Hoger onderwijs gaat zelf bedenken wat werkt

Hogescholen en universiteiten gaan zelf plannen maken om het onderwijs te verbeteren. Minister Van Engelshoven geeft ze het vertrouwen om het ze zelf te laten doen. En studenten praten mee.

Minister Ingrid van Engelshoven, LSVb-voorzitter Tariq Sewbaransingh en ISO-voorzitter Rhea van der Dong sluiten een akkoordBeeld Harmen de Jong

Normaal gesproken staan ze lijnrecht tegenover elkaar, maar maandag presenteren ze samen in Amsterdam een akkoord.

Onderwijsminister Ingrid van Engelshoven, de Vereniging Hogescholen, universiteitskoepel VSNU en studentenorganisaties ISO en de Landelijke Studentenvakbond (LSVb) hebben vijf maanden onderhandeld over de besteding van het geld dat is vrijgekomen door afschaffing van de basisbeurs.

Die tijd was nodig, zegt Van Engelshoven in haar werkkamer op het ministerie, waar de Amsterdamse LSVb-voorman Tariq Sewbaransingh en ISO-voorzitter Rhea van der Dong ook zijn aangeschoven.

"Bij de afspraken die hiervoor met het hoger onderwijs werden gemaakt, kon ook geld worden teruggehaald als die niet werden nagekomen. Dat was voor hogescholen en universiteiten een bijna traumatische ervaring. Dat gaan we nu niet meer doen, we breken met het rendementsdenken uit het verleden."

Psychologen
Scholen in het hoger onderwijs krijgen nu 'vertrouwen', stelt Van Engelshoven. "We gaan niet meer zeggen: dit moeten jullie gaan doen."

Hogescholen en universiteiten gaan zelf bedenken wat werkt voor hun eigen school, waardoor die plannen ook per faculteit anders kunnen zijn. De enige eis: het moet in onderwijs worden gestoken.

Van der Dong: "Zo kan de Universiteit Utrecht bijvoorbeeld kiezen voor meer psychologen om studenten te begeleiden, terwijl de Hogeschool Inholland plannen maakt om te voorkomen dat studenten uitvallen."

Dat de studentenorganisaties enthousiast meeonderhandelden, was geen vanzelfsprekendheid. Zowel ISO als LSVb was mordicus tegen het inwisselen van de basisbeurs voor een studielening. Het was tevergeefs: de wet werd aangenomen en was in september 2015 een feit.

Medezeggenschap
De wet bood de studenten ook een pleister op de wonde: een forse investering in het onderwijs, oplopend tot 1 miljard euro per jaar. "Die belofte wil ik inlossen," benadrukt Van Engelshoven.

Maar dat miljard is nog ver weg. In 2024 gaat het om de helft, 550 miljoen euro. Van Engelshoven stelt dat het minder hard oploopt dan verwacht. "Er zijn meer afspraken nodig. Over een goedkopere ov-studentenkaart bijvoorbeeld, waardoor er meer geld vrijkomt. Dat is een ingewikkelde opgave."

Komend jaar is er 184 miljoen euro beschikbaar, dat naar rato van studentenaantallen over de hbo's en universiteiten wordt verdeeld.

De studenten wilden meepraten over hoe dat geld wordt uitgeven. Sewbaransingh: "Ik wil dat het geld ten goede komt aan iedere student." Ook willen hij en Van der Dong dat studenten bij die plannen een flinke vinger in de pap krijgen.

Dat gebeurt ook. Zo gaan de colleges van bestuur sámen met studenten en docenten plannen maken. Daarvoor wordt de medezeggenschap versterkt: studenten die in de medezeggenschapsraad zitten, krijgen daarvoor tijd en extra ondersteuning en er komt een loket waar zij terechtkunnen met vragen.

Retorisch omver blazen
Volgens Van Engelshoven is die ondersteuning nodig. "We leggen een hele verantwoordelijkheid bij studenten. Het gaat om miljoenen." Van der Dong: "Bestuurders hebben meer ervaring. Ze kunnen je retorisch zo omver blazen en dat moeten we voorkomen." Van Engelshoven lacht: "Nou, de onderhandelingen bij mij aan tafel gingen anders best gelijkwaardig."

De plannen worden getoetst door de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO), de organisatie die hogescholen en universiteiten beoordeelt. De NVAO controleert achteraf ook of het geld goed is besteed.

"We hebben ook met elkaar afgesproken dat er een financiële consequentie is als scholen het geld niet volgens de afspraken uitgeven", zegt Tariq Sewbaransingh. Een deel van het geld gaat dan in het laatste jaar, in 2024, niet meer naar de scholen zelf, maar wordt het in het onderwijs gestoken via beurzen voor docenten.

Voor de onderhandelingen begonnen, lag de lat hoog, stelt Sewbaransingh. "Maar nu heb ik er vertrouwen in dat de kwaliteit beter wordt." Maar denk niet dat de studentenorganisatievoorzitters ineens vóór het leenstelsel zijn. Sewbaransingh lacht: "Ik wil nog steeds liever gisteren dan vandaag de basisbeurs terug."

Prestatiedruk

Een grote groep studenten gaat gebukt onder burnout, angsten en depressies, blijkt uit een onderzoek onder 3134 studenten van de Hogeschool Windesheim.

Van de studenten denkt één op de vijf aan suïci­de, heeft ooit een poging tot zelfdoding gedaan of een plan daarvoor gemaakt. Bij 453 is sprake van ernstige angst- en depressieklachten. Een kwart kampt met burnoutverschijnselen.

De problemen komen volgens de studenten door prestatiedruk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden