Plus

Hoe ziet Amsterdam eruit in 2025?

Hoe ziet de stad eruit in 2025? Amsterdam is dan uitgegroeid tot een bruisende juniormetropool met nieuwe wijken. Maar we zullen onze vierkante meters moeten delen met nóg meer mensen.

Amsterdam in 2025: voller en anoniemer, maar nog bruisender Beeld Sjoerd Stellingwerf

Over een jaar of acht zullen we nog wel eens terugdenken aan hoe rustig het eigenlijk was in 2017. En ons verbazen over het feit dat we toen al klaagden over drukte, terwijl de stad nog maar 840.000 mensen had en slechts 17 miljoen toeristen ontving. Kinderspel in vergelijking met wat ons in 2025 te wachten staat.

Wie in de stad woont of werkt, staat er misschien niet zo bij stil, maar Amsterdam ondergaat een enorme transformatie van overzichtelijke stad rondom een historisch centrum naar een metropool, waarbij de binnenstad opschuift tot aan de Ring.

Enorme dynamiek
"De komende tien jaar zal een enorme dynamiek losbarsten in Amsterdam," zegt Zef Hemel, hoogleraar grootstedelijke vraagstukken aan de UvA. De stad was de afgelopen decennia vooral druk met een grote opknapbeurt, na de verpaupering in de jaren tachtig. Die renovatie is volbracht. Hemel: "Op naar de toekomst."

Maar hoe ziet die toekomst er voor Amsterdam uit? De gemeente heeft al volop plannen gemaakt en grote projecten in gang gezet, die rond 2025 zijn afgerond.
Wie al die plannen op een rijtje zet, ontwaart een enorme groeispurt: meer huizen, meer bewoners en veel meer toeristen.

Tot 2025 verrijzen in Amsterdam 50.000 huizen. Dan wonen we hier met meer dan 900.000 mensen. De magische grens van één miljoen inwoners komt in zicht en wordt, afhankelijk van de prognose, bereikt tussen 2034 en 2050. Dan is Amsterdam officieel metropool.

Knetterdruk
Het aantal toeristen zal toenemen van 17 miljoen in 2015 tot zeker 23 miljoen in 2025. Om een indruk te geven: kijk naar de drukte van vandaag de dag, doe daar nog een derde bovenop en voilà! U zit in 2025.

Het wordt knetterdruk in Amsterdam, beaamt Eric van der Burg, wethouder Ruimtelijke Ordening. "We zullen de stad niet groter maken."

Inderdaad, de grens van de stad schuift geen millimeter op. We zitten straks met al die toeristen en al die nieuwe inwoners behoorlijk op een kluitje. Hier en daar voegen we nieuw land toe aan de stad, zoals IJburg 2 en Centrumeiland, en we gaan ongebruikte gebieden als Houthavens, Sluisbuurt en het Marineterrein bebouwen, net als bedrijventerreinen die hun functie verliezen. Verder moeten we het doen met de vierkante meters die we nu al hebben.

Om ruimte te sparen zal Amsterdam de lucht in gaan, te beginnen met hoogbouw in de Sluisbuurt, bij het Amstelstation en op Sloterdijk. En we krijgen domweg minder ruimte: nieuwe woningen worden kleiner, werkplekken krapper.

Het is een bewuste keuze, zegt Van der Burg. De groene gebieden buiten de stad, zoals Landelijk Noord en de polders rondom Nieuw-West, zijn heilige grond. Bovendien hechten Amsterdammers aan een compacte stad, waarin je binnen een uur van de ene kant naar de andere kant fietst.

Doorgangshuis
De stad wordt voller én anoniemer, zegt Hemel. Want de bevolking zal in 2025 voor een belangrijk deel bestaan uit mensen die over de wereld trekken, in Amsterdam neerstrijken en dan snel weer vertrekken. De stad als doorgangshuis. Expats zijn de snelstgroeiende bevolkingsgroep en ook onder internationale studenten is de stad populair. "Amsterdam is volop mee­genomen in de globalisering," aldus Hemel.

Laten we vooral stilstaan bij de voordelen van de groeispurt die de stad de komende jaren doormaakt. In 2025 zal Amsterdam bestaan uit diverse aantrekkelijke centra. Aan het IJ ontstaan nieuwe wijken, denk aan Buiksloterham en het NDSM-terrein aan de noordoever en aan de overkant vanaf de Houthavens tot aan Sloterdijk. Tot voor kort lieten Amsterdammers deze gebieden links liggen, straks gaan ze daar naar huis, het theater, café of de bioscoop, waarmee de stad eindelijk het IJ liefdevol omarmt.

Rondom Sloterdijk en Lelylaan gebeurt ook het nodige. Hier zullen veel jongeren gaan wonen, waardoor ook deze gebieden een nieuw centrum gaan vormen. Met de wijk Amstelkwartier zijn ook de voormalige bedrijventerreinen voorbij de Bijlmerbajes bij de stad getrokken. De Baarsjes, Indische Buurt, Transvaalbuurt en Bos en Lommer groeien uit tot mondaine uitgaansgebieden. Op zomerse dagen is de Sloterplas een hotspot.

Gouden tijden
Nieuwe banen ontstaan. De stad zal zich nog meer manifesteren als de plek voor internationaal talent. In 2025 worden hier nog meer baanbrekende ideeën bedacht en mooie dingen gemaakt. Genoeg om naar uit te kijken.

Maar de groei zal ook het nodige van Amsterdammers vergen. We krijgen niet alleen meer mensen op onze vierkante meters, maar ook voorzieningen komen onder druk te staan. Ons leven zal voor een belangrijk deel bestaan uit lange rijen, wachtlijsten, lotingen en de mededeling dat het vol zit. Musea, zwembaden, sportclubs, muziekscholen, parken, festivals, restaurants: voorzieningen waarvoor Amsterdammers juist in de stad zijn gaan wonen, zijn niet meer vanzelfsprekend en bereikbaar.

Het geduld van de Amsterdammers wordt in toenemende mate op de proef gesteld, zegt Van der Burg. De gemeente zal de komende jaren honderden miljoenen investeren in nieuwe scholen, extra sportvelden en mooiere parken, maar het is onmogelijk het groeitempo van de stad bij te houden. Bezwaarprocedures, bouwvergunningen en gebrek aan ruimte vormen hierbij de belangrijkste obstakels.

Het leven in Amsterdam wordt hierdoor nog meer een bewuste keuze: wie mee wil in de dynamiek en groei die horen bij globaliserende steden, beleeft hier gouden tijden. Wie het nu al druk, anoniem of krap vindt, zal in 2025 nog wel eens terugdenken aan 2017, toen de stad, met terugwerkende kracht, eigenlijk een oase was.

Tot 2025 verrijzen in Amsterdam 50.000 huizen. Dan wonen we hier met meer dan 900.000 mensen Beeld Jet de Nies

Meer expats, studenten, ouderen en alleenstaanden

Het is een onomkeer­bare ontwikkeling: de expatisering van de stad. Amsterdam telt nu al de nodige werknemers uit het buitenland, maar in 2025 zal deze groep nog nadrukkelijk zijn stempel drukken op de stad. Expats vormen de snelstgroeiende groep in de Amsterdamse bevolking. En dat zal niet onopgemerkt voorbij gaan.
Het aantal westerse migranten groeit de komende acht jaar van 145.000 tot bijna 175.000, een groei van bijna 4000 per jaar.

Daarnaast strijken ook werknemers uit vooral India en, in mindere mate, China en Rusland, neer in de stad. India staat na Engeland en Amerika op de derde plek van herkomstlanden van migranten in Amsterdam. Het aantal niet-westerse migranten groeit de komende jaren ook met ruim 30.000.

Omloopsnelheid
De omloopsnelheid van expats gaat omhoog: ze komen in groteren getale, maar vertrekken ook sneller. Dit heeft gevolgen voor de stad, want expats die hier maar kort verblijven, zullen zich minder hechten aan Amsterdam. De stad wordt meer en meer een lopende band voor expats.

De expatisering van de stad zal leiden tot nog meer druk op de woningmarkt. Internationale bedrijven klagen nu al over gebrek aan geschikte woonruimte en zullen zich meer woningen toe-eigenen, al dan niet via commerciële bureaus.

Voor Amsterdammers zal het nog lastiger zijn een betaalbare woning te bemachtigen.

Amsterdam is al een smeltkroes en die diversiteit zal ­alleen maar toenemen. Het aandeel autochtone Amsterdammers neemt de komende jaren af tot minder dan 45 procent. Het aantal Turken en Marokkanen in de stad groeit licht, maar neemt verhoudingsgewijs af. Over acht jaar herbergt Amsterdam minder Surinamers en Antillianen.

Alleenstaanden
In 2025 is bijna een derde van de bevolking alleenstaand, de snelstgroeiende groep in Amsterdam. Dit komt voor rekening van studenten, expats zonder gezin, relatiebreuken en de vergrijzing. In totaal komen er bijna 20.000 alleenstaanden bij.

Geen wonder dat ook de eenzaamheid de komende jaren zal toenemen. Voor Amsterdam valt nauwelijks op te bouwen tegen zoveel eenspersoonshuishoudens. De gemeente probeert dit op te vangen door vooral kleinere huizen te plannen.

Een grote zorg voor de komende jaren is de groeiende tweedeling in de stad. Uit onder­zoek van de Universiteit van Amsterdam blijkt dat de verschillen toenemen tussen armen en rijken en tussen binnen en buiten de Ring. Vooral doordat de minder vermogende Amsterdammer uit het centrum wordt geduwd door de gegoede middenklasse, expats en studenten met rijke ouders.

Samenstelling van de bevolking Beeld Jet de Nies

De auto uit, de fiets op en de metro in

Anders, maar vooral méér. Amsterdam wordt drukker; het aantal inwoners zal stijgen tot over de 900.000 in 2025. En al die mensen moeten steeds naar plaatsen waar ze op dat moment niet zijn. Hoe ze komen van a naar b, dat is nogal een opgave, logistiek en infrastructureel. Om te zorgen dat de stad blijft functioneren, worden nu al plannen bedacht, beleid gemaakt, experimenten uitgevoerd.

Waar het op neerkomt: meer fietsers. Meer voetgangers. Minder auto, maar meer metro en meer tram. Minder, misschien zelfs helemaal géén touringcars. Meer fietsenrekken. Meer overstappen in het ov. Minder file, want meer doorstroming. Meer ruimte voor fietsers en voetgangers, minder voor stilstaand blik. Minder vracht- en bestelauto's. Meer Station Zuid, minder CS.

Fietsparkeren
Amsterdammers fietsen. Nu zo'n 2 miljoen kilometer per dag. Dat wordt meer. Binnen de Ring natuurlijk. Maar over acht jaar gaan vooral de inwoners van Nieuw-West, Noord en Zuidoost eraan geloven. Nu pakt 27 procent de fiets naar het werk, in 2025 moet dat ten minste 35 procent zijn.

Meer fietsers betekent dat fietspaden breder moeten, dat ze vrijliggend worden aangelegd. Fietsparkeren is en blijft een probleem. Nu is negentig procent van de plekken bezet, in 2025 moet dat terug naar 85 procent. In 2025 moet de helft van alle paden binnen de Ring 2,5 meter breed zijn.

De voetganger krijgt de ruimte, maar in cijfers is het vooralsnog niet uit te drukken. 'Obstakels' verdwijnen, straatmeubilair mag niet in de weg staan. De binnenstad moet in 2025 een lint van mooie pleinen zijn, die verbonden worden door comfortabele voetgangersroutes.

Kleine ingreep
Per buurt, straat en plein wordt bekeken hoe de situatie voor voetgangers kan worden verbeterd. Soms is een kleine ingreep voldoende, in andere gevallen worden straten een deel van de dag afgesloten of verdwijnen parkeerplaatsen op straat.

Want ja, de auto. Nu is die rond de Munt al een ongenode gast, straks is ook de Nieuwezijds Voorburgwal grotendeels autovrij. Nu telt de binnenstad op straat nog 75.000 parkeerplaatsen (vergelijkbaar met een strook van 75 kilometer lang), maar dat zal minder worden. Hoe, waar en wanneer, dat is politiek extreem gevoelig. Autovrij is de stad niet in 2025, maar wie er niets te zoeken heeft, moet ander vervoer regelen.

De Noord/Zuidlijn bijvoorbeeld. Nu nog spannend, in 2025 is iedereen gewend, kan niemand zich waarschijnlijk meer voorstellen dat ie er niet zou zijn. Sneller op de plek van bestemming, maar wel met meer overstappen. Meer ondergronds dan op het maaiveld. De 200.000 gebruikers bij het begin van de bouw zijn er inmiddels fors minder: 121.000. Het is duidelijk: Amsterdam moet een ov-stad worden. In 2025 is het aantal reizigers met bus, tram en metro met 35 procent gegroeid.

Waar het op neerkomt: meer fietsers. Meer voetgangers. Minder auto, maar meer metro en meer tram Beeld Laura Van Der Bijl/Jet de Nies

Zonnepanelen zo ver het oog reikt

Al sinds de middeleeuwen maakt stadslucht vrij. Per 2025 geldt dat mogelijk ook voor mensen met astma. Nu overtreedt Amsterdam langs drukke verkeerswegen nog de eisen die 'Brussel' stelt aan de concentratie stikstofdioxide. Ook als het gaat om fijnstof zijn sommige plekken ronduit ongezond. Over een jaar of tien zal de lucht een stuk schoner zijn.

Daarvoor zorgen de afspraken die nu al, ver vooruit, zijn gemaakt met bijvoorbeeld rondvaartboten en taxi's. Chauffeurs die gebruik willen maken van de taxistandplaatsen, zullen in 2025 helemaal uitstootvrij zijn, zoals ook oudere brommers en bestelbusjes de stad niet meer in mogen.

Elektrische auto
Met nog meer laadpalen ontvangt de stad de opmars van de elektrische auto met open armen. Voor 2026 rijdt het GVB met alleen stadsbussen op waterstof of groene stroom, zoals ook de pont over het IJ uitstootvrij wordt.

Het zorgt per 2025 voor 35 procent minder stikstofdioxide in de lucht. Op de smerigste plek van de stad zweven 30 procent minder roetdeeltjes dan in 2015. Althans, volgens de doelstellingen van de gemeente.

Datzelfde voorbehoud is op zijn plaats als het gaat om de progressie die de stad wil boeken op het gebied van afval en energie. Al in een paar jaar gaan we van een matige 30 procent gescheiden afval naar 65 procent. Dat is vooral te danken aan een grote scheidingsinstallatie die momenteel wordt gebouwd in de haven.

Hoe we er in 2025 voor staan als het gaat om energie is nog ongewisser. Dat begint al met de huizenhoge opgave om het Amsterdamse corporatiebezit minder tochtig te maken. Bij nieuwbouw is al veel mogelijk: woningen die zo veel energie opwekken dat er geen energierekening overblijft bijvoorbeeld. Nieuwbouwwijken krijgen geen gasaansluiting meer, maar hoe snel aardgas in bestaande wijken uit de gratie raakt?

Windmolens langs de stadsranden
Al in 2020 wil wethouder Abdeluheb Choho (Duurzaamheid) naar genoeg zonnepanelen voor 80.000 huishoudens. De laatste jaren neemt hun aantal zienderogen toe, maar per 2025 kan het dus echt in de richting gaan van zonnepanelen zover het oog reikt en, eindelijk, meer windmolens langs de stadsranden.

Maar hoe snel de omslag naar schone energie gaat? Daar lopen de menin­gen over uiteen. In de wildste fantasieën gaan we naar een energiehuishouding die finaal binnenstebuiten wordt gekeerd: de opwekking van elektriciteit, warmte, misschien zelfs her­gebruik van afvalwater gebeuren in de buurten zelf - decentraal en kleinschalig, zonder dure netwerken en leidingenspaghetti.

De energiepioniers van de coöperatie Wij Krijgen Kippen denken dat deze ­regio al per 2028 volledig kan draaien op energie die in en om de stad zelf wordt opgewekt. Voor hun eigen postcode­gebied in Zuid houden ze dat al per 2025 voor mogelijk.

Per 2025 kan het dus echt in de richting gaan van zonnepanelen zover het oog reikt Beeld Laura Van Der Bijl/Jet de Nies

Een tsunami aan toerisme komt op ons aan rollen

In 2015 ontving Amsterdam ongeveer 17,3 miljoen bezoekers en de stijgende lijn, die al jaren geleden is ingezet, gaat gewoon door. Volgens voorspellingen bezoeken in 2025 ruim 23 miljoen toeristen onze stad.

Waarschijnlijk gaan we daar ruim overheen en gaan we naar 25 miljoen bezoekers. Een tsunami aan toerisme is in aantocht, voorspelt Stephen Hodes, toerisme­deskundige.

Groeiende middenklass
Veel Amsterdammers vinden nu al dat de stad bezwijkt onder de toeristen, maar daar komen nog eens 6 miljoen en misschien wel 8 miljoen per jaar bij.

Als voornaamste oorzaak van het groeiend toerisme wijst burgemeester Eberhard van der Laan graag op de groeiende middenklasse in India en China, die aan het reizen slaat. Dat zijn honderden miljoenen mensen bij wie Amsterdam vrijwel altijd op het verlanglijstje staat.

"We hoeven niks te doen om het hier drukker te laten worden," aldus Van der Laan, "het is een autonome ontwikkeling."

Voor Amsterdam is het lastig om toerisme een halt toe te roepen, zeker gezien de groei van Schiphol, waar dagelijks een uitdijend aantal buitenlandse bezoekers landt, meestal met een budgetvlucht.

Voorgenomen hotelstop
Kijk alleen al naar het groeiende aantal hotels in de stad. Ondanks de voorgenomen hotelstop komen er tot 2022 nog zeker 6000 kamers bij. Tientallen hotels gaan nog open alvorens het 'nee, tenzij'-beleid echt aanvangt.

En dan is er ook nog Airbnb, dat jaarlijks duizenden Amsterdamse woningen aan het bestand toevoegt.

De gemeente probeert met tal van maatregelen de drukte over de stad te verspreiden en de overlast te verminderen. Daarom valt te voorspellen dat in 2025 meer hotels aan de randen van de stad staan en dat de cruiseterminal verhuist van de Piet Heinkade naar de westkant van Amsterdam.

Een brug over het IJ moet de druk op de ponten verlichten. Aan de Sloterplas verrijst een dependance van een of meer musea.

Sociale cohesie
De handhaving zal de komende jaren fors moeten toenemen, de gemeente trekt daar miljoenen extra voor uit. Touringcars verdwijnen uit het centrum.

Bewoners zullen door de toenemende drukte vertrekken en hun panden zijn aantrekkelijk voor huisjesmelkers, vakantie­verhuurders, exploitanten van toeristenwinkels en expats. Met als gevolg dat de sociale cohesie verder afneemt.

De oplossing voor de toenemende drukte is nog niet gevonden, zei Van der Laan eind vorig jaar. Ook in de jaren tot 2025 laat de gemeente vooral dweilen aanrukken, omdat het bad overstroomt. Maar de kraan staat ondertussen wagen­wijd open.

Volgens voorspellingen bezoeken in 2025 ruim 23 miljoen toeristen onze stad Beeld Jet de Nies
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden