Plus

Huizen worden steeds groter: elke vierkante meter loont

Serres, kelders en penthouses. Overal in de stad worden huizen groter gemaakt, soms met hele etages tegelijk. Waarom wordt dat zo veel gedaan? Zijn het verbeteringen en hoe erg is dat slopen en breken?

Beeld Eva Straver

Paul Peerenboom verlengde in 2009 in de Derde Helmersstraat zijn woonkamer 4 meter en onderkelderde de tuin. Prefab bouwdelen van 19.000 kilo werden met een hijskraan over het dak getild.

Omwonenden spraken van 'de Noord/Zuidlijn in de achtertuin'. Peerenboom bleek trendsetter. In 2016 telde de Eerste Helmersstraat verbouwingen op de nummers 115, 173, 175, 177, en 179.

Dat was soms tegen het bestemmingsplan in, maar eigenaren kregen toestemming via de wettelijke mogelijkheid 'kruimelgevallen' te ontzien. Sindsdien is de jacht op woonruimte, die gemiddeld 5000 euro per vierkante meter oplevert, verhevigd.

Niemand weet hoeveel kelders, serres en dakopbouwen in de stad worden gemaakt. Wethouder Eric van der Burg (Ruimtelijke Ordening, VVD) onderzoekt, na schriftelijke en mondelingen vragen van de SP en het CDA, hoeveel panden worden uitgebreid.

Intussen circuleert onder politici het getal van 200 kelders in een jaar tijd. Bouwers denken dat het om honderden projecten meer gaat. Is dat erg? Ja, zeggen veel bewoners en politici, want door massale bouwprojecten in Zuid en in West ontstaan overlast en schade aan buurpanden die kunnen verzakken.

Minder groen
Door de aanbouw verdwijnt ook groen. Bewoners in West schreven de petitie 'Amsterdam verbouwt en versteent' en actievoerders waarschuwen tegen 'de sloop' van Amsterdam.

De bouw van meer dan 35 kelders in de Van Breestraat in Zuid en de aanleg van een binnenzwembad in een tuin van een pand aan de Frans Halsstraat in De Pijp leidde recent tot ophef. In Zuid, waar 139 nieuwe kelders zijn aangelegd, is ook verzet.

Makelaar Fred Koot in de Kinkerbuurt ziet het als een fenomeen met vele kanten. "Het zijn vooral jonge mensen die hun huis verbouwen omdat ze in de stad willen wonen. Ik zie hier benedenwoningen in de Borgerstraat van 47 vierkante meter. Een aanbouw van 24 vierkante meter levert 6000 euro per vierkante meter op, 144.000 euro. Het ding neerzetten kost casco 30.000 euro. Ze kunnen door de waardestijging tegen 2 procent lenen. Maar ze gaan er wonen en cashen niet."

Ontwikkelaars maken dezelfde berekeningen. Koot: "Investeerders leggen 3,5 ton voor een huisje neer en rekenen de waardestijging door in hun beleggingen."

Verduurzaming
Een architect met wie Koot veel samenwerkt en die vanwege het negatieve sentiment rond verbouwingen niet met zijn naam wil worden genoemd, noemt herfunderen noodzakelijk.

"Verduurzaming - denk aan vloerverwarming, dubbele beglazing en isolatie - leidt tot meer gewicht." Verbouwen betekent vaak verbeteren, en daar kun je volgens de architect niet tegen zijn.

Doordat de grond in de stad slap is en veel funderings­palen zijn aangetast, worden veel verzakte huizen opnieuw gefundeerd. Dat kost tonnen, maar bewoners en eigenaren hebben het ervoor over als zij tegelijkertijd een kelder kunnen maken.

Omdat de huizen van de buren blijven verzakken, doen die het vaak ook. Het enige probleem is de uitvoering, zegt de architect. "Er zijn in Amsterdam tien goede aannemers die kelders kunnen maken."

Waterstromen
Deskundigen stellen overigens dat één kelder geen invloed heeft op waterstromen in de grond. Veel kelders wel, maar daar zijn geen gegevens van. In de Kanaalstraat - bewoners veranderden de straatnaambordjes in Kabaalstraat - laten opbrekingen, wegversperringen en dieseldampen van aggregaten zien hoe bouwprojecten tijdelijk ingrijpen in het dagelijks leven.

Permanent veranderen de ingrepen het aanzicht en het karakter van de buurt. "Zelfs als de bouwvakkers weer weg zijn, is dit mijn straat niet meer," zegt bewoonster Wendela van der Hoeven.

"Je ziet dat mensen die liever in Zuid wonen, nu hier kopen. We zitten op de scheidingslijn van de rijke Vondelbuurt en de Kinkerbuurt. Dit was een achterbuurt. Al timmer je je ziek, het blijven lullige arbeidershuisjes. De locatie veroorzaakt de hilarische prijzen. En zie ze nu binnenrijden met hun Porsches en Landrovers."

'Oplossing onder de grond'

De oplossing zat onder de grond. "We ontdekten dat bij toeval," zegt Jurgen Schouten (39), inkoper van hotel­kamers. Hij en zijn vrouw, Sylvie Schouten-Van Leerzem (39), die voor het Albus Hotel werkt, wonen als eerste bewoners sinds 2008 in hun appartement van 98 vierkante meter op de begane grond van het Funenpark.

Hun kinderen Thijmen (7) en Daantje (4) deelden een slaapkamer. "We zaten te denken aan verhuizen," zegt Jurgen. "Rond die tijd hadden we lekkage en moest bouwer Heijmans de kruipruimte in. De bouwvakker zei: daar moet je wat mee doen."

Toen Jurgens broer, die in de bouw werkt, zei dat het appeltje-eitje was, was het plan geboren. "Later bleek dat we alleen onder het halve huis konden graven, omdat in het midden een draagmuur stond. Er kwam een derde woonruimte bij, genoeg. Als ouder konden wij ons geen betere plek voorstellen dan dit park, waar kinderen buiten spelen zodra ze lopen." Thijmen is dolgelukkig met zijn ondergrondse wolfskuil met wc en een badkamertje.

Er komt wel wat bij kijken, zegt Schouten. "Een architect, constructeur, bodemonderzoek en de goedkeuring van de gemeente en de vve." Jurgen en Sylvie zijn pioniers in Funenpark. Bij een ander pand wordt op dit moment ook een kelder uitgegraven.

Familie Schouten. Beeld Jesper Boot

'Ik wil niet weg uit de Baarsjes'

"Ik wil de stad niet uit," zegt Irene Giolitti (37). "Niet weg uit De Baarsjes, niet uit ons huis. Mijn beste vriendin Elena, net als ik Italiaans, woont hierboven." Toen Lara (3) en Olivia (5 maanden) waren geboren, zocht haar man Wietse van Scheltinga (36), investeerder bij het duurzame Friese energiefonds FSFE, al naar eengezinswoningen in Friesland.

Uiteindelijk ontstond het idee de helft van de tuin op te geven voor vier meter aanbouw. Hun woning in de Davisstraat van twee verdiepingen van
49 vierkante meter beneden, kon 24 vierkante meter groter worden. Beneden hebben ze nu drie slaapkamers en een badkamer.

De zitkamer en de keuken zijn boven, waar een dakterras het ruimtegevoel versterkt. Wietse probeerde het het huis milieuvriendelijk te maken en wilde van het gas af. "Dat laatste bleek niet haalbaar." Irenes vader Giuseppe uit Milaan kocht het pand in 2007. Hij was dol op de stad en schreef een boek over de Amsterdamse School.

De investering bleek goud waard. De architect heeft designelementen toegevoegd, zoals een dubbele trap die niet nodig was, maar licht in het huis trekt. Wietse zegt dat de verbouwing draaide om ruimte, woningverbetering en het milieu. "En door de verbouwing hoeven twee jonge gezinnen Amsterdam niet uit."

Irene Giolitti en Wietse van Scheltinga Beeld Jesper Boot

'Niets doen is geen optie'

Kees de Nijs (33), reparateur van espressomachines, staat glunderend in zijn gloednieuwe dakopbouw met drie slaapkamers en badkamer in de Van Breestraat. Naast hem schildert zijn moeder het houtwerk. Het gaat om een van de oude panden in de straat, veelal gesplitst in vier appartementsrechten.

De Nijs en zijn vrouw Eline Viersen (30), kandidaat-notaris, kochten het appartement van zijn schoonvader in 2017. Op vele vve-vergaderingen kwam de herfundering ter sprake, die 100.000 euro zou kosten.

"Een kwart ton per etage zou zo maar, onzichtbaar, in het huis verdwijnen. Daarna kwamen de benedenburen met het aanbod de fundering voor driekwart te betalen, als ze een kelder mochten bouwen. Wij mochten een dakopbouw maken als we de verantwoordelijkheid voor het dak op ons namen. Wij krijgen in oktober een kleine erbij, dus ruimte is welkom." Drie buren waren akkoord, een was tegen. Ophef ontstond toen op de tweede verdieping een sierlijst viel.

"Maar niets doen is geen optie," zegt De Nijs. "Veel panden verzakken en hebben oude leidingen. Wij vernieuwen en werken met ervaren architecten constructeurs en aannemers. Ons doel is hier blijven wonen. Ik ben Zeeuw, starter op de woningmarkt, en wist niet eens hoe deftig Zuid was tot ik er zelf woonde."

Kees de Nijs Beeld Jesper Boot
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden