Plus

Huilende mannen, nog altijd een zeldzaamheid

Huilen, huilen, huilen: een bruidegom die zijn aanstaande in haar trouwjurk ziet, een vader wiens zoon terugkeert van het front. Mannentranen doen het goed op internet. Maar liever niet overdrijven: 'Natte ogen, daar moet je het als man bij houden.'

Uit de serie What real men cry like van fotograaf Maud Fernhout Beeld Maud Fernhout

Mason is een Amerikaanse soldaat die vervroegd terugkomt uit Afghanistan. We volgen hem door de gangen van een ziekenhuis, de plek waar zijn vader werkt. Hij klopt kort op een deur en zijn vader - een kalende man met snor en bril - doet nietsvermoedend open. Bij de onverwachte aanblik van zijn zoon Mason, nog gehuld in uniform, barst hij meteen in huilen uit. Snikkend vallen ze ­elkaar in de armen.

Zonen die terugkomen van het front is een populair subgenre op Happy Crying Dads, de pagina op Reddit.com waar filmpjes worden gedeeld van mannen in ontroerende situaties.

Ook vaders die horen dat ze opa worden doen het goed, net als vaders die hun dochter voor het eerst in bruidsjurk zien. In een ander filmpje zien we hoe een vader zijn geliefde eerste auto cadeau krijgt, die hij twintig jaar eerder had verkocht om zijn gezin te kunnen onderhouden. "Oh my God," snikt hij als hij de auto ziet staan. "That's my old Chevy."

Happy Crying Dads heeft zo'n dertienduizend subscribers. Veel van hen bezoeken de pagina om een lekker potje te janken, blijkt uit de reacties onder de filmpjes. 'Deze ­video's zijn mijn grootste guilty pleasure,' schrijft iemand. En een ander: 'Sinds ik deze pagina heb ontdekt, kan ik niet stoppen met huilen. Het voelt heerlijk.'

Happy Crying Dads beperkt zich tot ­vaders, maar huilende mannen doen het ­sowieso goed op internet. Eerder dit jaar ging er een filmpje viral van een Britse bruidegom die in tranen uitbarst als hij zijn aanstaande vrouw voor het eerst in bruidsjurk ziet. En ­iedereen herinnert zich een huilende Frans Timmermans na de MH17-ramp, of de tranen van president Obama na een schietpartij op een Amerikaanse basisschool. Waarom vinden we huilende mannen zo fascinerend?

Stereotype gendernormen
Journalist Nick Muller (24) onderzocht het verschijnsel met een samengestelde dichtbundel: Gedichten die mannen aan het huilen maken. 63 mannen, onder wie Barry Hay, Matthijs van Nieuwkerk en Robbert Dijkgraaf, stuurden een inzending in.

"Sommige gedichten zijn heel persoonlijk. Zo koos voormalig premier Dries van Agt voor een gedicht van Hugo Pos dat bij zijn overlijden op de rouwkaart moet komen."

Wat de bundel interessant maakt, denkt Muller, is dat veel van de mannen die meedoen helemaal niet worden geassocieerd met poëzie. "Peter R. de Vries zit er ook in, net als Henk Schiffmacher. De een staat op de dodenlijst van Holleeder, de ander is een enorme kerel vol tatoeages. Van hen verwacht je niet dat ze gedichten lezen en al ­helemaal niet dat ze erdoor ontroerd raken."

En daar zit hem de fascinatie: huilende mannen zijn, nog altijd, een zeldzaamheid. "Ik heb mijn beste vrienden nog nooit zien huilen. Dat is bij mijn vriendin en haar vriendinnen wel anders; die zitten zo'n beetje constant bij elkaar te janken."

Fotograaf Maud Fernhout (20) portretteerde achttien huilende mannen voor haar project What real men cry like. De tegenhanger, What real women laugh like, toont een reeks schaterlachende vrouwen. "Mannen en vrouwen gedragen zich volgens stereotype gendernormen, ook op sociale media. Zij met een neppe glimlach of duckface, hij stoer en onaangedaan. Op deze foto's wilde ik ze van een andere kant laten zien."

Dat bleek makkelijker gezegd dan ­gedaan. De mannen wisten dat er gehuild moest worden, maar hadden er tijdens de shoot toch moeite mee.

"Met sommigen heb ik emotionele gesprekken gevoerd, anderen hadden een bepaald videofragment of muziekstuk mee. En als dat niet lukte, liet ik ze uien snijden." Dat bleek een goede katalysator te zijn en niet alleen vanwege prikkende ogen.

"Er waren mannen die na die ui echt losbarstten, alsof ze onbewust toch een excuus zochten om flink te kunnen huilen."

Hoewel sommige mannen wel even moesten slikken bij het zien van hun foto, is iedereen tevreden met het resultaat. Ook de reacties van het publiek zijn positief, maar er is toch ook kritiek. "Dan moet je denken aan ­reacties als: 'huilen is niet mannelijk' of 'mannen moeten zich niet aanstellen.' Blijkbaar bestaat dat sentiment nog steeds."

Teken van oprechtheid
Dat is echter niet altijd zo geweest. Onder Griekse helden waren tranen niet ongewoon. Zo huilt Odysseus in gevangenschap bij de nimf ­Kalypso omdat hij heimwee heeft naar huis, en houdt Achilles het niet droog als zijn vriend Patroclus sterft.

Daar zit hem de fascinatie: huilende mannen zijn, nog altijd, een zeldzaamheid Beeld Maud Fernhout

Ad Vingerhoets, hoogleraar emoties en welbevinden aan Tilburg University, is gespecialiseerd in huilgedrag. Hij schreef onder meer het boek Tranen, waarin ook de sociaal-culturele geschiedenis van het huilen aan bod komt. In de klassieke oudheid werd de heldenstatus niet aangetast door huilen, stelt hij. "Bij het overlijden van een strijdmakker, bijvoorbeeld, was dat volkomen geaccepteerd."

Ook in middeleeuwse literatuur is het niet ongebruikelijk, en ten tijde van het sentimentalisme gaat het echt los: Goethe en Rousseau zijn ware huilebalken. "Niet alleen bij ingrijpende zaken, maar ook in de schouwburg. In die tijd vond men tranen een teken van oprechtheid. Daar zit wel wat in: in tegenstelling tot veel andere emoties, zoals een glimlach, is huilen moeilijk te faken."

Dan volgt het Victoriaanse tijdperk en wordt de 'stiff upper lip' de norm. Huilen werd iets voor vrouwen, het zwakke geslacht, en mannen moesten leren hun tranen te ­bedwingen.

"Tijdens de Eerste Wereldoorlog mochten Franse soldaten absoluut niet huilen in de loopgraven, zelfs niet als ze een vriend waren verloren of op sterven lagen. Tranen waren alleen sociaal geaccepteerd ­tijdens speciale rouwceremonies. Op die ­momenten werden ze uitgelegd als uiting van patriottisme, niet als teken van zwakte."

Tegenwoordig bestaat dat taboe veel minder, zegt Vingerhoets. We vinden het gewoon dat topsporters huilen bij een nederlaag en worden via emo-tv regelmatig blootgesteld aan mannentranen. Huilen mag, ook als man, mits er maar niet te veel gesnotter bij komt kijken. Ook een overslaande stem en/of verwrongen gezicht worden niet gewaardeerd.

Een van de bekendste 'ugly cries' uit de televisiegeschiedenis staat op naam van ­acteur James Van Der Beek, die eind jaren negentig Dawson speelde in Dawson's Creek. Het gezicht dat hij trekt als zijn vriendin het uitmaakt - zijn wenkbrauwen vervormd tot een zielig driehoekje, zijn lippen stijf op ­elkaar geperst - waart nog altijd rond op internet.

Het advies van Vingerhoets: behoud de controle. "Natte ogen, daar moet je het als man bij houden. Een klein beetje kwetsbaar, maar toch ook sterk."

Vingerhoets: 'Huilen mag, ook als man, mits er maar niet te veel gesnotter bij komt kijken. Ook een overslaande stem en/of verwrongen gezicht worden niet gewaardeerd' Beeld Maud Fernhout

Dat lukt niet iedereen, bewees sportverslaggever Toine van Peperstraten toen hij in 2013 afscheid nam bij Studio Sport. Tijdens de uitzending werd hij overmand door emotie, en kreeg als gevolg een gek piepstemmetje. Het filmpje werd online het mikpunt van spot en werd uitvoerig belachelijk gemaakt in het programma Voetbal International.

Heel anders was dat bij het vertrek van NOS-nieuwslezer Rik van de Westelaken. ­

Ook hij kreeg het even te kwaad in zijn afscheidsspeech, maar herpakte zichzelf snel. In ­tegenstelling tot bij Van Peperstraten waren de meeste reacties positief. Zo schrijft ­iemand onder het filmpje op YouTube: 'Succes bij Net5, Rik! Alleen maar mooi dat je je emotie laat zien, bewijst dat je een goed mens bent.'

Verkeerd danspasje
Hoe zit het met huilende vrouwen? Die komen er meestal bekaaid vanaf. Ter illustratie moeten we even terug naar het voorbeeld van soldaat Mason en zijn huilende vader. Op YouTube werd dat filmpje bijna vijf miljoen keer bekeken. Maar Mason heeft meer verrassingen georganiseerd: ook zijn moeder krijgt een onverwacht bezoekje op haar werk. Net als haar man barst ze meteen in huilen uit en knuffelt ze minutenlang haar zoon. Maar dit filmpje trok maar de helft van de kijkers: ruim twee miljoen.

Op Reddit is er eveneens weinig interesse voor huilende vrouwen; er bestaat geen ­tegenhanger voor Happy Crying Dads.

Volgens Vingerhoets heeft het te maken met de redenen waarom vrouwen huilen. Die zijn, stelt hij, vaak nogal onbenullig. "Zo'n twintig jaar geleden heb ik onderzocht waarom mensen huilen. Een van de vragen was: 'Wanneer heb je voor het laatst gehuild, en waarom?' Daar kwamen de meest triviale dingen uit. Vrouwen die hadden gehuild omdat ze de postbode hadden gemist, bijvoorbeeld. Of omdat ze tijdens een dansles een verkeerd pasje hadden gemaakt."

Mannen, daarentegen, huilen doorgaans om ­belangrijkere zaken. "Als we een man zien huilen, betekent dat: hier is echt iets aan de hand. Ik vermoed dat we het daarom ook ­interessanter vinden om naar een huilende man te kijken dan naar een huilende vrouw."

Ook in de politiek speelt dit effect. Historica Carla van Baalen onderzocht in 2003 zes verschillende momenten waarop Nederlandse politici hun tranen de vrije loop lieten. Haar conclusie: vrouwen komen er een stuk slechter vanaf dan mannen. De reacties op de huilende mannen, zoals minister Jan Pronk die in de Kamer verslag deed van zijn bezoek aan een Somalisch vluchtelingenkamp, waren overwegend positief. Hun imago raakte er niet door beschadigd, en in het gunstigste geval vond men ze zelfs wat menselijker.

Maar huilende politica, zoals Elske ter Veld toen ze in 1993 aftrad als staatssecretaris van Sociale Zaken, worden minder gewaardeerd. We beschouwen ze eerder als aanstellers, of verdenken ze zelfs van manipulatief verdrag.

"Vrouwen vinden we eerder huilebalken," stelt Vingerhoets. "Bovendien twijfelen we aan hun capaciteiten als leider: willen we wel dat ons land vertegenwoordigd wordt door zo'n jankerd? Mannen hebben minder last van dat effect."

Moet mannen meer huilen? Nick Muller, naar eigen zeggen geen huilebalk, ziet weinig in verplicht of geforceerd huilen. "Het gaat mij er meer om dat het moet kunnen, dat mannen niet het gevoel hebben dat ze hun tranen moeten inhouden."

Zelf doet hij dat weleens, erkent hij, bijvoorbeeld in verdrietige situaties waarin hij sterk wil lijken voor zijn omgeving. "Maar bij een concert van Herman van Veen heb ik laatst hardop zitten janken. Meerdere malen zelfs."

Binnenvetters
De Roemeense kunstenaar Patricia Becus is wel een voorstander van geplande huil­sessies. Ze ontwikkelde de web-app Man Tears, waar mannen zichzelf kunnen trakteren op een welverdiend potje janken. Je kunt er instellen hoe vaak en lang je wilt huilen - een snelle 'power cry' behoort tot de mogelijkheden - en krijgt vervolgens een bijpassend filmpje te zien.

Vingerhoets: 'Waarschijnlijk zijn de sociale effecten belangrijker, bijvoorbeeld als iemand wordt ­getroost na het huilen' Beeld Maud Fernhout

Sommige doen denken aan Happy Crying Dads, zoals de reeks video's over terugkerende soldaten, maar er zijn ook nieuwe genres als 'honden die een spuitje krijgen' en fragmenten uit de film Eternal sunshine of the spotless mind.

De website beweert dat huilen belangrijk is, omdat het stress vermindert en de stemming verbetert. Is dat waar? Volgens Vingerhoets kan huilen opluchten, maar is het nog onduidelijk of dat komt door het huilen zelf. "Waarschijnlijk zijn de sociale effecten belangrijker, bijvoorbeeld als iemand wordt ­getroost na het huilen."

In je eentje een potje janken achter je laptop lijkt dus minder nuttig te zijn. "Er zijn signalen dat enorme binnenvetters er goed aan doen zich meer te uiten, dus misschien hebben zij er baat bij. Maar of het ministerie van Volksgezondheid een wekelijkse huilpartij moet adviseren, zoals met dertig minuten ­bewegen per dag? Dat lijkt me niet."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden