Plus

Houtafval wordt schonere grondstof voor verf, luiers of ijs

Avantium wil via een beursgang 100 miljoen ophalen. Met een deel van dat geld gaat het bedrijf chemicaliën maken uit houtafval van Staatsbosbeheer. Een schonere grondstof voor verf, luiers, ijs of bioasfalt.

Avantium gaat een proeffabriek bouwen om het procédé, dat tot nu alleen in het laboratorium is getest, op industriële schaal uit te proberen Beeld Jean-Pierre Jans

Een miljoen ton: zoveel leveren de staatsbossen jaarlijks op aan afvalhout. "Je kunt er papier van maken," zegt Tom van Aken, topman van Avantium, "maar we gebruiken in de wereld steeds minder papier. Dus wordt houtafval nu verbrand in energiecentrales, samen met kolen."

"Hout bevat veel suikers. We hebben een techniek ontwikkeld waarmee de waardevolste stoffen uit die houtsnippers zijn te halen: glucose en lignine, een bindmiddel, vooral. In de industrie is daar enorm veel behoefte aan."

Zuivere glucose
Zo fabriceert Akzo Nobel zuivere glucose als grondstof voor verven, coatings en plastics; varianten worden ook gebruikt in luiers, ijs, witte wijn, behangplaksel of om voorverpakte broodjes minder soppig te houden. Lignine doet het goed als alternatieve grondstof voor asfalt, filters of zeep voor boorkoppen van olieplatforms.

Die zuivere glucose wordt nu nog uit zetmeel gehaald, onder meer uit aardappelmeel, maïs of tarwe. Die gewassen worden speciaal verbouwd, met alle milieubezwaren die daarbij horen. "Wij willen uit iets dat nu wordt verbrand, grondstoffen winnen die landbouwproducten en ruwe olie vervangen."

Het hout dat Avantium gaat gebruiken, komt uit de 265.000 hectare bos, natuur en landschap van Staatsbosbeheer. "Het is afkomstig van noodzakelijke kap," zegt Marcel van Dun van Staatsbosbeheer. "Van de stammen worden planken gemaakt, maar de toppen en takken worden houtsnippers, zo'n miljoen ton."

Slimmigheidje
Het merendeel wordt uitgestrooid, als wandelpad bijvoorbeeld. Een deel wordt ook verstookt in de stadsverwarming van Purmerend. "Met de samenwerking met Avantium en Akzo zijn zo'n 130.000 ton houtsnippers per jaar gemoeid."

Om de stoffen uit houtsnippers te halen, wordt zoutzuur gebruikt. Daar komt Akzo om de hoek kijken, die in Delfzijl een zoutzuurfabriek heeft. Het slimmigheidje van Avantium zit erin dat het zoutzuur uiteindelijk wordt verwijderd. "Vrijwel alle zoutzuur die we in het proces gebruiken, winnen we terug om opnieuw te gebruiken."

De productie vindt bovendien bij kamertemperatuur plaats. "Hierdoor is veel minder energie nodig dan bij de huidige productie."

De bioglucose zal vooral worden gebruikt voor de productie van bioplastics die Avantium heeft ontwikkeld en als basis voor verven en lakken van Akzo Nobel. De lignine gaat naar de energiecentrale van RWE, die ook voor de benodigde stroom en stoom zorgt. Ook kan het in de toekomst worden gebruikt voor bioasfalt.

Proeffabriek
Avantium doet geen uitspraken over de investeringen die met de bioglucosefabricage is gemoeid. Het zou uiteindelijk gaan om 80 miljoen voor de fabriek, die vanaf 2026 jaarlijks 100.000 ton glucose en lignine en zo'n zeventig arbeidsplaatsen moet opleveren. Maar eerst bouwen de Amsterdammers een proeffabriek om het procédé, dat tot nu in het laboratorium is getest, op industriële schaal uit te proberen.

"De businesscase is ontzettend goed. We gebruiken bijna alleen reststromen, waarvan we hoogwaardige chemische grondstoffen maken. Het restafval gebruiken we om groene energie op te wekken."

Geen capitulatie
Op industriële schaal geproduceerd moet de houtsnipperglucose uiteindelijk net zoveel kosten als de glucose uit maïs en tarwe. "We ontkoppelen de productie van plastics nu van grondstoffen uit ruwe olie," zegt Van Aken. "Maar ik hoop dat we daarvoor op termijn grondstoffen uit houtsnippers kunnen gebruiken, zodat er helemaal geen voedingsmiddelen meer voor bioplastics nodig zijn."

Staatsbosbeheer ziet de samenwerking met de chemiebedrijven niet als capitulatie. "Juist niet," zegt Van Dun, "dit soort ontwikkelingen tonen dat de chemie-industrie bereid is te kijken naar duurzamere oplossingen. Als wij kunnen meehelpen aan het verminderen van het gebruik van voedingsproducten of ruwe olie, verbinden we ons daar graag aan. En met de opbrengst kunnen we ons natuurbeheer financieren."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden