Hoeveel bewijs is er écht dat pro-Russische separatisten schoten?

Tweets, foto's, telefoongesprekken, satellietbeelden en opnames van wrakstukken wijzen allemaal in de richting van de door Moskou gesteunde rebellen. Maar Rusland wijst de beschuldigingen van de hand. De zes belangrijkste 'bewijsstukken' onder de loep.

Pro-Russische rebellen controleren het rampgebied waar donderdag de Boeing van Malaysia Airlines neerkwam. Het toestel is op de vlucht van Amsterdam naar Kuala Lumpur vermoedelijk door een raketaanval neergestort in Oekraine. Beeld ANP

1. De beruchte tweet: is dat nou een smoking gun, of toch niet?

De commandant van de rebellen in Oost-Oekraïne, Igor Strelkov, zou op 17 juli via zijn Twitteraccount hebben laten weten dat de pro-Russische separatisten een vliegtuig naar beneden hadden gehaald, een aantal minuten nadat vlucht MH17 was neergestort. Hij verwijderde de tweet toen duidelijk werd dat er een passagiersvliegtuig was neergekomen en geen militair transporttoestel, zoals hij had getwitterd.

De tweet van de zelfverklaarde premier van de 'Volksrepubliek Donetsk' zou hét bewijs zijn dat de pro-Russische separatisten achter het neerhalen van het toestel zaten. Maar was het inderdaad Igor Strelkov die de tweet plaatste? Waarschijnlijk wel, hoewel dat niet vaststaat. De rebellen beweren zelf dat Strelkovs account nooit door hemzelf is beheerd.

2. Foto's van een truck met luchtafweer, maar zonder datum

De Oekraïense inlichtingenchef Vitaly Nayda presenteerde deze week beelden waaruit onomstotelijk de schuld van de separatisten in het drama zou blijken.

Hij toonde een aantal foto's aan de media waarop het Buk-luchtafweersysteem, waarmee het vliegtuig zou zijn neergehaald, te zien is, terwijl het wordt vervoerd op een truck. Ook ontbrak een raket; vermoedelijk is die afgevuurd op het toestel. Nayda vertelde dat de foto's op de dag van de ramp zijn genomen en dat er Russische burgers naast de raketinstallatie te zien zijn. Die claims zijn alleen lastig te bewijzen.

Vitaly Nayda kon bijvoorbeeld niet vertellen wie die Russen op de foto's dan waren, en ook hard bewijs van het tijdstip waarop de beelden zijn geschoten, ontbrak.

3. De telefoongesprekken die mogelijk nooit zijn gevoerd

De Oekraïense autoriteiten publiceerden een paar uur na de ramp een aantal onderschepte telefoongesprekken tussen separatisten en Russische veiligheidsfunctionarissen op YouTube, waarin zij 'toegeven' achter de aanval op het Maleisische toestel te zitten. De mannen praten onder meer over het neerhalen van een passagiersvliegtuig, en dat de inzittenden vermoedelijk spionnen waren, en als dat niet zo was, dan had het toestel hoe dan ook niets te zoeken in het luchtruim boven het gebied.

Of de stemmen die in het geluidsfragment te horen zijn werkelijk van de mannen zijn, zoals Kiev beweert, is niet bewezen. Analisten twijfelen aan de Oekraïense lezing.

De bewijzen waren wel erg rond, terwijl er op dat moment nog vrijwel niets bekend was. Mochten de fragmenten gemanipuleerd zijn, zoals Rusland beweert, dan heeft Kiev veel uit te leggen.

4. Satellietbeelden: wel van het wrak, niet van de raketten

De Amerikanen stelden al vlak na de ramp dat ze harde bewijzen in handen hadden dat het vliegtuig was neergeschoten door de separatisten. Gisteren publiceerde de Amerikaanse regering dan eindelijk satellietbeelden van de rampplek. Daarop is weliswaar het vliegtuigwrak te zien, dicht bij een aantal boerderijen.

Maar gedetailleerde foto's van luchtafweergeschut in de buurt van de rampplek, laat staan van de lancering van de luchtafweerraket, heeft de VS nog steeds niet aan de wereld getoond.

5. Foto's van de New York Times: harde bewijzen van luchtafweerraket

Terwijl de meeste regeringen blijven speculeren over de gang van zaken, deed dagblad The New York ­Times een poging om bewijsmateriaal te vinden en te analyseren. Journalisten van de krant namen foto's van wrakstukken en lieten die analyseren door raketexperts. Duidelijk is te zien dat het vliegtuig op veel plaatsen geperforeerd is.

Experts leiden hieruit af dat het vliegtuig waarschijnlijk is neergehaald door een luchtafweerraket, zoals de Oekraïense autoriteiten beweren. Zo'n raket explodeert dicht bij het doelwit, waarbij de vrijgekomen scherven dat doorboren. De gaten in het vliegtuig vertonen volgens experts overeenkomsten met zo'n aanval.

6. Volgens Moskou is helemaal niet ­bewezen dat de separatisten achter de aanval zitten.

President Vladimir Poetin zei gisteren dat Kiev bewust rommelt met bewijzen en probeert het onderzoek te frustreren. De internationale waarnemers in het rampgebied kunnen 'nauwelijks hun hoofden naar buiten steken' vanwege de Oekraïense militaire operaties in het gebied.

Het Kremlin speculeert er zelf ook flink op los: het toestel van Malaysia Airlines zou door een Oekraïense straaljager zijn neergehaald.

De bewuste post op de Russische social mediasite VKontakte Beeld Screenshot InternetArchive
Een still uit de video waarop te zien zou zijn hoe een BUK-lanceersysteem richting de Russische grens rijdt. Beeld Screenshot YouTube
Satellietbeelden van de rampplek. Beeld Digital Globe
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden