Hoelang zijn we nu hoofdstad?

Is Amsterdam nu te laat met het feestje voor het tweehonderdjarig bestaan als hoofdstad of mogen we volgend jaar pas het 25-jarig bestaan vieren? De verwarring is groot.De gemeente is in verwarring gebracht door informatie van het Stadsarchief, dat schrijft dat Amsterdam sinds 1984 formeel als hoofdstad in de Grondwet wordt vermeld. Maar de Grondwet van 1983 is op 17 februari van dat jaar gepubliceerd en van kracht geworden. In artikel 32 wordt Amsterdam officieel als hoofdstad vermeld: 'de Koning [...] wordt [...] beedigd en ingehuldigd in de hoofdstad Amsterdam.' Dat had een reden kunnen zijn om dit jaar het 25-jarig jubileum te vieren (dus niet pas volgend jaar).

''Het is een beetje flauw, maar als we het officieel gaan vieren, is het dus een 25-jarig jubileum,'' zegt Jan Boomgaard, directeur Stadsarchief.

Of en wanneer iets gevierd wordt, staat nog niet vast, zegt een woordvoerder van burgemeester Job Cohen. ''We bekijken of het zinvol is en of er mogelijkheden zijn om het aan andere festiviteiten te koppelen.''

Degene die ervoor zorgdroeg dat Amsterdam zijn plaats kreeg als hoofdstad in de herziene Grondwet van 1983, is VVD-prominent Hans Wiegel, in zijn functie van minister van Binnenlandse Zaken.

''De Grondwet is altijd een bevestiging van wat in de samenleving is gegroeid,'' zegt Wiegel. ''Amsterdam was de hoofdstad vanaf het moment dat een koning er zijn hoofdstad van maakt, in 1808. Het enige wat ik bij de grondwetsherziening van 1983 heb willen doen, is vastleggen wat al lang zo was. Want de hoogtepunten van de Nederlandse geschiedenis worden al tweehonderd jaar in Amsterdam gevierd.''

''Als je strikt juridisch criteria hanteert, heeft het Stadsarchief gelijk,'' zegt Piet de Rooy, hoogleraar Nederlandse geschiedenis en medeauteur van de grote Geschiedenis van Amsterdam. Want nadat in 1814 in de Grondwet is gekomen dat Amsterdam de hoofdstad is, is dat in 1815 weer geschrapt toen de Belgen bij het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden kwam.



Maar naast deze juridische werkelijkheid staat de historische werkelijkheid. Die is dat koning Willem I, nadat hij in 1813 bij Scheveningen was geland, meteen naar Amsterdam kwam. Hij deed dat op ieders advies en uit eigen overtuiging, omdat hij aan zijn ontvangst in Amsterdam kon aflezen of het een goed idee was zichzelf uit te roepen tot soeverein vorst der Nederlanden. Zelfs de burgemeester van Den Haag, Jan Slicher, gaf toen toe: ''De roep van het magtige Amsterdam is de stem van geheel Nederland.''

''Met de inhuldiging daar wordt erkend dat Amsterdam de belangrijkste stad is en die functie heeft het behouden. Dat hier de inhuldigingen van alle vorsten hebben plaatsgevonden, pleit daar ook voor. Ik zou dus 1813 aanwijzen als het jaar waarin Amsterdam hoofdstad werd. Dat dat feit nadien uit de Grondwet is gevallen, beschouw ik als een bedrijfsongelukje, dat in 1983 is hersteld,'' aldus De Rooy.

''Ach, geeft Boomgaard toe, de viering van Amsterdam hoofdstad is een feestje waard, en wanneer je dat doet, is een keuze. We hadden als uitgangsdatum 1806 kunnen nemen, toen Lodewijk Napoleon koning werd van het Koninkrijk Holland, we kunnen 1813 nemen, toen Willem I zijn feestelijke intocht in Amsterdam hield, of 1814, toen Amsterdam als hoofdstad in de Grondwet werd genoemd. En we kunnen ook een tweehonderdjarig jubileum vieren, omdat Lodewijk Napoleon in 1808 zijn intrek nam in Amsterdam als hoofdstad.''

Boomgaard bestrijdt dat in 1908 'honderd jaar hoofdstad' uitbundig is gevierd. ''Dat blijkt uit geen enkele historische bron. Waarschijnlijk was het het jaarlijkse bezoek van Wilhelmina aan Amsterdam dat de stad op de been bracht. De Oranjes hadden de gewoonte hier ieder jaar een week te verblijven.''

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden