PlusAchtergrond

Hoe zal Hollywood eruitzien na deze crisis?

Een historische week in Hollywood: voor het eerst sinds de cijfers worden bijgehouden, werd exact nul dollar aan kaartverkoop gerapporteerd. Hoe zal de filmindustrie er na corona uitzien?

Beeld Nicola Dove

Dit had de week van 007 moeten zijn. Geheim agent James Bond is toe aan zijn 25ste avontuur – reden om groots uit te pakken met wat de laatste film wordt met ­Daniel Craig in de iconische hoofdrol. Maar corona gooide roet in het eten.

Toen de crisis in januari in China losbarstte, waren de producenten van de 25ste Bondfilm, No Time to Die, de eersten die de handdoek in de ring gooiden: de première van de film werd verplaatst naar november. Wellicht was het uitstel toen ook een beetje een opluchting voor de ­makers, want de film kende een geplaagde productie. Beoogd regisseur Danny Boyle stapte al na enkele maanden voorbereidingen uit het project, vanwege de aloude ‘creatieve meningsverschillen’ met de producenten. Ook de opnamen verliepen niet vlekkeloos: een stuntman raakte ­gewond bij een explosie, Craig blesseerde zijn enkel.

Niemand dacht nog aan Europa en VS

Dat No Time to Die werd uitgesteld, had niets te maken met de productiesores. Dat gebeurde puur omdat de Chinese groeimarkt cruciaal is voor dit soort wereldwijde blockbusters. Aan bioscoopsluitingen in Europa en de Verenigde Staten dacht toen nog niemand. Zeker studio Universal niet, die de distributierechten voor Bond bezit en in allerijl zijn film The Hunt in het door Bond vrijgemaakte plaatsje op de bomvolle releaselijst parkeerde.

Ook op die film lijkt een vloek te rusten. The Hunt werd afgelopen september al eens uitgesteld, omdat president Trump hem ongezien afserveerde. Toen hij in de Verenigde Staten alsnog uitkwam, sloten de meeste bioscopen prompt de volgende dag; studio Universal maakte de film direct op streamingplatfoms beschikbaar. In Nederland is The Hunt uitgesteld tot eind mei. Voorlopig.

Zoals alles wat nu besloten wordt, voorlopig is. Universal plaatste zich op voorsprong door al vroeg te besluiten tot uitstel voor Bond. Daarmee verzekerde het zich van een prominente plek in het najaar, rond het voor de Amerikaanse markt cruciale weekend van Thanksgiving. Nu ook de concurrentie grote films doorschuift, is een eindeloze stoelendans begonnen in de releaseschema’s.

Daniel Craig zag zijn laatste Bondfilm begin maart al uitgesteld worden tot november – de eerste film in een lange reeks van ‘voorlopig’ uitstel.Beeld Nicola Dove

Welke films wanneer worden uitgebracht, is in Hollywood hogere wetenschap. Het studiosysteem is ingesteld op megasuccessen voor een handvol blockbusters, die daarom door de concurrerende bedrijven zorgvuldig om elkaar heen worden gepland. Die piketpaaltjes worden ver tevoren uitgezet, vaak nog voordat een film een regisseur of zelfs een titel heeft – op de releaselijst voor april 2023 prijkt nu al ‘Untitled Dreamworks Animation Film’. Naar die releases wordt toegewerkt met uitgekiende marketingcampagnes, die van week tot week de aandacht van het publiek oppompen.

Al die plannen en investeringen kunnen nu bij het grofvuil, en niet alleen voor de blockbusters die in de komende weken zouden uitkomen, zoals de X-Men-spinoff The New Mutants en Marvels nieuwste superheldenavontuur Black Widow. Omdat alles op de pijlers van de megafilms rust, moet het hele schema opnieuw worden ingericht. Hoe meer er nu wordt doorgeschoven, hoe drukker het wordt in het najaar en het voorjaar van 2020.

Intussen stelt de hele industrie zich de vraag in hoeverre alles straks na de crisis überhaupt zal terugkeren naar hoe het was. Sommige bioscopen zullen niet meer opengaan, omdat ze het financieel niet redden. Onafhankelijke bioscopen en kleinere ketens voelen dat nu al. Ook de grotere studio’s krijgen het moeilijk – die zijn voor hun inkomsten deels ook afhankelijk van hun pretparken en andere toeristische attracties, die nu ook stilliggen.

Het publiek stapt bovendien massaal over naar de diensten die hun geliefde films nu thuis aanbieden – streaming kende de afgelopen weken een ongekende groei. De pessimisten in de industrie zien lang niet al dat publiek straks weer terugschakelen naar de bioscoopzalen. “Deze crisis vergroot de kloof tussen zij die achterliggen en zij die voorgaan in de overgang naar digitale distributie en financiering,” stelde een voormalig Amazonstrateeg al in vakblad The Hollywood Reporter.

Ingrijpende reshoots

Dan is het ook nog de vraag of al die films die nu op de plank komen na de coronacrisis inhoudelijk nog wel door de beugel kunnen. Her en der bereidt men zich ongetwijfeld al voor op ingrijpende reshoots, zoals na de aanslagen op de Twin Towers in 2001 ook scènes met de torens erin in grote haast opnieuw werden gefilmd.

Die vraagt hangt ook boven de Bondfilm. Want kunnen we in november nog wel met dezelfde onbevangenheid kijken naar het idyllische Italiaanse kustplaatsje waar de geheim agent in de trailer voor de film op een motor doorheen scheurt?

De enorme puzzel die doorschuiven heet

Ook in Nederland is de stoelendans op de releaselijst ingezet. Alleen al voor de drie weken tot 6 april waarin de bio­scopen dicht zijn, stonden 22 filmreleases op de agenda. Nu de sluiting langer zal duren, komen daar vele tientallen films bij.

Een deel van die films zal voor de bio­scoop wellicht afgeschreven worden, omdat ze van het specifieke moment afhankelijk zijn. Zo is er het grote aanbod van kinder- en jeugdfilms dat op de rol staat voor eind april en begin mei – de periode rond de meivakantie.

Het overgrote deel van de films moet echter worden uitgebracht, op een ander moment óf op een andere manier dan in de bioscoop.

Doorschuiven wordt een enorme puzzel, want ook voor het najaar is de releaselijst al vol. Wel zal daar hier en daar ruimte ontstaan omdat films wegvallen, verwacht Julia van Berlo van distributeur Cinéart. “Sommige films die zijn gepland voor het najaar kunnen door de omstandigheden nu niet op tijd worden afgemaakt. Ook krijgen we te maken met holdbacks vanuit andere landen waar films eveneens worden uitgesteld.” De Nederlandse release is in veel gevallen afhankelijk van het moment waarop films elders uitgaan, bijvoorbeeld in hun thuisland.

Maar ook met die nieuwe gaten zal het vol worden, zegt Van Berlo. “Je zit nu soms al op vijftien films per week. Iedereen begrijpt dat je straks niet zomaar dertig films tegelijk kunt uitbrengen.”

Dat signaleert ook Hein van Joolen van distributeur Gusto. “Ik zie niet gebeuren dat alle films die op de lijst stonden binnen enkele maanden een nieuw plekje vinden. Dus je moet andere oplossingen bedenken.”

Gusto bracht vorige week met Jumbo als eerste een film online uit die gepland was voor een bioscoop­release. Cinéart komt deze week met de Franse thriller Seules les bêtes.

Voor beide is het een experiment. Ze willen zien wat er in deze uitzonderlijke situatie mogelijk is met een online filmrelease. Van Joolen: “We proberen ook te zorgen dat mensen nieuwe films blijven zien. Ik vind het razend interessant om te zien wat het met het consumptiegedrag doet. Het betekent wel dat ik nauwelijks inkomen heb.”

Daarom zijn de meeste distributeurs vooralsnog terughoudend om dan maar al hun geplande films online te gaan brengen.

“Online kijken haalt het gewoon niet bij de bioscoopcijfers, het is appels met peren vergelijken,” zegt Van Berlo.

“Een film als Mijn Rembrandt, die net uit was toen de bioscopen dicht moesten en toen meteen op Picl is aangeboden, doet het daar in verhouding best goed. Toch gaat het nooit compenseren wat we hadden kunnen doen in de theaters.”

Dus blijft het voorlopig wikken en wegen, omdat nu nog niet duidelijk is wanneer de bioscopen weer open kunnen: wordt dat 28 april of nog later? Van Berlo: “Het is lastig om een film eerst terug te trekken of te verplaatsen, en hem dan later toch terug te zetten.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden