Plus

Hortusfestival: 32 concerten in botanische tuinen

Tijdens de veertiende editie van het Hortus Festival - in Amsterdam, Leiden, Utrecht, Wageningen en Haren - klinkt onder veel meer de nieuwe opera La vie et mort d'Érard van Robin de Raaff.

Grachtenpanden spiegelen in het glas van de Amsterdamse Hortus. Beeld ANP

"De mensen worden anders als ze hier binnenlopen, of als ze hier naar muziek luisteren," zegt Maarten van Veen, pianist en artistiek leider van het Hortus Festival, in het restaurant van de Amsterdamse Hortus Botanicus.

"De musici gaan ook anders spelen. Er is een andere focus, omdat ze zijn omringd door stads- en vogelgeluiden en omdat ze in de natuur zitten."

Het Hortus Festival, dat tussen 19 juli en 27 augustus voor de veertiende keer wordt georganiseerd, is in meerdere opzichten een bijzonder evenement. De 32 zomerconcerten vinden plaats in de mooiste botanische tuinen van Nederland, waaronder die in Amsterdam, Leiden, Wageningen, Utrecht en Haren.

Karakteristiek voor het festival is daarnaast dat Van Veen zich volledig richt op kamermuziek uit de negentiende en begin twintigste eeuw, gespeeld op Érardpiano's en op strijkinstrumenten met darmsnaren.

"We gaan terug naar de oerklank. Ravel, Debussy, Liszt, Wagner - iedereen speelde in die tijd op een Érard. Brahms stuurde zijn moderne vleugel zelfs naar de leverancier terug met de woorden: 'Ich kann meine Musik darauf nicht spielen'. In Nederland kon Alphons Diepenbrock maar niet aan een Steinway wennen. Hij kon er domweg niet op spelen, laat staan componeren."

Schoonheid van de Roos
Het Hortus Festival is in het Nederlandse muzieklandschap een geval apart. Van Veen: "We doen het met maar 35 procent subsidie. 65 procent van de inkomsten komt uit de kaartverkoop. Het oorspronkelijke idee van William Raaijman voor concerten in botanische tuinen was natuurlijk ook briljant."

"Er is in de tuinen namelijk al een infrastructuur. Er zijn kassa's, er is catering, dus van die hele overhead heb je geen last. Je hebt alleen een bestuur nodig en wat mensen die dingen regelen. Meer niet. Als je de waslijst ziet van tuinen die zich aanbieden; die graag willen meedoen met het Hortus Festival - dat is verbazingwekkend. En al die hortussen hebben ledenlijsten. Als één procent van al die leden naar de concerten zou komen, zijn we bij wijze van spreken al uitverkocht."

Dat laatste is schromelijk overdreven, haast Van Veen zich eraan toe te voegen. "Maar die lijsten helpen wel inzichtelijk te maken wat voor publiek je trekt, want dat is de eerste vraag die een subsidiënt stelt. Nou, dan zeg ik: 'Ik wil vooral verliefde stelletjes tussen de 25 en de 35 binnenhalen'. Het hoeven echt geen ervaren, hoogopgeleide concertgangers te zijn. Want een tuin is universeel."

"En wat blijkt? We trékken die verliefde stelletjes. Maar ook avonturiers, die geïnteresseerd zijn in de uitvoeringspraktijk van Érards en darmsnaren. En er wordt volop meegedacht. In Wageningen zit vlakbij de tuin, het Belmonte Arboretum, een chef-kok die gerechten gaat bereiden op basis van de roos, omdat ons eerste recital daar over de schoonheid van de roos gaat. Mezzosopraan Elsbeth Gerritsen en pianiste Riko Fukuda brengen liederen van Berlioz tot en met Reger, van Le spectre de la rose tot en met Maria am Rosenstrauch. Geweldig toch? Mensen zijn ook op zoek naar zo'n multibeleving."

Een van de grote aandachtstrekkers van het festival is de opera La vie et mort d'Érard van Robin de Raaff, die tussen 16 en 20 augustus vijf keer wordt gespeeld door het DoelenEnsemble onder leiding van Van Veen. Hij schreef ook het libretto voor het stuk.

"Aanvankelijk had ik voor het festival Le petit prince van Michaël Levinas gepland, maar dat strandde omdat uitgeverij Gallimard duizenden euro's aan auteursrechten wilde hebben."

Met koeienstront gooien
"Kort daarna belde Frits Janmaat me, de pianorestaurateur, met de mededeling dat hij brieven had gevonden van Sébastian Érard aan zijn vrouw Camille, aan zijn neef Pierre, maar ook aan Franz Liszt. Daar zag ik een operaatje in, waarvoor ik Robin de Raaff heb benaderd. Die heeft het stuk vervolgens in heel korte tijd weten te schrijven, ook tot zijn eigen verbazing."

"De brieven leerden me dat wij niet zo veel anders zijn dan mensen uit midden 1800. Sebastian Érard zit in Parijs en schrijft aan zijn neef in Londen dat ze een ritje met de cabrio hebben gemaakt, maar vast kwamen te zitten. De man achter hen werd agressief en begon met koeienstront te gooien en toen sloegen Sébastians paarden op hol, haha. Leuk verhaal. Jammer genoeg kon ik er in de opera niet veel mee."

Hortus Festival, 19/7 t/m 27/8. 32 concerten in de Hortus Botanicus Leiden, Hortus Botanicus Amsterdam, Huize Frankendael Amsterdam, Belmonte Arboretum Wageningen, Oude Hortus Utrecht en Hortus Botanicus Haren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.