gehoord voelde ze zich niet, tot ze - haar relatie was al over - uiteindelijk de moed verzamelde om naar een lotgenotenbijeenkomst te gaan. "Het hielp ontzettend om te praten met mensen die hetzelfde hadden meegemaakt. Je kent elkaar niet, maar je begrijpt elkaar meteen."

Tessa is dan ook enthousiast over de nieuwe hulplijn Hear my Voice, die slachtoffers van huiselijk geweld kunnen bellen. Wie belt krijgt niet een hulpverlener maar een lotgenoot aan de telefoon. "Bellen is denk ik nog makkelijker dan een bijeenkomst bijwonen. Bovendien is het fijn dat het anoniem is," zegt Tessa.

"Als slachtoffer van huiselijk geweld is je vertrouwen al zo vaak ­geschonden dat het soms moeilijk is om mensen nog te vertrouwen en je verhaal te vertellen." Zelfs een lotgenotenbijeenkomst kan dan onveilig voelen.

Verborgen probleem
De nieuwe hulplijn bestaat sinds 15 mei en zit nog in de ­pilotfase. Hij is opgezet door vier samenwerkende opvangorganisaties: Arosa, Perspektief, Moviera en vanuit Amsterdam de Blijf Groep.

"We merkten dat voor veel vrouwen de stap richting hulpverlening nog te groot is en toen hebben we deze hulplijn bedacht als tussenstap," zegt Ilse den Hollander van de Blijf Groep. "Het is een ­ouderwetse telefoonlijn, à la de Kindertelefoon. Iemand luistert simpelweg naar je verhaal, zonder te oordelen of gelijk met advies te komen."

Uiteindelijk hoopt Den Hollander dat de hulplijn ervoor zorgt dat bellers ook hulp gaan zoeken.

"Maar huiselijk geweld is vaak een complexe situatie, het is niet makkelijk om uit een gewelddadige relatie te stappen. Vrouwen blijven vaak heel lang in een dergelijke situatie zitten."

Huiselijk geweld in Nederland is een verborgen probleem en de omvang ervan is moeilijk in te schatten. "Veel vrouwen bellen de politie niet of vinden de weg niet naar de juiste instanties," zegt Den Hollander. In 2017 hielp Blijf Groep in Amsterdam 3606 mensen, maar Den Hollander gaat ervanuit dat dat slechts een klein deel van de slacht­offers is.

Precieze landelijke cijfers zijn ook niet ­beschikbaar, er wordt geschat dat zo'n 200.000 mensen per jaar slacht­offer worden van huiselijk geweld. Dit getal is gebaseerd op het aantal politiemeldingen, zo'n 63.000 per jaar. Het aantal meldingen is waarschijnlijk slechts het topje van de ijsberg, naar schatting zijn er ongeveer drie keer zoveel mensen slachtoffer per jaar. Met de hulplijn hoopt Den Hollander juist die mensen te bereiken die de politie of reguliere hulpverlening nog niet durven te bellen.

Inmiddels zijn de eerste telefoontjes bij de hulplijn afgehandeld. Dat gebeurt nog niet in Amsterdam. "Over een halfjaar is de pilot afgelopen en gaan we kijken of we hier ook een aantal lotgenoten kunnen opleiden om te helpen," aldus Den Hollander. Tot die tijd wordt de telefoon bemand in Rotterdam en Den Haag, maar je kunt de lijn natuurlijk ook vanuit Amsterdam bellen.

Vrouwen én mannen
Tot nu toe verloopt de pilot succesvol, zegt Ellis Sintnicolaas van Arosa Rotterdam. "In de eerste week hebben we vijftien telefoontjes gehad en daar zijn we heel blij mee." Ze nuanceert vlug: "Nou ja, 'blij mee' is natuurlijk niet de juiste bewoording. Maar het is fijn dat het aanslaat."

Een van de indrukwekkendste telefoontjes kwam van een man, vertelt Sintnicolaas. "Het was voor het eerst dat hij zijn verhaal durfde te vertellen, dus dan hebben we precies bereikt wat we wilden."

Hoewel de meeste mensen die bellen vrouwen zijn, en tot nu toe ook alle lotgenoten, richt Hear my Voice zich niet specifiek op vrouwen.

"We zien dat zij nog altijd veruit de grootste groep slachtoffers vormen, maar natuurlijk willen we mannen ook helpen." Onder de noemer 'huiselijk geweld' valt ook geweld tegen kinderen in de huiselijke sfeer, maar daar richt Hear my Voice zich niet op. "Voor kinderen is er natuurlijk al jaren de Kindertelefoon."

De vrouwen die de telefoon bij Hear my Voice bedienen hebben een training gehad om om te kunnen gaan met de verhalen die ze te horen krijgen. Een van die vrouwen is de 25-jarige Imke (niet haar echte naam). "Bij de workshop leerden we welke soorten huiselijk geweld er zijn, maar ook hoe je om kunt gaan met verschillende bellers."

Altijd in de buurt
Sommige mensen zullen heel emotioneel opbellen of niet uit hun woorden kunnen komen. "Dan moet je vooral rustig blijven en hen de tijd geven, je kunt ook zeggen: je mag altijd terugbellen, neem zo veel tijd als je wilt." Maar ook vervelende bellers zijn besproken, die bijvoorbeeld ­racistische of bedreigende dingen zeggen. "Als het echt heel erg wordt, kun je zeggen: ik beëindig nu het gesprek en als je er klaar voor bent, kun je altijd terugbellen."

De kracht van de hulplijn, het feit dat lotgenoten de telefoon opnemen, maakt het proces ook kwetsbaar. "Bij de selectie van de lotgenoten kijken we ook hoe ver ze zelf zijn in hun verwerkingsproces. Het is belangrijk dat ze echt zelfstandig de telefoon kunnen aannemen en een luisterend oor kunnen bieden. Voor sommige vrouwen is het nog te vers," zegt Sintnicolaas. "Het is belangrijk dat je het een beetje achter je hebt gelaten en dat je op een punt bent gekomen dat je je eigen ervaringen op een positieve manier wilt inzetten."

Voor Imke was dat ook de reden dat ze mee wilde doen: "Ik had het zelf ook heel fijn gevonden, toen het mij overkwam, om gewoon met iemand te kunnen praten zonder dat er meteen instanties of politie voor de deur stonden."

Maar niet voor niets zit de telefoondienst om de hoek van het intakekantoor van Arosa. Sintnicolaas: "Als de vrouwen er behoefte aan hebben, als ze bijvoorbeeld een erg heftig verhaal hebben gehoord of zelf met iemand willen praten, zijn we altijd in de buurt."

Om met een lotgenoot te praten kun je bellen naar Hear my Voice: 0800-32 000 32 en via hear-my-voice.nl. Voor acute hulp kun je de politie bellen (112) en voor informatie over ­hulpverlening kun je terecht bij Veilig Thuis: 0800-2000 en 020veiligthuis.nl. Ook de huisarts kan je doorverwijzen naar de juiste hulporganisatie, zoals Blijf Groep ­Amsterdam.

Reageren op huiselijk geweld

"Neem het serieus als iemand je vertelt over huiselijk ­geweld. Geef diegene nooit het gevoel dat het zijn of haar schuld is, maak duidelijk dat het niet goed is hoe hij of zij wordt behandeld," zegt Imke. Als buitenstaander kan het lastig zijn iemand te zien lijden, maar hou je mening zo veel ­mogelijk voor je.

Weggaan en hulp zoeken is vaak minder makkelijk dan het lijkt. "Als ik terugdenk aan mijn eigen situatie denk ik ook weleens: ik had allang de politie moeten bellen. Maar als je in een gewelddadige relatie zit blijf je vaak loyaal aan je partner, omdat je van diegene houdt. En als slachtoffer denk je vaak dat het normaal is."

Tessa: "Als je oordeelt, oordeel dan over het gedrag van de dader." En creëer een veilige omgeving waarin het slachtoffer zich kan uiten. "Als iemand je in vertrouwen neemt, zeg dan niet: 'Waarom vertel je dat nu pas?' maar zeg: 'Ik ben blij dat je me dit ­vertelt.'"

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden