Background

Hoe verder met het noord/zuidlijnproject?

Stad dacht het alleen te kunnen en staat er nog steeds alleen voor. Foto ANP/Marcel Antonisse

Alles ligt open. Dat geldt natuurlijk voor de stad die door de werkzaamheden aan de Noord/Zuidlijn nu en mogelijk nog jaren letterlijk open ligt. Maar alles ligt ook open omdat verleden en toekomst van die lijn nu weer onderwerp van discussie zijn.

Dat wordt veroorzaakt door de nieuwe tegenvallers en het vertrek van Tjeerd Herrema als wethouder.

Het onvrijwillig vertrek van een wethouder heeft vaak een zuiverende werking, hoe vervelend het ook is voor de betrokkenen. Toen bijvoorbeeld Rob Oudkerk of Hennah Buyne opstapte, was het probleem dat ze met zich meedroegen ook weg. Voor de opvolger zijn er dan nieuwe kansen.

Het vertrek van Herrema is anders. Zijn opdracht als wethouder was om het overdreven optimisme uit het Noord/Zuidlijnproject te persen. Daar is hij flink mee aan de slag gegaan. Zijn inspanningen om de juiste cijfers van de Noord/Zuidlijn boven tafel te krijgen worden van allerlei kanten geprezen.

Maar hij moet nu zelf constateren dat het hem dat niet gelukt is, hoe hard hij daar ook aan heeft gewerkt.

De uitkomst van zijn streven naar een realistisch beeld is, in de woorden van Herrema, 'een uitkomst die de stad nauwelijks meer kan dragen'.

Hij vindt dat hij er niet meer verantwoordelijk voor kan zijn. Maar door zijn vertrek is aan het werkelijke probleem niets veranderd.

De tegenslagen die sinds al voor de bouw van de lijn begonnen, hebben het karakter gekregen van een repeteergeweer. En daar kon Herrema niets aan veranderen.

In theorie zijn er grofweg drie mogelijkheden waardoor het stadsbestuur niet kon achterhalen wat er precies is misgegaan. Of men was te optimistisch, waardoor risico's werden onderschat en de eigen capaciteiten werden overschat. Of informatie werd achtergehouden. Een derde mogelijkheid is dat het project gewoon te ingewikkeld was. En welke rol speelde de jarenlang volgehouden stelling dat de NZ-lijn voor de ontwikkeling van de stad toch echt onmisbaar was?

De enquête die de raad hierover gaat houden, moet daar duidelijkheid over bieden. Daarbij is een lastig punt dat de raad ook zichzelf moet onderzoeken.

De Amsterdamse politiek was er in 2002 van overtuigd dat de aanleg van de Noord/Zuidlijn mogelijk was binnen het budget. Er waren twijfels en GroenLinks, toch een bekend voorstander van openbaar vervoer, stemde zelfs tegen. Maar de grote meerderheid steunde het besluit.

Dat is het verleden. De toekomst van de lijn zal onderzocht worden door een commissie onder leiding van oud-landbouwminister Cees Veerman.

De belangrijkste nieuwe ontwikkeling is dat bijna alle partijen in de gemeenteraad en het college de mogelijkheid openhouden dat de lijn niet wordt afgebouwd. Gisteren zei burgemeester Job Cohen dat de commissie alles moet kunnen bestuderen. Dus ook stoppen of slechts een deel aanleggen. Het heeft geen zin een commissie aan het werk te zetten die bij voorbaat met beperkingen te maken heeft.

Daarbij wordt nadrukkelijk ook het rijk genoemd. De afspraak was dat Amsterdam een bedrag ineens zou krijgen van het rijk en dat alle latere risico's voor rekening van de stad zouden zijn. Daar heeft Den Haag sindsdien strikt de hand aan gehouden. Nu zou de commissie-Veerman als een breekijzer gebruikt kunnen worden om toch geld los te peuteren in Den Haag.

Tot nog toe is er geen teken dat een bedeltocht in Den Haag een redelijke kans van slagen heeft. Amsterdam dacht dit project alleen aan te kunnen en staat er nog steeds alleen voor. (ADDIE SCHULTE)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden