Plus

Hoorspel over Hotel Schiller brengt sfeer van toen tot leven

Het Schiller Hotel op het Rembrandtplein trok tussen de twee wereldoorlogen een bonte verzameling bohemiens. Die tijd - inclusief stakingen en een crime passionnel - keert terug in een schitterend hoorspel.

Door iets aan te klikken in de illustratie op de VPRO-site kom je meer te weten over het hotel en zijn gasten.Beeld Erik Varekamp

Hoewel het Schiller Hotel nog steeds een van de markante etablissementen van de stad is, heeft niemand ooit een dramatische draai gegeven aan de woelige geschiedenis van het hotel.

Vreemd, vindt radiomaker Marjolein Bierens, die er zelf regelmatig achter een biertje en bord bitterballen is te vinden. Dus heeft ze een duik genomen in het Stadsarchief en de geschiedenis van het hotel en de familie uitgeplozen, om die verhalen te verwerken in een hoorspel.

In de achtdelige serie maken we kennis met Frits, Hein en Elsa Schiller, die in 1913 hun hotel openden op het Rembrandtplein. In 1886 begon hun vader George al een Duits bierhuis aan het Damrak, dat De Kuil heette (op de plek waar nu De Roode Leeuw zit).

De Kuil werd een van de populairste cafés van de stad, mede doordat George er graag zijn zangkunsten liet horen. Het andere etablissement dat hij runde, Café du Parc, verbouwden zijn drie kinderen na zijn dood tot hotel.

Ze besloten het in te richten in art-decostijl à la Krasnapolsky, met zeventig kamers met wárm stromend water - een unicum in die tijd - en een bierkelder met pooltafel.

Hippe kunstenaars en zakenlui
Het hoorspel draait vooral om het interbellum, de hoogtijdagen van het hotel. "Na de Eerste Wereldoorlog heerste er een enorm geloof en optimisme in de maatschappij. Veel mensen dachten: het was verschrikkelijk, maar we hebben ervan geleerd."

Schiller was toen dé tent waar hippe kunstenaars, acteurs, zakenlieden en Joodse diamantairs zich lieten zien, mede dankzij de volle theaters op het bruisende Rembrandtplein.

Iedereen in Amsterdam die een beetje naam had gemaakt was er 's avonds te vinden: van cabaretiers Fien en Nap de la Mar, tot toneelschrijver Herman Heijermans en stadsschilder George Hendrik Breitner. "Die bonte verzameling bohemiens liep in polonaise door Schiller - totdat de Tweede Wereldoorlog uitbrak."

Dat een hoorspel een fantastisch medium is voor een verhaal als dit, blijkt in de eerste aflevering. Het geroezemoes van de hotel- en bargasten, de klinkende glazen en bestek, de typische jarentwintigmuziek: al die geluiden zorgen ervoor dat je de sfeer in Schiller van toen bijna nog kan voelen.

Koning van het Rembrandtplein
Bierens laat regelmatig opmerkelijke gebeurtenissen voorbijkomen die ze tijdens haar speurwerk ('Ik ben inmiddels een wandelend interbellum') in de archieven is tegengekomen.

Zo horen we over de stakingen van het personeel onder leiding van John Eijlders, de crime pas­sionnel op het echtpaar Jean-Louis Pisuisse en Jenny Gilliams, die in 1927 op het Rembrandtplein werden doodgeschoten, en hoe het hotel tijdens de Tweede Wereldoorlog werd geconfisqueerd door de Wehrmacht.

Over Frits wist Bierens dat hij schilderkunst studeerde aan de Rijksakademie, en ook graag bleef schilderen nadat hij hotelier was geworden. Zijn werk is nog steeds in het hotel te zien.

"Als schrijver ben je natuurlijk op zoek naar het drama. Daarvan heb ik gemaakt dat hij er niet happig op was zijn carrière in de kunst op te geven, maar zich voor zijn vader op het gastheerschap stortte, een vak dat hem als een handschoen ging passen."

"Want in de kranten werd Frits vaak 'de koning van het Rembrandtplein' genoemd. En dat al die leuke, interessante mensen naar zijn hotel kwamen, was een soort genoegdoening voor het feit dat hij zelf geen bohemien was geworden."

Hotel Schiller wordt vanaf vanavond elke vrijdag uitgezonden op de radio, om middernacht op Radio 1. De afleveringen zijn ook beschikbaar als podcast in de bekende podcastapps. Op vpro.nl/hotelschiller is meer info te vinden over het hotel en zijn gasten.

Beeld Erik Varekamp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden